{"id":1085,"date":"2018-04-30T13:19:58","date_gmt":"2018-04-30T08:19:58","guid":{"rendered":"http:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085"},"modified":"2018-04-30T13:19:58","modified_gmt":"2018-04-30T08:19:58","slug":"qarabag-muharib%c9%99si-musahib%c9%99-ucun-m%c9%99lumat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085","title":{"rendered":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h2 style=\"text-align: center;\"><strong>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn)<\/strong><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si<\/strong>\u00a0\u2014\u00a01991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259\u00a0Erm\u0259nistanla\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259\u00a01988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq\u00a0Erm\u0259nistan SSRin\u00a0Az\u0259rbaycan SSR\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0davam\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>M\u00fcnaqi\u015f\u0259<\/strong><\/h3>\n<p><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nubi_Qafqaz\">C\u0259nubi Qafqaz\u0131n<\/a>\u00a0iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1988\">1988<\/a>-ci ild\u0259,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>\u0131n<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycana<\/a>\u00a0\u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi &#8211; ke\u00e7mi\u015f<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C4%9Fl%C4%B1q_Qaraba%C4%9F_Muxtar_Vilay%C9%99ti\">Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti<\/a>\u00a0v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin<\/a>\u00a0i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r.\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1994\">1994<\/a>-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya\">Rusiya<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fransa\">Fransa<\/a>\u00a0v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AB%C5%9E\">AB\u015e<\/a>\u00a0kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AT%C6%8FT\">AT\u018fT<\/a>-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/BMT_T%C9%99hl%C3%BCk%C9%99sizlik_%C5%9Euras%C4%B1\">BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131<\/a>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min <a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycanl%C4%B1\">az\u0259rbaycanl\u0131<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99ni\">erm\u0259nil<\/a>\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Erm\u0259ni ekspansiyas\u0131<\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1985\">1985<\/a>-ci ild\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mixail_Qorba%C3%A7ov\">Mixail Qorba\u00e7ov<\/a>\u00a0SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin ba\u015f katibi v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycanl%C4%B1lar\">az\u0259rbaycanl\u0131lara<\/a>\u00a0qar\u015f\u0131 erm\u0259ni ekspansiyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flay\u0131r. Art\u0131q\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1987\">1987<\/a>-ci ilin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n Erm\u0259nistan SSR-nin paytaxt\u0131 Yerevan (<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0r%C9%99van\">\u0130r\u0259van<\/a>) \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 k\u00fctl\u0259vi aksiyalara ba\u015flan\u0131l\u0131r. Eyni zamanda, ist\u0259r sovet erm\u0259nil\u0259ri, istr\u0259s\u0259 d\u0259 xaricd\u0259ki\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99ni_diasporu\">erm\u0259ni diasporu<\/a>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Miatsumun&#8221; h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259al ideoloji haz\u0131rl\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irilir. M.Qorba\u00e7ovun m\u00fc\u015faviri sovet iqtisad\u00e7\u0131 alimi akademik\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abel_Aqanbekyan\">A.Aqanbekyan<\/a>\u00a0&#8220;Humanite&#8221; q\u0259zetin\u0259<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1987\">1987<\/a>-ci ilin oktyabr ay\u0131nda verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin guya Az\u0259rbaycanla deyil, m\u0259hz Erm\u0259nistanla daha s\u0131x tarixi, iqtisadi-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 malik olmas\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k, Muxtar Vilay\u0259tin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si b\u0259yanat\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu d\u00f6vr h\u0259m d\u0259, erm\u0259nil\u0259rin \u015fovinst-mill\u0259t\u00e7iliyin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n &#8220;Qaraba\u011f&#8221; v\u0259 &#8220;Krunk&#8221; t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti, &#8220;ziyal\u0131&#8221; p\u0259rd\u0259sin\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Silva_Kaputikyan\">Silva Kaputikyan<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zori_Balayan\">Zori Balayan<\/a>\u00a0v\u0259 s. \u015f\u0259xsl\u0259rin bu istiqam\u0259td\u0259 canf\u0259\u015fanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0r%C9%99van\">\u0130r\u0259vanda<\/a>\u00a0k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r. Mitinq i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 &#8220;Erm\u0259nistan\u0131 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259li!&#8221;, &#8220;Erm\u0259nistan yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr!&#8221; kimi \u015f\u00fcarlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Mitinql\u0259rin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc \u0130r\u0259vanda salamat qalm\u0131\u015f yegan\u0259 m\u0259scid binas\u0131 (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 8 m\u0259scid olmu\u015fdur) v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 orta m\u0259kt\u0259bi, C. Cabbarl\u0131 ad\u0131na \u0130r\u0259van Az\u0259rbaycanl\u0131 Dram Teatr\u0131n\u0131n l\u0259vazimat\u0131 yand\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130r\u0259vanda bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 etiraz\u0131n\u0131 bildir\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n evl\u0259rin\u0259 od vurdular. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistanda \u0259n m\u00fcnbit rayonlarda ya\u015fayan 200 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 oradan \u00e7\u0131xarmaq Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etm\u0259k q\u0259d\u0259r vacib idi. Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri<\/strong><\/h3>\n<p>&#8220;Sumqay\u0131t q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131&#8221; proqram\u0131n\u0131n icra\u00e7\u0131lar\u0131ndan \u0259n f\u0259al\u0131n\u0131n 1959-cu ild\u0259 anadan olmu\u015f Eduard Robertovi\u00e7 Qriqoryan ad\u0131nda erm\u0259ni idi. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 26 erm\u0259nid\u0259n 6 n\u0259f\u0259ri onun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Hadis\u0259d\u0259n on g\u00fcn \u0259vv\u0259l Sumqay\u0131t\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259man\u0259t kassalar\u0131ndan erm\u0259nil\u0259rin \u00f6z \u0259man\u0259tl\u0259rini k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259l\u0259ri, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n videolent\u0259 al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni operatorlar\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n hadis\u0259l\u0259rin planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259c\u0259yi yerl\u0259rd\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 x\u0259lv\u0259ti \u00e7\u0259kili\u015f m\u00f6vqeyi se\u00e7m\u0259l\u0259ri, iki g\u00fcnd\u0259n sonra h\u0259min lentl\u0259rin montaj edilib b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, &#8220;Sumqay\u0131t qurbanlar\u0131&#8221;n\u0131n xatir\u0259sini &#8220;\u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f abid\u0259nin d\u0259rhal Xank\u0259ndind\u0259 (Stepanakertd\u0259) qoyulmas\u0131 v\u0259 bu kimi faktlar s\u00fcbut edir ki, b\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 aya\u011fa qald\u0131rmaq, onun &#8220;v\u0259h\u015fi&#8221; obraz\u0131n\u0131 yaratmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcdm\u00fc\u015fd\u00fcr. Sumqay\u0131t q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n f\u0259al t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131ndan erm\u0259ni Ohanyan\u0131n, Samoylov v\u0259 Pavlovskinin adlar\u0131 is\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t m\u0259tbuatdan gizli saxlanm\u0131\u015fd\u0131. Sonralar\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Levon_Ter-Petrosyan\">Levon Ter-Petrosyan<\/a>\u00a0\u00f6z m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinin birind\u0259 demi\u015fdi ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u015fok v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. \u018fg\u0259r \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi bu m\u0259qamdan istifad\u0259 edib DQMV-nin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar \u00e7\u0131xarsayd\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 buna etiraz ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdi. Bu s\u00f6zl\u0259r ayd\u0131n s\u00fcbut edir ki, Sumqay\u0131t faci\u0259si erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u00f6z separat\u00e7\u0131l\u0131q aksiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc laz\u0131m olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>M\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131<\/strong><\/h3>\n<p><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1989\">1989<\/a>-cu ilin ikinci yar\u0131s\u0131ndan etibar\u0259n Sovet Ordusunun h\u0259rbi d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C4%9Fl%C4%B1q_Qaraba%C4%9F_Muxtar_Vilay%C9%99ti\">Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin<\/a>\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccumlar etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<\/p>\n<p>1989-cu il iyul ay\u0131n\u0131n 29-da\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>\u00a0\u0259razisind\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycandan<\/a>\u00a0ged\u0259n qatarlara olan h\u00fccumlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si k\u0259silir. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nax%C3%A7%C4%B1van\">Nax\u00e7\u0131van<\/a>\u00a0Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259cridin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131r. Bunun \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Erm\u0259nistan\u0131n blokadaya al\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edir. Bu q\u0259rar Erm\u0259nistan iqtisadiyyat\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurur, bel\u0259 ki, Erm\u0259nistana g\u0259l\u0259n mallar\u0131n 2\/3-si Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7irdi. Dekabr ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin Ali Soveti qeyri-qanuni \u015f\u0259kild\u0259 &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti&#8221;nin Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; q\u0259rar q\u0259bul etdi. 1990-c\u0131 ild\u0259 Erm\u0259nistan a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 start verdi. 1990-c\u0131 ilin mart\u0131n 24-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qazax\">Qazax<\/a>\u00a0rayonunun\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ba%C4%9Fan%C4%B1s_Ayr%C4%B1m\">Ba\u011fan\u0131s Ayr\u0131m<\/a>\u00a0k\u0259ndini i\u015f\u011fal edirl\u0259r. \u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 10 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, 100-d\u0259n \u00e7ox ev yand\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 k\u0259ndin sa\u011f qalan \u0259halisi \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovulub.\u00a01991-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Qazax v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6yg%C3%B6l\">G\u00f6yg\u00f6l<\/a>\u00a0rayonlar\u0131na olan h\u00fccumlar\u0131 intensivl\u0259\u015fdi. Erm\u0259ni silahl\u0131 quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndl\u0259r\u0259 daha tez-tez h\u00fccum ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 yand\u0131r\u0131r, dinc \u0259halini g\u00fcll\u0259l\u0259yirdil\u0259r. Buna cavab olaraq Sovet ordusu v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XTPD\">XTPD<\/a>-si h\u0259min rayonlarda erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87ayk%C9%99nd_%C9%99m%C9%99liyyat%C4%B1\">\u00c7ayk\u0259nd \u0259m\u0259liyyat\u0131n<\/a>\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1991\">1991<\/a>-ci il sentyabr ay\u0131n\u0131n 2-d\u0259 erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunda qeyri-qanuni olaraq &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131&#8221;n\u0131n qurulmas\u0131n\u0131 b\u0259yan etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Sentyabr ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259rinin Rusiyan\u0131n Jeleznovodsk \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Rusiya v\u0259 Qazax\u0131stan prezidentl\u0259rinin vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r. \u018fld\u0259 olunmu\u015f raz\u0131la\u015fmaya baxmayaraq, erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xocav%C9%99nd\">Xocav\u0259nd<\/a>\u00a0v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hadrut\">Hadrut<\/a>\u00a0rayonlar\u0131 \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi h\u00fccumlara ba\u015flad\u0131lar. N\u0259tic\u0259d\u0259 bu rayonlar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan k\u0259ndl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti i\u015f\u011fal olundu, az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali is\u0259 g\u00fccl\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>Mart ay\u0131n\u0131n 2-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n<\/a>\u0131n \u00fczv\u00fc se\u00e7ildi. Mart ay\u0131n\u0131n 11-d\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Nazirl\u0259r Komit\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunda dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f zorak\u0131l\u0131q aktlar\u0131n\u0131 pisl\u0259y\u0259n b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. Mart ay\u0131n\u0131n 24-d\u0259 AT\u018fM-in d\u0259st\u0259yi il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 konfrans\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 q\u0259rara al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>May ay\u0131n\u0131n 7-d\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin nizamlanmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0130ran\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tehran\">Tehranda<\/a>\u00a0g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilir. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn sonunda d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 kommunike imzalay\u0131rlar. Bu kommunike imzalanandan d\u0259rhal sonra may ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal olunur. May ay\u0131n\u0131n 17-d\u0259 is\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin nizamlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n davam etdiyi bir vaxtda erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri La\u00e7\u0131n \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Az\u0259rbaycan ordusunun 1992-ci il yay \u0259m\u0259liyyatlar\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>1992-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n milli ordusu var ik\u0259n Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin milli ordu i\u015fin\u0259 soyuq baxmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n\u00a0%5-ini i\u015f\u011fal etmi\u015fdir. 1 iyun 1992-ci ild\u0259 El\u00e7ib\u0259y prezident se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan ordusu h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdir. 1992-ci ilin 12 iyununda \u015eaumyan(?),7 iyulda A\u011fd\u0259r\u0259 olmaq \u00fcz\u0259r\u0259 i\u015f\u011fal edilmi\u015f torpaqlar\u0131n\u00a0%3,5-i geri al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q m\u00fcharib\u0259si<\/strong><\/h3>\n<p>Sentyabr ay\u0131n\u0131n 19-da Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcdafi\u0259 nazirl\u0259ri Rusiyan\u0131n So\u00e7i \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 etdil\u0259r. H\u0259min il dekabr ay\u0131nda bu raz\u0131la\u015fman\u0131 pozan Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Z%C9%99ngilan\">Z\u0259ngilan<\/a>\u00a0rayonunun 8 k\u0259ndini i\u015f\u011fal etdi.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il aprel ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C9%99lb%C9%99c%C9%99r\">K\u0259lb\u0259c\u0259r<\/a>\u00a0rayonu i\u015f\u011fal olundu. Aprel ay\u0131n\u0131n 6-da BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonun i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 pisl\u0259y\u0259n b\u0259yanat verdi. Aprel ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 is\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Nazirl\u0259r Komit\u0259si m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259yannam\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. Aprel ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 is\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Komit\u0259si Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259ziyy\u0259tinin g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011f\u0131 b\u0259yanat q\u0259bul etdi. Aprel ay\u0131n\u0131n 25-29-da \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi. Aprel ay\u0131n\u0131n 30-da is\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 dig\u0259r i\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar\u0131ndan b\u00fct\u00fcn i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n 822 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>\u0130yul ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fdam\">A\u011fdam<\/a>\u00a0rayonunu i\u015f\u011fal etdil\u0259r. \u0130yul ay\u0131n\u0131n 29-da BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 i\u015f\u011fal\u0131\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qeyd \u015f\u0259rtsiz v\u0259 d\u0259rhal i\u015f\u011fal olunmu\u015f A\u011fdam v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n 853 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi. Avqust ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri m\u00fcvafiq t\u0259l\u0259bl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. BMT v\u0259 AT\u018fT-in x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131na baxmayaraq, avqust ay\u0131n\u0131n 23-26-da F\u00fczuli v\u0259 C\u0259bray\u0131l, h\u0259min ay\u0131n 31-d\u0259 is\u0259 Qubadl\u0131 rayonu Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu.<\/p>\n<p>Oktyabr ay\u0131n\u0131n 14-d\u0259 BMT-nin T\u0259hlk\u00fcs\u0259izlik \u015euras\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin z\u0259bt olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n n\u00f6vb\u0259ti, 874 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>Oktyabr ay\u0131n\u0131n 28-noyabr ay\u0131n\u0131n 1-i aral\u0131\u011f\u0131nda\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Horadiz\">Horadiz<\/a>\u00a0q\u0259s\u0259b\u0259si v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Z%C9%99ngilan\">Z\u0259ngilan<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal edildi.<\/p>\n<p>Noyabr ay\u0131n\u0131n 11-d\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin d\u0259rhal azad olunmas\u0131 t\u0259l\u0259bini \u0259ks etdir\u0259n BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti, 884 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259si q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>1994-c\u00fc il yanvar ay\u0131n\u0131n 10-11-d\u0259 \u015eimali Atlantika M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00fczv D\u00f6vl\u0259t v\u0259 H\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259razi \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259 g\u00fcc istifad\u0259sini pisl\u0259y\u0259n, h\u0259m\u00e7inin regionda s\u00fclh v\u0259 sabitliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131etdirilmsi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n suverenliyi, m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259ti ifad\u0259 ed\u0259n b\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>H\u0259min il aprel ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 MDB \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin suverenliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na h\u00f6rm\u0259ti ifad\u0259 ed\u0259n t\u0259\u015fkilat\u0131n B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul olundu. Erm\u0259nistan MDB-nin \u00fczv\u00fc olan v\u0259 bu B\u0259yannam\u0259y\u0259 qo\u015fulmayan yegan\u0259 d\u00f6vl\u0259t oldu. Bi\u015fk\u0259k protokolu imzaland\u0131qdan (10.05.1994) sonra, may ay\u0131n\u0131n 12-d\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s haqq\u0131nda raz\u0131la\u015fma q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri<\/strong><\/h3>\n<p>Erm\u0259nistan Respiblikas\u0131n\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 onun \u0259traf\u0131ndak\u0131 7 inzibati rayonu i\u015f\u011fal alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1988\">1988<\/a>&#8211;<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal edilmi\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259ri:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C4%9Fl%C4%B1q_Qaraba%C4%9F\">Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<\/a>: i\u015f\u011fal tarixi \u2013<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1988\">1988<\/a>&#8211;<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc ill\u0259r, \u0259razisi 4400 km\u00b2. (<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xank%C9%99ndi\">Xank\u0259ndi<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xocal%C4%B1\">Xocal\u0131<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fsg%C9%99ran\">\u018fsg\u0259ran<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xocav%C9%99nd\">Xocav\u0259nd<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fd%C9%99r%C9%99\">A\u011fd\u0259r\u0259<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hadrut\">Hadrut<\/a>);<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/La%C3%A7%C4%B1n\">La\u00e7\u0131n<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/18_may\">18 may<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1992\">1992<\/a>-ci il, \u0259razisi \u2013 1875 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C9%99lb%C9%99c%C9%99r\">K\u0259lb\u0259c\u0259r<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/2_aprel\">2 aprel<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 1936 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fdam\">A\u011fdam<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/23_iyul\">23 iyul<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 1154 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99bray%C4%B1l\">C\u0259bray\u0131l<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/23_avqust\">23 avqust<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 1050 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C3%BCzuli\">F\u00fczuli<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/23_avqust\">23 avqust<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 1112 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qubadl%C4%B1\">Qubadl\u0131<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/31_avqust\">31 avqust<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 802 km\u00b2;<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Z%C9%99ngilan\">Z\u0259ngilan<\/a>rayonu: i\u015f\u011fal tarixi &#8211;\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/30_oktyabr\">30 oktyabr<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1993\">1993<\/a>-c\u00fc il, \u0259razisi &#8211; 707 km\u00b2.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin 20 faizi i\u015f\u011fal edilmi\u015f, 20 mind\u0259n \u00e7ox insan q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 50 mind\u0259n art\u0131q adam yaralanm\u0131\u015f v\u0259 \u015fik\u0259st olmu\u015fdur. Bir milyondan art\u0131q insan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famaqdad\u0131r.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana d\u0259y\u0259n maddi ziyan<\/h3>\n<h3><\/h3>\n<h3>Da\u011f\u0131d\u0131lan yollar v\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r<\/h3>\n<p>\u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana aid c\u0259mi uzunlu\u011fu 25 min km olan avtomobil yolu, yen\u0259 c\u0259mi uzunlu\u011fu 3984 m olan 160 k\u00f6rp\u00fc, 14,5 min km uzunlu\u011funda elektrik x\u0259tti, 2500 elektrik trafosu, 2 min km gaz boru x\u0259tti, 160 su deposu, 34-d\u0259n \u00e7ox qaz da\u011f\u0131t\u0131m stansiyas\u0131 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3>T\u0259hsil v\u0259 S\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131nda d\u0259y\u0259n ziyan<\/h3>\n<p>\u0130\u015fgal edilmi\u015f b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259mi 140 min \u015fagirdin oxudu\u011fu olan 600 m\u0259kt\u0259b, 53 min \u015fagirdin t\u0259hsil adl\u0131\u011f\u0131 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi, 2 y\u00fcks\u0259k \u00f6\u011fr\u0259nim qurumu m\u0259hv edilib.\u00a0700 s\u0259hiyy\u0259 oca\u011f\u0131, bu ba\u011flamda 800 n\u0259f\u0259rlik x\u0259st\u0259xana, poliklinikalar, do\u011fum evl\u0259ri, aptek binalar\u0131, t\u0259cili yard\u0131m x\u0259st\u0259xanalar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tin\u0259 d\u0259y\u0259n \u00fcmumi iqtisadi ziyan 1,2 milyard dollara yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3>M\u0259d\u0259ni irsin talan edilm\u0259si<\/h3>\n<p>Az\u0259rbaycana aid 500 tarixi-memari, 100-d\u0259n \u00e7ox arxeolojik abid\u0259, minl\u0259rc\u0259 \u0259s\u0259rin qorundu\u011fu 22 m\u00fczey, 4 r\u0259sm s\u0259rgisi, 4,6 milyon kitab v\u0259 \u0259lyazma saxlanan 927 kitabxana, 85 inc\u0259s\u0259n\u0259t m\u0259kt\u0259bi, 20 m\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131, 4 d\u00f6vl\u0259t teatr\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fgal edilib.\u00a0Az\u0259rbaycanda profesyonal musiqi s\u0259n\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan musiqi\u00e7i B\u00fclb\u00fcl\u00fcn, musiqi\u00e7i v\u0259 r\u0259ssam Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n xatir\u0259 muzeyi talan edilib. Xocal\u0131daki &#8220;Dair\u0259vi M\u0259b\u0259d&#8221;(1356-1357) v\u0259 &#8220;T\u00fcrb\u0259&#8221;-nin (14-c\u00fc \u0259sr) aqib\u0259ti m\u0259lum deyil.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3>\u0130qtisadi z\u0259r\u0259r<\/h3>\n<p>M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 c\u0259mi 22 milyard dollar m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 ziyana m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>M\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r<\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>Quqark q\u0131r\u011f\u0131n\u0131<\/h3>\n<p>1988-ci ilin noyabr ay\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n Quqark rayonunda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 15-i yand\u0131r\u0131laraq 21 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/h3>\n<p>1992-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 25-26-da erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri\u00a0Xank\u0259ndid\u0259\u00a0yerl\u0259\u015f\u0259n\u00a0Rusiyaya m\u0259xsus 366-c\u0131 alay\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u00a0ya\u015fayan\u00a0Xocal\u0131\u00a0\u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla m\u00fc\u015faiy\u0259t olunan genosid akt\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Bu faci\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 613 dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 487 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 1275 n\u0259f\u0259r is\u0259 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Onlardan bir \u00e7oxu \u0259sirlikd\u0259n qay\u0131tmam\u0131\u015f v\u0259 sonrak\u0131 taleyi bar\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 m\u0259lumat yoxdur. 366-c\u0131 alay Xank\u0259ndid\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qdan sonra bu h\u0259rbi hiss\u0259y\u0259 m\u0259xsus olan silahl\u0131 texnikan\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131na verildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>A\u011fdaban soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/h3>\n<p>1992-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 Erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 K\u0259lb\u0259c\u0259rin A\u011fdaban k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k 67 n\u0259f\u0259ri q\u0259tl etmi\u015f,17 k\u0259nd sakini diri-diri yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar<\/h3>\n<p>\u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda m\u00f6vcud olan m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, 1335 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 129 u\u015faq, 312 qad\u0131n, 246 qoca erm\u0259ni \u0259sir v\u0259 girovlu\u011fundan azad edilib, t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 4868 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 55 u\u015faq, 326 qad\u0131n, 410 qoca itkin d\u00fc\u015f\u00fcb. (Statistika 01.04.04 tarix\u0259dir.)<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259 olan t\u0259kzibolunmaz faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259n az\u0131 783 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir, yaxud girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, lakin bu faktlar beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n BQXK-dan gizl\u0259dilib. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin siyah\u0131s\u0131 erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259n qay\u0131tm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rin \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib edilib. Almaniya, Rusiya v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rind\u0259n ibar\u0259t \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin azad edilm\u0259si, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin axtar\u0131\u015f\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq i\u015f\u00e7i qrupunun \u00fczvl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 Beyn\u0259lxalq Q\u0131rm\u0131z\u0131 Xa\u00e7 Komit\u0259si bu \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n bir qisminin h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259sdiq edir. Lakin s\u00f6z\u00fcged\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyi bu g\u00fcn\u0259d\u0259k nam\u0259lumdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>Taleyi nam\u0259lum olan \u0259sir v\u0259 girovlar\u0131n bir qismi<\/h4>\n<p><strong>H\u00fcseynova Mehriban Allahverdi q\u0131z\u0131:<\/strong>\u00a0Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 3 azya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u018fsirlikd\u0259n azad edilmi\u015f M\u0259mm\u0259dov May\u0131l M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flunun ifad\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, o, Mehriban\u0131 u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Yerevan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 istintaq t\u0259cridxanas\u0131nda g\u00f6r\u00fcb. Lakin sonradan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 apar\u0131lan May\u0131l\u0131n onlardan he\u00e7 bir x\u0259b\u0259ri olmay\u0131b. Erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi Mehriban v\u0259 onun u\u015faqlar\u0131n\u0131n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc danmaqda, onlar\u0131n sonrak\u0131 taleyin\u0259 dair faktlar\u0131 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k gizl\u0259tm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>H\u00fcseynova Tamara Saleh q\u0131z\u0131:<\/strong>\u00a026.07.1992-ci il tarixd\u0259 Tovuz rayonunun \u018flib\u0259yli k\u0259ndind\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Qarda\u015f\u0131 Akif H\u00fcseynov bac\u0131s\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 Tamara H\u00fcseynovan\u0131n Berd rayonunun Paravakar k\u0259ndind\u0259, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Alaverdiyan Mqerin ail\u0259sind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilib. 06.11.1992-ci il tarixd\u0259 erm\u0259ni t\u0259r\u0259find\u0259n Alaverdiyan \u015eamir Alekseyevi\u00e7 adl\u0131 \u015f\u0259xs Akif H\u00fcseynova teleqram vuraraq bac\u0131s\u0131 Tamaran\u0131n girov saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edib. Tamara H\u00fcseynovan\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u018fsir v\u0259 girovlar\u0131n azad edilm\u0259si, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin axtar\u0131\u015f\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq i\u015f\u00e7i qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 t\u0259sdiql\u0259nib. Lakin Tamara H\u00fcseynovan\u0131n da girovluqdak\u0131 sonrak\u0131 taleyi bu g\u00fcn\u0259d\u0259k nam\u0259lumdur.<\/p>\n<p><strong>R\u0259himov R\u0259him \u018fbd\u00fclk\u0259rim o\u011flu:<\/strong>\u00a024.06.1993-c\u00fc il tarixd\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. 16.07.1993-c\u00fc ild\u0259 Rusiyadan (Orenburq \u015f\u0259h\u0259ri, Volqoqradskaya k\u00fc\u00e7\u0259si, ev 40\/2, m\u0259n. 69) ail\u0259sin\u0259 vurulmu\u015f teleqramda R.R\u0259himovun A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun Vaqauz k\u0259ndind\u0259 A\u011facanyan Qrelin evind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilib. 1993-c\u00fc ild\u0259 ail\u0259si R.R\u0259himovdan BQXK vasit\u0259si il\u0259 m\u0259ktub al\u0131b. Bu m\u0259ktubda R.R\u0259himov itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f A\u011facanyan Joran\u0131n tap\u0131l\u0131b onunla d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sini xahi\u015f edib. Erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi R.R\u0259himovun da sonrak\u0131 taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar\u0131 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k gizl\u0259tm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 daxil olan m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 dair m\u0259lumat olan, lakin sonrak\u0131 taleyi nam\u0259lum qalan \u015f\u0259xsl\u0259rin siyah\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259t erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, yaxud i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n v\u0259fat edib, az bir hiss\u0259si is\u0259 indi d\u0259 gizl\u0259dil\u0259r\u0259k a\u011f\u0131r fiziki i\u015fl\u0259rd\u0259 qul kimi istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r<\/h4>\n<p>1988-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 1335 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259n azad edilib. D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda olan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u0259sirlikd\u0259n qay\u0131tm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar aras\u0131nda \u015fik\u0259stlik, m\u0259n\u0259vi iztirablar\u0131n t\u0259sirind\u0259n ruhi x\u0259st\u0259lik, saxlanma \u015f\u0259raitinin elementar t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n v\u0259r\u0259m v\u0259 s. x\u0259st\u0259likl\u0259r qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bir s\u00f6zl\u0259, erm\u0259ni \u0259sir v\u0259 girovlu\u011fu bu \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u0259hh\u0259tind\u0259, psixikas\u0131nda \u00f6m\u00fcrl\u00fck iz qoyub.<\/p>\n<p>Komissiyadak\u0131 materiallar s\u00fcbut edir ki, y\u00fczl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, u\u015faq, qad\u0131n v\u0259 qocalar erm\u0259ni \u0259sir v\u0259 girovlu\u011funda d\u00f6z\u00fclm\u0259z i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rin qurban\u0131 olub. \u018fsir v\u0259 girovlara m\u00fcxt\u0259lif d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilib &#8211; onlar v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fcl\u00fcb, q\u0259sd\u0259n \u015fik\u0259st v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 sal\u0131n\u0131b, sin\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xa\u00e7 ni\u015fanlar\u0131 v\u0259 dam\u011fa bas\u0131l\u0131b, d\u0131rnaqlar\u0131 v\u0259 di\u015fl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b, yaralar\u0131na duz bas\u0131l\u0131b, \u00f6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r rezin v\u0259 d\u0259mir d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fcl\u00fcb, damarlar\u0131na benzin yeridilib, b\u0259d\u0259n hiss\u0259l\u0259ri k\u0259silib \u00f6zl\u0259rin\u0259 yedirilib, \u00fcz\u0259rl\u0259rind\u0259 tibbi eksperiment apar\u0131l\u0131b:<\/p>\n<p>Girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rk\u0259n 3 ya\u015f\u0131 olan \u015e\u00f6vqi Xaqani o\u011flu \u018fliyevin (24.07.1993) bazu s\u00fcm\u00fcy\u00fc Xank\u0259ndind\u0259 erm\u0259ni h\u0259kiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015e\u00f6vqi \u00f6m\u00fcrl\u00fck \u015fik\u0259st olub.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n (31.03.1993) G\u00fclcamal Quliyevan\u0131n yenic\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f o\u011flu Arzu Hac\u0131yev\u0259 erm\u0259ni h\u0259kimi Aida Serobyan nam\u0259lum t\u0259rkibli iyn\u0259l\u0259r vurub. N\u0259tic\u0259d\u0259 Arzu Hac\u0131yev \u00f6m\u00fcrl\u00fck \u015fik\u0259st olub. A.Hac\u0131yev 2003-c\u00fc ilin may ay\u0131nda 10 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edib.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r 15 ya\u015fl\u0131 girov N\u0259zak\u0259t M\u0259mm\u0259dovan\u0131n g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda atas\u0131na d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verib, onun qulaqlar\u0131n\u0131 k\u0259sib, anas\u0131 h\u0259d\u0259 v\u0259 \u015fantajlara d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k d\u0259li olub, q\u0131z\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc is\u0259 4 min rus rubluna ail\u0259sin\u0259 sat\u0131blar.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259ri A\u011fdam rayonundan girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f K\u0259klik H\u0259s\u0259novaya d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verib, mismar k\u0259lb\u0259tini il\u0259 16 di\u015fini \u00e7\u0131xar\u0131blar.<\/p>\n<p>A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n ya\u015fl\u0131 qad\u0131n \u015e\u0259rqiyy\u0259 Rza q\u0131z\u0131 \u015eirinovan\u0131n 8 q\u0131z\u0131l di\u015fi mismar k\u0259lb\u0259tini il\u0259 \u00e7\u0259kilib. O, alt\u0131 ay davaml\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n<p>A\u011fdam rayonunun ke\u00e7mi\u015f sakini, milliyy\u0259tc\u0259 rus olan, erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 h\u0259dsiz i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Vladimir \u0130vanovi\u00e7 \u015eevelyov 1994-c\u00fc ild\u0259 A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 89 ya\u015fl\u0131 anas\u0131 Vera Dav\u0131dovan\u0131n v\u0259 ah\u0131l ya\u015fl\u0131 bac\u0131s\u0131 Svetlana \u0130vanovnan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 58 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259 qarda\u015f\u0131 Anatoli \u0130vanovi\u00e7in erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, A\u011fdam kanal\u0131n\u0131n yan\u0131nda says\u0131z-hesabs\u0131z qad\u0131n v\u0259 u\u015faq meyidi g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir. Bundan \u0259lav\u0259 Vladimir \u015eevelyov \u015fahidlik edir ki, erm\u0259nil\u0259r A\u011fdam rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 oradak\u0131 ruhi x\u0259st\u0259xanada saxlanan 7 ruhi x\u0259st\u0259ni, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iki x\u0259st\u0259 qad\u0131n\u0131 girov g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>1930-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc A\u011fdam rayon sakini \u018fli R\u0259sul o\u011flu Abbasov erm\u0259ni girovlu\u011funda m\u00fct\u0259madi olaraq d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, onun b\u0259d\u0259nin\u0259 siqaret bas\u0131laraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u018fli Abbasov erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259n azad edil\u0259nd\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t sonra v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Yaral\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u018fbd\u00fcl\u0259zim M\u0259cnun o\u011flu M\u0259mm\u0259dov rezin d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u00fc\u015f, damar\u0131na benzin yeridilmi\u015f, yaralar\u0131n\u0131n qaysa\u011f\u0131 qopard\u0131laraq ona \u0259zab verilmi\u015f, \u00fcst\u00fcn\u0259 t\u0259lim ke\u00e7mi\u015f it burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259rbi \u0259sir May\u0131l M\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu M\u0259mm\u0259dovun damar\u0131na dizel yanaca\u011f\u0131 yeridilmi\u015f, sin\u0259si q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xa\u00e7la dam\u011falanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u0259sirlikd\u0259 saxland\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rin t\u0259sirind\u0259n \u00f6lm\u00fc\u015f, amans\u0131z r\u0259ftara m\u0259ruz qalmaqla v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti m\u00fct\u0259madi al\u00e7ald\u0131lmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fc\u00f6ld\u00fcrm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair faktlar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131na bu g\u00fcn daxil olmaqdad\u0131r:<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin aprel ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonuna geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccumu zaman\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Vardenis rayonundak\u0131 q\u0259rargah radiostansiyas\u0131ndan (&#8220;QSM-7&#8221;) K\u0259lb\u0259c\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki ba\u015f radiostansiyaya (&#8220;Uraqan&#8221;) b\u00f6lg\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn s\u0259yyar radiostansiyalara \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili \u0259mr verilmi\u015fdir. \u018fmrd\u0259 \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qocalar\u0131, qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 t\u0259cili m\u0259hv edib basd\u0131rmaq t\u0259l\u0259b olunurdu. T\u0259l\u0259sikliy\u0259 s\u0259b\u0259b az\u0259rbaycanl\u0131lar bar\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259rin izl\u0259rinin h\u0259min vaxt d\u00f6y\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259n beyn\u0259lxalq n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tind\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n jurnalistl\u0259rd\u0259n gizl\u0259tm\u0259k olub. Erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri komandirl\u0259rinin efird\u0259ki bu radiodan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259tni Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyinin radio\u0259ksk\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n 1993-c\u00fc ilin aprel ay\u0131n\u0131n 6-7-d\u0259 lent\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>16 fevral 1994-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi guya qa\u00e7ma\u011fa c\u0259hd ed\u0259rk\u0259n at\u0131\u015fma zaman\u0131 8 az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259sirin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259yan etmi\u015fdir. Bak\u0131da meyidl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 tibbi ekspertizas\u0131 zaman\u0131 Beyn\u0259lxalq H\u00fcquq v\u0259 Sosial T\u0259bab\u0259t Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n &#8220;H\u0259kiml\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, professor Derek Paunder az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin eyni silahdan (tapan\u00e7a) gicgah nahiy\u0259sin\u0259 yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259n a\u00e7\u0131lan at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildiyini bildirmi\u015f v\u0259 \u0259sirl\u0259rin guya &#8220;qa\u00e7ma\u011fa c\u0259hd ed\u0259rk\u0259n&#8221; \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si fikrini r\u0259dd etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal olunark\u0259n 20 ya\u015fl\u0131 S\u0259may\u0259 K\u0259rimova 2 ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131 &#8211; K\u0259rimova Nurlan\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Girovluqda oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 dig\u0259r \u0259sir v\u0259 girovlar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 qolundan yaral\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f k\u00f6rp\u0259 u\u015fa\u011f\u0131 Nurlan\u0259nin \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u0259zablara, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259n S\u0259may\u0259 15 may 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fmirova X\u0259z\u0259ng\u00fcl T\u0259v\u0259kk\u00fcl q\u0131z\u0131: Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunan zaman erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 onun ail\u0259sini b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 girov g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259nil\u0259r X\u0259z\u0259ng\u00fcl\u00fcn anas\u0131 Rayan\u0131, 7 ya\u015fl\u0131 bac\u0131s\u0131 Yegan\u0259ni v\u0259 xalas\u0131 G\u00f6y\u00e7\u0259ni g\u00fcll\u0259l\u0259yib, atas\u0131 \u018fmirov T\u0259v\u0259kk\u00fcl\u00fc is\u0259 \u00fcst\u00fcn\u0259 benzin t\u00f6k\u0259r\u0259k yand\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>\u0130lham N\u0259sirov: 1992-ci il iyulun 27-d\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ba\u015f\u0131ndan, boynundan v\u0259 \u00e7iynind\u0259n yaral\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Avqust ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 Xank\u0259ndind\u0259n \u0130lham\u0131n ail\u0259sin\u0259 z\u0259ng edilmi\u015f v\u0259 onun Yerevanda Arakelyan familiyal\u0131 bir erm\u0259ninin evind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015fdir. Ail\u0259 \u0130lham N\u0259sirovun azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015eaqen Arakelyan\u0131n tap\u0131l\u0131b qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 verilm\u0259si \u015f\u0259rtini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bir il\u0259 yax\u0131n ac-susuz saxlan\u0131lan v\u0259 distrofiya h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lan \u0130.N\u0259sirov sonradan Yerevan qospital\u0131na yerl\u0259\u015fdirils\u0259 d\u0259, art\u0131q ona k\u00f6m\u0259k etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131r. Qospital\u0131n r\u0259isi \u015e.Arakelyan\u0131n 24 noyabr 1993-c\u00fc il tarixli, 06\/134 sayl\u0131 m\u0259ktubunda da g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130.N\u0259sirov noyabr\u0131n 23-d\u0259 k\u0259skin kaxeksiya diaqnozundan v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r Heyd\u0259rov, \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u00fct\u0259madi d\u00f6y\u00fclm\u0259l\u0259rin t\u0259sirind\u0259n v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f 20 ya\u015fl\u0131 F\u0259rhad R\u0259hman o\u011flu Ataki\u015fiyevin meyidinin qal\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertizas\u0131 s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, o, m\u00fcnt\u0259z\u0259m d\u00f6y\u00fclm\u0259l\u0259r v\u0259 a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 olan Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259r sakini Faiq \u015eahmal\u0131 o\u011flu \u018flim\u0259mm\u0259dov G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131n\u0131 &#8220;Kirovabad&#8221; dem\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7isi t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Bu bar\u0259d\u0259 \u0259sirlikd\u0259n azad edilmi\u015f Z\u00fclfi \u0130brahim o\u011flu M\u0259mm\u0259dov, M\u0259mm\u0259d C\u00fcm\u015f\u00fcd o\u011flu M\u0259mm\u0259dov v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u015fahidlik edir.<\/p>\n<p>Bu, \u0259sir v\u0259 girov olmu\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259t faktlar\u0131n\u0131n bir qismidir. Amma t\u0259k el\u0259 bu faktlar \u0259sir v\u0259 girov olmu\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 hans\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259rin, hans\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin edildiyi bar\u0259d\u0259 tam t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyi v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistanda v\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sir v\u0259 girovlara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259lumatlar, \u015f\u0259had\u0259tl\u0259r v\u0259 prosessual s\u00fcbutlar \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Art\u0131q 2002-ci ild\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sir v\u0259 girovlara qar\u015f\u0131 cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar \u00fczr\u0259 toplanan materiallar h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ba\u015f Prokurorlu\u011funa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. Ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f cinay\u0259t i\u015finin ibtidai istintaq\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda, Xank\u0259ndi m\u00fcv\u0259qq\u0259ti saxlama t\u0259cridxanas\u0131nda, h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rd\u0259, polis \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin qanunsuz silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin \u00fczvl\u0259ri, h\u0259bsxana v\u0259 t\u0259cridxana i\u015f\u00e7il\u0259ri qulluq v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetir\u0259rk\u0259n \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f h\u0259rb\u00e7il\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqla m\u00fcdafi\u0259 olunan m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 amans\u0131z r\u0259ftar edilib, onlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, yaxud \u00f6z\u00fcn\u00fc\u00f6ld\u00fcrm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b, zorlan\u0131b, l\u0259yaq\u0259tl\u0259ri m\u00fct\u0259madi al\u00e7ald\u0131l\u0131b v\u0259 dig\u0259r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. \u0130stintaq prosesind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sir v\u0259 girovlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilm\u0259sinin m\u0259hz Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 separat\u00e7\u0131 rejimin liderl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edildiyi v\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirildiyi bir daha t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>\u018fsirlikd\u0259 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259r<\/h4>\n<p>\u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda toplanm\u0131\u015f faktlar Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259sirlikd\u0259 olan Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 tapdalad\u0131\u011f\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n &#8220;M\u00fcharib\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair&#8221; 1949-cu il tarixli Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131n\u0131n h\u0259yata v\u0259 ya \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 q\u0259sd etm\u0259k, h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k, \u015fik\u0259st etm\u0259k, q\u0259ddarcas\u0131na r\u0259ftar etm\u0259k v\u0259 ya i\u015fg\u0259nc\u0259 verm\u0259k,insan l\u0259yaq\u0259tin\u0259 toxunmaq kimi t\u0259l\u0259bl\u0259rini kobud sur\u0259td\u0259 pozdu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc zaman\u0131 dinc \u0259halinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si, Erm\u0259nistan Respubilkas\u0131nda v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 \u0259sirlikd\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259n\u0259vi \u0259zablara m\u0259ruz qalmas\u0131, amans\u0131z r\u0259ftar v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti m\u00fct\u0259madi al\u00e7altmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fc\u00f6ld\u00fcrm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, soyuqqanl\u0131l\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, yaxud verilmi\u015f i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 v\u0259fat etm\u0259si s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rimiz\u0259 \u0259yani s\u00fcbutdur. A\u015fa\u011f\u0131da bu faktlar\u0131n bir qismi g\u00f6st\u0259rilir:<\/p>\n<p>Erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Xocav\u0259nd rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 (17.02.1992) Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259n girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri 117 n\u0259f\u0259r k\u0259nd sakinind\u0259n 80-\u0259 yax\u0131n\u0131n\u0131 yerind\u0259c\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 k\u0259nd sakinl\u0259ri Seyyur Xanlar o\u011flu Na\u011f\u0131yev, \u015eahruz \u018fmirxan o\u011flu \u018fliyev v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u015fahidlik edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Xocav\u0259nd rayonu Qarada\u011fl\u0131 k\u0259nd sakini H\u0259qiq\u0259t Yusif q\u0131z\u0131 H\u00fcseynova erm\u0259nil\u0259rin 1992-ci ilin fevral\u0131nda 10 n\u0259f\u0259r h\u0259mk\u0259ndlisinin diri-diri yand\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u015fahidi olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin aprel ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259riinin Az\u0259rbaycan\u0131n K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonuna geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccumu zaman\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Vardenis rayonundak\u0131 q\u0259rargah radiostansiyas\u0131ndan (&#8220;QSM-7&#8221;) K\u0259lb\u0259c\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki ba\u015f radiostansiyaya (&#8220;Uraqan&#8221;) b\u00f6lg\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn s\u0259yyar radiostansiyalara \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili \u0259mr verilmi\u015fdir. \u018fmrd\u0259 \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qocalar\u0131, qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 t\u0259cili m\u0259hv edib basd\u0131rmaq t\u0259l\u0259b olunurdu. T\u0259l\u0259sikliy\u0259 s\u0259b\u0259b az\u0259rbaycanl\u0131lar bar\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259rin izl\u0259rinin h\u0259min vaxt d\u00f6y\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259n beyn\u0259lxalq n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tind\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n jurnalistl\u0259rd\u0259n gizl\u0259tm\u0259k olmu\u015fdur. Erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri komandirl\u0259rinin efird\u0259ki bu radiodan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259tni\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyininradio\u0259ksk\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n 1993-c\u00fc ilin aprel ay\u0131n\u0131n 6-7-d\u0259 lent\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131\u00a0Ba\u015fl\u0131bel\u00a0k\u0259ndinin 15 dinc sakini erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yerind\u0259c\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. Bunlar\u0131n aras\u0131nda M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmral\u0131yev, Surxay \u018fmral\u0131yev, \u00c7ingiz \u018fmral\u0131yev, Ayg\u00fcn \u018fmral\u0131yeva, B\u00fcsat \u018fhm\u0259dova v\u0259 \u00c7i\u00e7\u0259k H\u0259s\u0259nova d\u0259 olmu\u015fdur. Bu bar\u0259d\u0259 Xasay M\u0259h\u0259mm\u0259d o\u011flu \u018fmral\u0131yev v\u0259 Binn\u0259t Abdul\u0259li o\u011flu \u018fhm\u0259dov \u015fahidlik edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130mar\u0259t M\u0259mi\u015fovan\u0131n ifad\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, o K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 iki az-ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131 il\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130mar\u0259t M\u0259mi\u015fovan\u0131n g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda erm\u0259nil\u0259r s\u0259kkiz m\u00fclki \u015f\u0259xsi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, onun s\u0259kkiz ya\u015fl\u0131 o\u011flu Talehi g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015f v\u0259 meyidl\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015flar. Bundan sonra erm\u0259nil\u0259r onun \u00f6z\u00fcn\u00fc, 10 ya\u015fl\u0131 o\u011flu Yadigar\u0131, dig\u0259r qad\u0131n, u\u015faq v\u0259 qocalar\u0131 Xank\u0259ndin\u0259 apararaq d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoymu\u015flar.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni girovlu\u011fundan 1994-c\u00fc ild\u0259 azad edilmi\u015f \u018fhm\u0259dovlar ail\u0259sinin \u015f\u0259had\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, 17 avqust 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 erm\u0259nil\u0259r F\u00fczuli rayonuQacar\u00a0k\u0259ndinin 25-d\u0259k dinc sakinini onlar\u0131n g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni girovlu\u011funda olmu\u015f H\u0259s\u0259n M\u0259cid o\u011flu H\u00fcseynov 1993-c\u00fc ild\u0259 Horadiz-F\u00fczuli yolunda 40-d\u0259k dinc \u0259halinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir.<\/p>\n<p>16 fevral 1994-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi guya qa\u00e7ma\u011fa c\u0259hd ed\u0259rk\u0259n at\u0131\u015fma zaman\u0131 8 az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259sirin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259yan etmi\u015fdir. Bak\u0131da meyidl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 tibbi ekspertizas\u0131 zaman\u0131 Beyn\u0259lxalq H\u00fcquq v\u0259 Sosial T\u0259bab\u0259t Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n &#8220;H\u0259kiml\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, professor Derek Paunder az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin eyni silahdan (tapan\u00e7a) gicgah nahiy\u0259sin\u0259 yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259n a\u00e7\u0131lan at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildiyini bildirmi\u015f v\u0259 \u0259sirl\u0259rin guya &#8220;qa\u00e7ma\u011fa c\u0259hd ed\u0259rk\u0259n&#8221; \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si fikrini r\u0259dd etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Girovluqdan qay\u0131tm\u0131\u015f Niyaz Balay o\u011flu Zeynalov bildirir ki, erm\u0259nil\u0259r girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri, \u015eu\u015fa rayonu Qu\u015f\u00e7ular k\u0259nd sakinl\u0259ri 1910-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc S\u0259riyy\u0259 Ta\u011f\u0131 q\u0131z\u0131 Zeynalovan\u0131, 1920-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Yegan\u0259 Dada\u015f q\u0131z\u0131 M\u0259d\u0259tovan\u0131 v\u0259 M\u00f6vs\u00fcm \u018fbd\u00fclr\u0259him o\u011flu \u018fhm\u0259dovu 11 fevral 1992-ci il tarixd\u0259 diri-diri yand\u0131raraq q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>61 ya\u015fl\u0131 ke\u00e7mi\u015f girov Budaq \u018fli o\u011flu Al\u0131\u015fanov erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 5 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n Drmbon k\u0259ndind\u0259 (Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f) a\u011f\u0131r fiziki i\u015fl\u0259rd\u0259 qul kimi istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u015fahidi olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fsirlikd\u0259n azad edilmi\u015f \u0130sray\u0131l Sarif o\u011flu \u0130smay\u0131lov t\u0259sdiq edir ki, erm\u0259nil\u0259r girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00fc\u00e7 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 erm\u0259ni q\u0259bri \u00fcst\u00fcnd\u0259 k\u0259smi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>La\u00e7\u0131n rayonunun sakini S\u0259may\u0259 K\u0259rimova 2 ya\u015fl\u0131 q\u0131z\u0131 Nurlan\u0259y\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 veril\u0259n i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 intihar etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>18 may 1992-ci il tarixd\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunun i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 ail\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 1977-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Taleh M\u0259d\u0259t o\u011flu \u0130bi\u015fovun bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r onun atas\u0131 M\u0259d\u0259t \u018fv\u0259z o\u011flu \u0130bi\u015fovu v\u0259 bac\u0131s\u0131, 1967-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Yegan\u0259 M\u0259d\u0259t q\u0131z\u0131 \u0130bi\u015fovan\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>1973-c\u00fc il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc \u0130lham N\u0259sirov \u0259sirlikd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t ac-susuz saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan 23 noyabr 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 Yerevan h\u0259rbi hospital\u0131nda k\u0259skin kaxeksiya diaqnozundan v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f 20 ya\u015fl\u0131 F\u0259rhad R\u0259hman o\u011flu Ataki\u015fiyevin meyidinin qal\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertizas\u0131 s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, o m\u00fcnt\u0259z\u0259m d\u00f6y\u00fclm\u0259l\u0259r v\u0259 a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir<\/p>\n<p>Yard\u0131ml\u0131 rayonu sakini Heyd\u0259r Heyd\u0259rov \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f m\u00fcnt\u0259z\u0259m i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr. (24.12.1994) Bu bar\u0259d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0259sirl\u0259r H\u0259bib \u018fliyev, \u018fv\u0259z Muxtarov, \u018fbulf\u0259t Qas\u0131mov v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u015fahidlik edir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 olan Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259r sakini Faiq \u015eahmal\u0131 o\u011flu \u018flim\u0259mm\u0259dov G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131n\u0131 &#8220;Kirovabad&#8221; dem\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7isi t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Bu bar\u0259d\u0259 Z\u00fclfi \u0130brahim o\u011flu M\u0259mm\u0259dov, M\u0259mm\u0259d c\u00fcm\u015f\u00fcd o\u011flu M\u0259mm\u0259dov v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u015fahidlik edir.<\/p>\n<p>\u018fsirlikd\u0259n azad edilmi\u015f Abuz\u0259r Manafovun, H\u0259s\u0259n H\u00fcseynovun v\u0259 Ayd\u0131n \u018fziz o\u011flu M\u0259h\u0259rr\u0259movun ifad\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, 14 fevral 1994-c\u00fc il tarixd\u0259 \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda saxlanark\u0259n Kolya, Slavik v\u0259 Qor adl\u0131 n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r \u0259sl\u0259n Beyl\u0259qan rayonundan olan \u0130lqar \u018fnv\u0259r o\u011flu Qurbanovu m\u00fcnt\u0259z\u0259m i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r ver\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>1962-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc \u015e\u0259mkir rayon sakini Fikr\u0259t H\u0259s\u0259n o\u011flu H\u00fcseynov m\u00fcnt\u0259z\u0259m d\u00f6y\u00fclm\u0259l\u0259r v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 28 iyun 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 erm\u0259ni \u0259sirliyind\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. \u018fsirlikd\u0259n azad edilmi\u015f B\u0259xtiyar \u0130brahim o\u011flu Ta\u011f\u0131yev v\u0259 M\u0259tl\u0259b \u015eiraslan o\u011flu Allahverdiyev bu fakt\u0131n \u015fahidl\u0259ridir. Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertizas\u0131 zaman\u0131 Fikr\u0259t H\u0259s\u0259n o\u011flu H\u00fcseynovda qab\u0131r\u011fa s\u0131n\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fsirlikd\u0259n azad edilmi\u015f Z\u00f6hrab Nadir o\u011flu Heyd\u0259rov 21 may 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda, 1973-c\u00fc il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Zahid N\u0259sibulla o\u011flu \u018fmrullayevin erm\u0259ni n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n bo\u011fularaq q\u0259tl\u0259 yetirildiyini bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Girovluqdan azad edilmi\u015f Ma\u015fallah B\u0259nd\u0259liyev bildirmi\u015fdir ki, 1992-ci ilin may\u0131nda Xank\u0259ndind\u0259 qaracda saxlan\u0131lark\u0259n qarac\u0131n sahibi Mero v\u0259 Sarkisyan Vazqen adl\u0131 dig\u0259r erm\u0259ni bir n\u0259f\u0259r ad\u0131n\u0131 bilm\u0259diyi lal girova \u0259vv\u0259l m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r vermi\u015f, sonra is\u0259 onun ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>At\u0259\u015fk\u0259s d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015flan\u011f\u0131cda m\u00fcharib\u0259 s\u0259b\u0259bini\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k olaraq a\u00e7\u0131qlayan\u00a0Erm\u0259nistan Respublikas\u0131, BMT-y\u0259 \u00fczv olduqdan sonra siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fdirmi\u015f v\u0259 m\u00fcharib\u0259nin Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Amma 18 may 2001 tarixind\u0259 o vaxtk\u0131\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0M\u00fcdafi\u0259 Naziri (indiki prezident)\u00a0Serj Sarkisyan\u0131n Erm\u0259nistan parlamentind\u0259ki nitqi i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259ti ortaya qoyur:<\/p>\n<p><em>&#8220;\u0130\u015f\u011fal el\u0259diyimiz torpaqlar var. Bunda utan\u0131lacaq he\u00e7 n\u0259 yoxdur. T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn bu torpaqlar\u0131 i\u015f\u011fal etdik. Biz bunu 1992 ili v\u0259 \u00f6nc\u0259sind\u0259 d\u0259 deyirdik, indi d\u0259 deyirik. B\u0259lk\u0259 \u00fcslubum diplomatik deyil, amma h\u0259qiq\u0259t budur<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n<div style=\"margin: 20px 0;\"><div class=\"qrcswholewtapper\" style=\"text-align:left;\"><div class=\"qrcprowrapper\"  id=\"qrcwraa2leds\"><div class=\"qrc_canvass\" id=\"qrc_cuttenpages_2\" style=\"display:inline-block\" data-text=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085\"><\/div><div><a download=\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat).png\" class=\"qrcdownloads\" id=\"worign\">\r\n           <button type=\"button\" style=\"min-width:110px;background:#44d813;color:#000;font-weight: 600;border: 1px solid #44d813;border-radius:20px;font-size:12px;padding: 6px 0;\" class=\"uqr_code_btn\">QR kodu Y\u00fckl\u0259 \ud83e\udc0b<\/button>\r\n           <\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn) &nbsp; Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si\u00a0\u2014\u00a01991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259\u00a0Erm\u0259nistanla\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259\u00a01988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq\u00a0Erm\u0259nistan SSRin\u00a0Az\u0259rbaycan SSR\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1089,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-1085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dovlt-qullugu-2"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn) &nbsp; Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si\u00a0\u2014\u00a01991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259\u00a0Erm\u0259nistanla\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259\u00a01988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq\u00a0Erm\u0259nistan SSRin\u00a0Az\u0259rbaycan SSR\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-04-30T08:19:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"315\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"230\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"auto61\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"auto61\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"42 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085\"},\"author\":{\"name\":\"auto61\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"headline\":\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:19:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085\"},\"wordCount\":8349,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085\",\"name\":\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:19:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg\",\"width\":315,\"height\":230},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1085#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/\",\"name\":\"www.YUSIF.az\",\"description\":\"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\",\"name\":\"auto61\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"auto61\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","og_description":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn) &nbsp; Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si\u00a0\u2014\u00a01991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259\u00a0Erm\u0259nistanla\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259\u00a01988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq\u00a0Erm\u0259nistan SSRin\u00a0Az\u0259rbaycan SSR\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085","og_site_name":"www.YUSIF.az","article_published_time":"2018-04-30T08:19:58+00:00","og_image":[{"width":315,"height":230,"url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"auto61","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"auto61","Est. reading time":"42 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085"},"author":{"name":"auto61","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"headline":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)","datePublished":"2018-04-30T08:19:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085"},"wordCount":8349,"publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg","articleSection":["D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085","name":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg","datePublished":"2018-04-30T08:19:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#primaryimage","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg","contentUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/shusha-p8-01-e1447002213911-315x230.jpg","width":315,"height":230},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1085#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yusif.az\/main"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/","name":"www.YUSIF.az","description":"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!","publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yusif.az\/main\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146","name":"auto61","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"auto61"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1085"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1090,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1085\/revisions\/1090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}