{"id":1091,"date":"2018-04-30T13:38:21","date_gmt":"2018-04-30T08:38:21","guid":{"rendered":"http:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091"},"modified":"2018-04-30T13:38:21","modified_gmt":"2018-04-30T08:38:21","slug":"az%c9%99rbaycan-beyn%c9%99lxalq-arenada-umumi-m%c9%99lumat-musahib%c9%99-ucun-m%c9%99lumat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq arenada<\/strong><br \/>\n<strong>\u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: left;\">\nAz\u0259rbaycan &#8211; BMT<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; AT\u018fT<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; YUNESKO<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; GUAM<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u2013 NATO<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<strong>\u00dcmumi m\u0259lumat<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici<br \/>\nsiyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini m\u00fcnt\u0259z\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib inki\u015faf<br \/>\netdirm\u0259y\u0259 v\u0259 milli m\u0259nafel\u0259ri qoruma\u011fa y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan \u00f6z xarici siyas\u0259tini beyn\u0259lxalq h\u00fcquq<br \/>\nnorma v\u0259 prinsipl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259t, daxili i\u015fl\u0259r\u0259<br \/>\nm\u00fcdaxil\u0259 edilm\u0259m\u0259si prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda qurmu\u015fdur.<br \/>\nBu prinsipl\u0259ri r\u0259hb\u0259r tutaraq v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli milli m\u0259nafel\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici<br \/>\nsiyas\u0259ti respublikan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259, suverenliyin\u0259, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdidl\u0259rin<br \/>\nv\u0259 riskl\u0259rin, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ona qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n edilmi\u015f t\u0259cav\u00fcz\u00fcn aradan<br \/>\nqald\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edir. Regional s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u0259minamanl\u0131q<br \/>\nv\u0259 sabitliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si, n\u0259h\u0259ng n\u0259qliyyat v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q layih\u0259l\u0259rinin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si<br \/>\nkimi strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq Az\u0259rbaycan xarici siyas\u0259tinin \u0259sas prioritetl\u0259rind\u0259n biridir. Qloballa\u015fan<br \/>\nm\u00fcasir d\u00fcnyada Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259si namin\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n<br \/>\ninki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif layih\u0259l\u0259r\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259<br \/>\nm\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Demokratik t\u0259r\u0259qqi yolunu se\u00e7mi\u015f Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn qon\u015fusu olan v\u0259<br \/>\nolmayan dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259m ikit\u0259r\u0259fli, h\u0259m d\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259sasda b\u0259rab\u0259r v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131<br \/>\nfaydal\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulub inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 \u00fcmumi m\u0259qs\u0259di m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata<br \/>\nke\u00e7irm\u0259k \u0259zmind\u0259dir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli m\u0259nafel\u0259rin qorunmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n xarici siyas\u0259t kursunun<br \/>\ni\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nOnun g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn<br \/>\nqurulmas\u0131na imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nKompleks v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li xarakter da\u015f\u0131yan Az\u0259rbaycan xarici siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca prioritetl\u0259rind\u0259n biri<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpa olunmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisi yolunda ba\u015fl\u0131ca mane\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n ona<br \/>\nqar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n yaranm\u0131\u015f v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fczl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n Erm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn<br \/>\nb\u0259rpa edilm\u0259si v\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusi yer tutur.<br \/>\nDan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n tutdu\u011fu prinsipial m\u00f6vqe \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn<br \/>\nb\u0259rpa edilm\u0259sind\u0259n v\u0259 bu yolda he\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259m\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin bel\u0259 \u0259dal\u0259tli v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n \u0259sasda h\u0259lli C\u0259nubi<br \/>\nQafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir, \u00e7\u00fcnki yaln\u0131z bu ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtin yerin\u0259<br \/>\nyetiril\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin perspektiv inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini yenic\u0259 qazanm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sinin d\u00fcnyaya<br \/>\na\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ilk t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan \u00f6z neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131n istismarm\u0131 iqtisadi<br \/>\ninki\u015faf\u0131n ba\u015fl\u0131ca amili v\u0259 \u00f6lk\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, suverenliyin\u0259 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n m\u00fch\u00fcm bir<br \/>\n\u015f\u0259rt kimi g\u00f6rm\u0259kd\u0259dir. &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin ba\u011flanmas\u0131ndan (1994) ke\u00e7\u0259n d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nkarbohidrogen yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si \u00fczr\u0259 saz\u0131\u015fl\u0259r imzalanm\u0131\u015f v\u0259 onlar\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si<br \/>\nistiqam\u0259tind\u0259 n\u0259h\u0259ng i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, \u0130taliya, Fransa, Norvec, Rusiya, S\u0259udiyy\u0259<br \/>\n\u018fr\u0259bistan\u0131, T\u00fcrkiy\u0259, Yaponiya v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f bu sazi\u015fl\u0259r respublikaya b\u00f6y\u00fck<br \/>\nh\u0259cmd\u0259 s\u0259rmay\u0259 v\u0259 g\u0259lir g\u0259tirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin X\u0259z\u0259rin enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259 xarici, \u0259sas\u0259n,<br \/>\nQ\u0259rb \u015firk\u0259tl\u0259rinin c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f &#8220;neft diplomatiyas\u0131&#8221; \u00f6z \u0259m\u0259li faydas\u0131n\u0131 verm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\n\u00c7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi bir s\u0131ra<br \/>\nbeyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nT\u0259\u015fkilat\u0131, Avropa \u015euras\u0131, \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131, M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi v\u0259 \u00e7oxlu sayda dig\u0259r<br \/>\nt\u0259\u015fkilatlara \u00fczv olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan h\u0259m\u00e7inin NATO v\u0259 Avropa Birliyi kimi qurumlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131,<br \/>\nel\u0259c\u0259 d\u0259 anti-terror koalisiyas\u0131 t\u0259rkibind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti durmadan inki\u015faf etdirir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131<br \/>\nh\u0259m d\u0259 GUAM regional qrupunun t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biridir.<br \/>\nBu t\u0259\u015fkilatlarda v\u0259 regional t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131<br \/>\nger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; BMT. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z xarici siyas\u0259tind\u0259 1992-ci ild\u0259n \u00fczv oldu\u011fu BMTy\u0259<br \/>\nm\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tli universal beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat kimi yana\u015f\u0131r. Bu m\u0259nada, BMT T\u015e-n\u0131n Erm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair q\u0259tnam\u0259l\u0259rini, BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n x\u0259ttil\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rinin a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitinin qism\u0259n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f<br \/>\nyard\u0131mlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k olar. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n YUNESKO, YUN\u0130SEF v\u0259 BMT-nin<br \/>\ndig\u0259r ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259t\u0259layiqdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT. 1991-ci ild\u0259 \u0130KT-y\u0259 \u00fczv olduqdan sonra Az\u0259rbaycan bu t\u0259\u015fkilat\u0131n f\u0259al<br \/>\ni\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259cav\u00fczkar qismind\u0259 tan\u0131yan v\u0259 pisl\u0259y\u0259n<br \/>\nilk beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat olmu\u015fdur. \u0130KT-nin bu h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair ayd\u0131n v\u0259 \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyi<br \/>\nh\u0259min t\u0259\u015fkilatla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf\u0131na \u0259lveri\u015fli z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-AT\u018fT. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1992-ci ild\u0259n \u00fczv oldu\u011fu Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik<br \/>\nv\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 Avropa qit\u0259sinin b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n yegan\u0259 t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas s\u0259n\u0259dl\u0259ri olan AT\u018fM-in Helsinki Yekun Akt\u0131na (1992), Paris Xartiyas\u0131na v\u0259<br \/>\nAvropa T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xartiyas\u0131na qo\u015fulmu\u015fdur (1999).<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llind\u0259 AT\u018fT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 x\u00fcsusi yer tutur. Az\u0259rbaycan AT\u018fT-l\u0259 h\u0259m\u00e7inin demokratikl\u0259\u015fdirm\u0259<br \/>\nsah\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Buraya se\u00e7kil\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259si, AT\u018fT-in Demokratik T\u0259sisatlar v\u0259 \u0130nsan<br \/>\nH\u00fcquqlar\u0131 B\u00fcrosunun x\u0259ttil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r v\u0259 s. daxildir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 2001-ci ild\u0259n \u00fczv oldu\u011fu Avropa \u015euras\u0131<br \/>\nil\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda \u00f6z milli qanunvericiliyinin y\u00fcks\u0259k beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<br \/>\nistiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan milli qanunvericilikl\u0259rin demokratikl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m<br \/>\ng\u00f6st\u0259r\u0259n A\u015e-n\u0131n Venesiya Komissiyas\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r qurmu\u015f, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259n\u0259di say\u0131lan<br \/>\n\u0130nsan H\u00fcquqdar\u0131 v\u0259 \u018fsas Azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n Qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 Konvensiyas\u0131 v\u0259 onun Protokollar\u0131n\u0131 2001-ci il<br \/>\nyanvar\u0131n 25-d\u0259 imzalam\u0131\u015f, 2002-ci il aprelin 15-d\u0259 is\u0259 onlar\u0131 ratifikasiya etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda<br \/>\nAvropa \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 m\u0259hsuldar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-Avropa Birliyi. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Avropa Birliyi il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri TAC\u0130S,<br \/>\nTRACECA v\u0259 s. proqramlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etdirir. Az\u0259rbaycan il\u0259 Avropa Birliyi aras\u0131nda 1996-c\u0131<br \/>\nild\u0259 imzalanm\u0131\u015f T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q sazi\u015fi 1999-cu ild\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fd\u0131r.<br \/>\n2004-c\u00fc ild\u0259 Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259si<br \/>\nkimi &#8220;Geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f Avropa&#8221; t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AB-nin &#8220;Yeni qon\u015fuluq siyas\u0259ti&#8221;n\u0259 daxil edilmi\u015fdir.<br \/>\nBu, \u00f6lk\u0259nin Avropa Birliyi il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn<br \/>\nz\u0259min yarad\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-NATO. Az\u0259rbaycan NATO-nun &#8220;S\u00fclh namin\u0259 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; proqram\u0131na bu proqam\u0131n<br \/>\nt\u0259qdim edildiyi ild\u0259n (1994) qo\u015fulmaqla, Avro-Atlantika T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131nda \u00f6z yerini tutmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Avro-Atlantika m\u0259kan\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin ba\u015fl\u0131ca elementl\u0259rind\u0259n olan NATO il\u0259<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n u\u011furla inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. Planla\u015fd\u0131rma v\u0259 analiz prosesi v\u0259 F\u0259rdi<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259rbi\u00e7il\u0259ri NATO-nun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Kosovodak\u0131<br \/>\ns\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-Antiterror koalisiyas\u0131. Erm\u0259ni terror\u00e7ulu\u011fu timsal\u0131nda bu b\u0259lan\u0131n n\u0259 oldu\u011funu tam<br \/>\nd\u0259rk ed\u0259n Az\u0259rbaycan 2001-ci il sentyabr\u0131n 11-d\u0259n AB\u015e-\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi beyn\u0259lxalq antiterror<br \/>\nkoalisiyas\u0131n\u0131n f\u0259al \u00fczv\u00fc kimi terror\u00e7ulu\u011fun qlobal t\u0259hdidl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131 \u018ffqan\u0131stan v\u0259 \u0130raqda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-GUAM. G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna, Az\u0259rbaycan v\u0259 Moldovadan ibar\u0259t transregional GUAM<br \/>\nt\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biri olan Az\u0259rbaycan bu qurumun vasit\u0259sil\u0259 h\u0259m \u00f6z\u00fc, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn<br \/>\nm\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259yl\u0259rin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131r. Bu, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin<br \/>\ns\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llind\u0259 v\u0259 separatizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t, s\u00fclh\u00fc t\u0259minetm\u0259 sah\u0259sind\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, Avropa v\u0259 trans-<br \/>\nAtlantika qurumlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t, iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q kimi istiqam\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir,<br \/>\n\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 b\u00f6lg\u0259nin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB). 1993-cu ild\u0259n MDB-nin \u00fczv\u00fc olan Az\u0259rbaycan bu<br \/>\nt\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k v\u0259 mehriban qon\u015fuluq zonas\u0131 yaratmaq m\u0259qs\u0259di<br \/>\ng\u00fcd\u00fcr. MDB h\u0259m-\u00e7inin \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131, elmi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, el\u0259c\u0259 d\u0259 qanunsuz<br \/>\nd\u00f6vriyy\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 cinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 s\u0259yl\u0259rin \u0259laq\u0259l\u0259ndiricisi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br \/>\n\u0130kit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r. Az\u0259rbaycan ayr\u0131-ayr\u0131 xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ikit\u0259r\u0259fli<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131m\u0131\u015f ilk d\u00f6vl\u0259t olan v\u0259 bu-g\u00fcn\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nm\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kd\u0259 davam ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fch\u00fcmd\u00fcr.<br \/>\nEtnik, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dil bax\u0131m\u0131ndan bir-biril\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan bu iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r<br \/>\nstrateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259 v\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin<br \/>\nb\u00f6lg\u0259d\u0259 geosiyasi v\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na, transregional iqtisadi layih\u0259l\u0259rin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259ti, el\u0259c\u0259 d\u0259 r\u0259smi Ankaran\u0131n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f s\u0259yl\u0259ri,<br \/>\nm\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar da daxil olmaqla, onlar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rinin tam<br \/>\nuy\u011funlu\u011funu v\u0259 bu iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n keyfiyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sini n\u00fcmayi\u015f etdirir.<br \/>\nRusiyan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda g\u00fccl\u00fc n\u00fcfuzunu n\u0259z\u0259r\u0259 alan Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn xarici siyas\u0259tind\u0259<br \/>\n\u015fimal istiqam\u0259tin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t verir. B\u00f6lg\u0259d\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 mehriban qon\u015fuluq \u015f\u0259raitinin<br \/>\nyarad\u0131lmas\u0131 namin\u0259 s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan Rusiya il\u0259 iqtisadi, siyasi-ictimai v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259<br \/>\nqar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu m\u0259nada, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259ri, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin milli sektorlara<br \/>\nb\u00f6l\u00fcnm\u0259si \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan-Rusiya sazi\u015fi, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si d\u0259 daxil<br \/>\nolmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<br \/>\nTarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259ngin m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k irs\u0259 malik Az\u0259rbaycanla \u0130ran aras\u0131nda<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. M\u00fcst\u0259qilliyinin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n<br \/>\nAz\u0259rbaycan qon\u015fu \u0130ranla siyasi-iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin<br \/>\ng\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanla ox\u015far maraqlar\u0131 olan G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Ukrayna il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli<br \/>\nintensivl\u0259\u015fm\u0259si \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Az\u0259rbaycan\u0131n bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00fcmumi maraqlar\u0131n\u0131n<br \/>\nm\u00f6vcudlu\u011fu, X\u0259z\u0259rin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Avropan\u0131 Asiya il\u0259<br \/>\nbirl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi &#8220;\u0130p\u0259k Yolu&#8221;nun b\u0259rpas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00fcmumi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 t\u0259minat ver\u0259n birg\u0259<br \/>\ntransregional layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u00fch\u00fcml\u00fcy\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir.<br \/>\nM\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici \u0259laq\u0259l\u0259r sistemind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer<br \/>\ntutur. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri oldu\u011fu layih\u0259l\u0259r\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qo\u015fulmas\u0131<br \/>\nonlar\u0131n Avropa m\u0259kan\u0131na v\u0259 bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yarad\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan bu i\u015fd\u0259 etibarl\u0131<br \/>\nk\u00f6rp\u00fc rolunu oynay\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n qon\u015fu olmayan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri. Az\u0259rbaycan\u0131n onunla bilavasit\u0259 qon\u015fu<br \/>\nolmayan inki\u015faf etmi\u015f Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri xarici siyas\u0259td\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm yerl\u0259rd\u0259n birini tutur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini qorumaq imkanlarm\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k<br \/>\nnamin\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verir. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259r\u0259qqisin\u0259, X\u0259z\u0259rd\u0259 neft v\u0259 qaz layih\u0259l\u0259rinin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, \u015e\u0259rql\u0259<br \/>\nQ\u0259rbi birl\u0259\u015fdir\u0259n transregional d\u0259hlizl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verir. Az\u0259rbaycanla AB\u015e aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00f6lk\u0259nin qlobal iqtisadi sistem\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca elementi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. M\u00fcasir<br \/>\nd\u00fcnyada beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sars\u0131dan yeni t\u0259hdidl\u0259rin yaranmas\u0131 Az\u0259rbaycanla AB\u015e aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Q\u0259rbi Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorda \u0259sasl\u0131 islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 v\u0259 xarici<br \/>\ns\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas ixrac<br \/>\nbazar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc prosesind\u0259<br \/>\nQ\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan b\u0259hr\u0259l\u0259nir.<br \/>\nUzaq \u015e\u0259rqin qabaqc\u0131l d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olan \u00c7in v\u0259 Yaponiya il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Az\u0259rbaycan\u0131<br \/>\n&#8220;\u0130p\u0259k Yolu&#8221; layih\u0259sinin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 daha f\u0259al \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir. \u00c7inin artan beyn\u0259lxalq<br \/>\nn\u00fcfuzu v\u0259 Avrasiyada onun m\u00f6vqel\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan-\u00c7in m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin<br \/>\nintensivl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259kan vermi\u015fdir. Yaponiyan\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 iqtisadi layih\u0259l\u0259r\u0259 f\u0259al qo\u015fulmas\u0131 v\u0259<br \/>\nikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 olan qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 mara\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan-Yaponiya<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nC\u0259nub-\u015e\u0259rqi v\u0259 C\u0259nubi Asiyada yeni iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nxarici siyas\u0259tinin bu istiqam\u0259t\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tam d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Pakistanla<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q, Hindistanla is\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qurulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u0259 b\u00f6y\u00fck perspektiv\u0259 malikdir. Bu<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti, z\u0259ngin enerji ehtiyatlar\u0131 v\u0259 bu b\u00f6l-g\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck<br \/>\ns\u0259rmay\u0259 potensial\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu \u0259sas\u0131nda qurulur. Az\u0259rbaycan bu b\u00f6lg\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ticar\u0259t, texnoloji v\u0259<br \/>\nmaliyy\u0259 imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<br \/>\ngeni\u015fl\u0259ndirir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz g\u0259l\u0259c\u0259yinin<br \/>\nt\u0259minat\u0131na, X\u0259z\u0259r-Qafqaz b\u00f6lg\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir.<br \/>\nHaz\u0131rda Az\u0259rbaycanla 170 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r qurulmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n 60 \u00f6lk\u0259d\u0259<br \/>\ns\u0259firliyi, 4 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat yan\u0131nda daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi, 9 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 konsullu\u011fu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Eyni<br \/>\nzamanda, Az\u0259rbaycanda 43 \u00f6lk\u0259nin s\u0259firliyi v\u0259 3 ba\u015f konsullu\u011fu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 33 \u00f6lk\u0259nin is\u0259 s\u0259firi<br \/>\neyni zamanda Az\u0259rbaycanda akkreditasiya olunmu\u015fdur. Az\u0259rbaycanda beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n 16<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; BMT<\/strong><br \/>\nXX \u0259srin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik yoluna q\u0259d\u0259m qoymu\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131 azad, demokratik,<br \/>\nh\u00fcquqi c\u0259miyy\u0259t quruculu\u011fu yolu il\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 xalqlar il\u0259 s\u00fclh, dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\n\u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famaq, d\u00fcnya birliyi il\u0259 s\u0131x inteqrasiya x\u0259tti tutdu\u011funu b\u0259yan etmi\u015fdir v\u0259 bu yola sadiqdir. Bu<br \/>\nm\u0259nada Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131 olan Birl\u0259\u015fmi\u015f<br \/>\nMill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t verir v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n \u00f6lk\u0259miz<br \/>\nil\u0259 BMT aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131, daim inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr<br \/>\ns\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nBMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1992-ci il 14 fevral tarixli m\u00fcvafiq t\u00f6vsiy\u0259sin\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv q\u0259bul<br \/>\nolunmaq bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259riz\u0259sin\u0259 baxd\u0131qdan sonra BMT Ba\u015f m\u0259clisi 1992-ci il<br \/>\nmart\u0131n 2-d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn 46-c\u0131 sessiyas\u0131n\u0131n 82-ci plenar iclas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Birl\u0259\u015fmi\u015f<br \/>\nMill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi. 111 d\u00f6vl\u0259tin ad\u0131ndan ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f<br \/>\nbu q\u0259tnam\u0259y\u0259 BMT-nin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri yekdillikl\u0259 s\u0259s verdil\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik qazanm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm<br \/>\nhadis\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilat\u0131 olan BMT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Az\u0259rbaycana nisb\u0259t\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini<br \/>\nm\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259, ist\u0259r \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00f6z\u00fc il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r yaratma\u011fa imkan verdi.<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si \u0259traf\u0131nda real v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 nizamasalma<br \/>\nprosesind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n s\u00fclhsev\u0259r m\u00f6vqeyi, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259ti bar\u0259d\u0259 d\u00fcnya<br \/>\nbirliyin\u0259 geni\u015f v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli m\u0259lumat verilm\u0259sini \u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si hesab ed\u0259n Az\u0259rbaycan<br \/>\nh\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259mizin BMT-y\u0259 \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u00fcn ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n onun \u0259sas strukturlar\u0131nda bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259al i\u015f<br \/>\naparma\u011fa ba\u015flad\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin Nyu-Yorka s\u0259f\u0259rl\u0259ri \u00f6lk\u0259miz il\u0259 BMT<br \/>\naras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmu\u015fdur. 1994-c\u00fc ilin<br \/>\nsentyabr\u0131nda Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev BMT Ba\u015f m\u0259clisinin 49-cu sessiyas\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015eda<br \/>\ns\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq BMT-nin y\u00fcks\u0259k tribunas\u0131ndan proqram<br \/>\nxarakterli nitq s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. D\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin \u0259n geni\u015f dair\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015f h\u0259min<br \/>\nnitqind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llind\u0259 BMT-nin m\u00fcst\u0259sna rolu qeyd etmi\u015fdir<br \/>\n156 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 1995-ci ilin oktyabr\u0131nda ke\u00e7irilmi\u015f BMT-nin 50 illiyi il\u0259<br \/>\n\u0259laq\u0259dar x\u00fcsusi sessiyada Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev bu n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n tribunas\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f<br \/>\ned\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 t\u0259l\u0259bini daha k\u0259skinlikl\u0259 d\u00fcnya birliyin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t<br \/>\nm\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822<br \/>\nn\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11<br \/>\nnoyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu<br \/>\nt\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\ni\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi<br \/>\nqoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait<br \/>\nyarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyi BMT \u00fczv\u00fc olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tam d\u0259st\u0259kl\u0259nir.<br \/>\nBMT Ba\u015f m\u0259clisinin 51-ci sessiyas\u0131nda &#8220;BMT v\u0259 AT\u018fT aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda&#8221; q\u0259tnam\u0259nin<br \/>\nm\u00fczakir\u0259si zaman\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na m\u0259nsublu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n<br \/>\nifad\u0259nin q\u0259tnam\u0259 m\u0259tnin\u0259 daxil edilm\u0259sin\u0259 mane olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r c\u00fcr s\u0259yl\u0259rin\u0259<br \/>\nbaxmayaraq i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n xeyrin\u0259 s\u0259s vermi\u015f, Erm\u0259nistan\u0131n m\u00f6vqeyini is\u0259 he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259<br \/>\nd\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259mi\u015fdir.<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 yana\u015f\u0131, onun sosial n\u0259tic\u0259l\u0259rinin<br \/>\naradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 BMT ard\u0131c\u0131l s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcnaqi\u015f\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259<br \/>\nm\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir milyondan \u00e7ox soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n a\u011f\u0131r ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitini<br \/>\ny\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn BMT \u0130nki\u015faf Proqram\u0131, Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q, \u00dcm\u00fcmd\u00fcnya \u018frzaq<br \/>\nProqram\u0131, YUN\u0130SEF v\u0259 ba\u015fqa t\u0259\u015fkilatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana geni\u015fmiqyasl\u0131 humanitar yard\u0131mlar<br \/>\ng\u00f6st\u0259rilm\u0131\u015fdir.<br \/>\n1994-ci ilin oktyabr\u0131nda BMT-nin Ba\u015f katibi Butros Butros-Qalinin Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri yenic\u0259<br \/>\nm\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan il\u0259 bu beyn\u0259lxalq qurum aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f yol<br \/>\na\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 1997-ci ilin iyul-avqust aylar\u0131nda AB\u015e-a r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131<br \/>\nBMT-d\u0259 ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r \u00f6lk\u0259mizin bu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck<br \/>\n\u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259f\u0259r proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev Nyu-Yorkda<br \/>\nBirl\u0259mi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n iqam\u0259tgah\u0131na g\u0259lmi\u015f, iyulun 28-d\u0259 BMT-nin Ba\u015f katibi Kofi Annan,<br \/>\nT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin s\u0259firl\u0259ri, BMT-d\u0259 akkredit\u0259 olunmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daimi<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, iyulun 29-da beyn\u0259lxalq humanitar t\u0259\u015fkilatlar\u0131n &#8211; Beyn\u0259lxalq Yard\u0131m Komit\u0259sinin,<br \/>\n&#8220;U\u015faqlar\u0131 xilas edin&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n, Beyn\u0259lxalq B\u0259rpa M\u0259rk\u0259zinin, Beyn\u0259lxalq \u018frzaq Mallar\u0131n\u0131n<br \/>\nB\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si Komit\u0259sinin, Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259sinin, Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Aypara<br \/>\nT\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n, YUN\u0130SEF-in v\u0259 ba\u015fqa t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, BMT-d\u0259 akkredit\u0259 olunmu\u015f xarici<br \/>\njurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7irmi\u015fdir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131<br \/>\n\u00f6lk\u0259mizd\u0259 ged\u0259n demokratikl\u0259\u015fdirm\u0259 prosesl\u0259ri, h\u00fcquqi, siyasi, iqtisadi islahatlar, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131<br \/>\nproblemi &#8211; Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunu \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259, bir milyondan \u00e7ox soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ev-e\u015fiyind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn<br \/>\nv\u0259ziyy\u0259tind\u0259 a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259 \u00e7ad\u0131r \u015f\u0259h\u0259rcikl\u0259rind\u0259 ya\u015famas\u0131, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n 20 faizinin i\u015f\u011fal<br \/>\nalt\u0131nda qalmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131rmaq<br \/>\nm\u0259ram\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan etmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin 1997-ci ilin dekabr\u0131nda Tehranda \u0130slam Konfrans\u0131<br \/>\nT\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n VIII Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131nda BMT-nin Ba\u015f katibi Kofi Annan il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Az\u0259rbaycan-BMT<br \/>\n\u0259laq\u0259l\u0259rinin d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin ist\u0259r respublikam\u0131zda s\u0259f\u0259rd\u0259 olan, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xarici<br \/>\n\u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r zaman\u0131 BMT t\u0259msil\u00e7il\u0259ri il\u0259 bir qayda olaraq ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r<br \/>\nAz\u0259rbaycan-BMT m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi dol\u011funluq g\u0259tirmi\u015fdir.<br \/>\nOlk\u0259mizin \u00fczl\u0259\u015fdiyi bu sosial b\u0259lan\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini aradan qald\u0131rmaqda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti BMTnin<br \/>\nQa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin BMT-nin qa\u00e7q\u0131nlar<br \/>\n\u00fczr\u0259 ali komissar\u0131 xan\u0131m Sadako Oqata il\u0259 1999-cu ilin sentyabr\u0131nda Bak\u0131da, 2000-ci ilin yanvar\u0131nda<br \/>\nDavosda ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131n bir \u00e7ox t\u0259msil\u00e7il\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, qa\u00e7q\u0131nlar haqq\u0131nda<br \/>\nqanunvericiliy\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 miqrasiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair 1994-c\u00fc ilin noyabr\u0131nda, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259<br \/>\nm\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f &#8220;Inki\u015faf probleml\u0259ri v\u0259 strateji istiqam\u0259tl\u0259r&#8221; m\u00f6vzusunda<br \/>\n2000-ci ilin may\u0131nda Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f beyn\u0259lxalq konfranslar bu m\u0259nada b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<br \/>\nOt\u0259n d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Umumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT-nin U\u015faq Fondu il\u0259<br \/>\nbirg\u0259 ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r, bu t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259ri il\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin m\u00fcnt\u0259z\u0259m g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u0259halinin<br \/>\nsa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 i\u015fin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir.<br \/>\nBMT \u0130nki\u015faf Proqram\u0131, D\u00fcnya Bank\u0131, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131<br \/>\niqtisadiyyat\u0131n bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq yenid\u0259n qurulmas\u0131, geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar<br \/>\nproqram\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin maliyy\u0259 sisteminin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131 olmu\u015fdur.<br \/>\nBMT Inki\u015faf Proqram\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ceyms Qustav Spetin 1996-c\u0131 ilin iyununda Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n Prezidenti Ceyms Vulfenson, Beyn\u0259lxalq Valyuta<br \/>\nFondunun direktoru Mi\u015fel Kamdes\u00fc il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi t\u0259kan vermi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni irsinin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi sah\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259<br \/>\nBMT-nin elm, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r \u00f6t\u0259n d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259li<br \/>\nolmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin YUNESKO-nun ke\u00e7mi\u015f Ba\u015f direktoru Federiko<br \/>\nMayor il\u0259 1993-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Parisd\u0259, 1995-ci ilin avqustunda Almat\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, F\u00fczulinin 500 illik<br \/>\nyubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259nt\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Federiko Mayorun 1996-c\u0131 ilin noyabr\u0131nda<br \/>\nAz\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri, YUNESKO-nun haz\u0131rk\u0131 Ba\u015f direktoru Koisura Matsuuran\u0131n Az\u0259rbaycan xal\u0131q\u0131n\u0131n<br \/>\nq\u0259hr\u0259manl\u0131q eposu olan &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; dastan\u0131n\u0131n 1300 illiyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar yubiley t\u0259dbirl\u0259rind\u0259<br \/>\ni\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 2000-ci ilin aprelind\u0259 Bak\u0131ya s\u0259f\u0259ri Az\u0259rbaycan il\u0259 YUNESKO aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n<br \/>\ninki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<br \/>\n2003-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda is\u0259 o vaxt ki Ba\u015f Nazir \u0130lham \u018fliyev BMT BA-n\u0131n 58-ci sessiyas\u0131nda milli<br \/>\nsosial-iqtisadi inki\u015faf v\u0259 regional v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hdidl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan BMT-nin bir \u00e7ox x\u00fcsusi qurum v\u0259 orqanlar\u0131 il\u0259 f\u0259al v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.<br \/>\nOnlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P), BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131, BMT-nin<br \/>\nU\u015faq Fondu, BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131, S\u0259naye \u0130nki\u015faf T\u0259\u015fkilat\u0131, \u00dcmumd\u00fcnya<br \/>\nS\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT-nin Qad\u0131nlar Fondu, Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik, N\u00fcv\u0259 S\u0131naqlar\u0131n\u0131n<br \/>\nH\u0259rt\u0259r\u0259fli Qada\u011fan olunmas\u0131 haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 s. Qeyd etm\u0259k olar.<br \/>\nAz\u0259rbaycan v\u0259 BMT-nin U\u015faq Fondu (UN\u0130CEF) aras\u0131nda olan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259<br \/>\nqa\u00e7q\u0131n u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda v\u0259ziyy\u0259tin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259rq\u0259rar olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan UN\u0130CEF-in \u0130cra Hey\u0259tinin 1995-1997, 1998-2000-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan BMT-nin x\u00fcsusi qurum v\u0259 orqanlar\u0131 il\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Az\u0259rbaycan Qad\u0131nlar\u0131n<br \/>\nstatusu haqq\u0131nda Komissiyan\u0131n \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur (2000-2002). Az\u0259rbaycan h\u0259m\u00e7inin Komissiyan\u0131n \u201cH\u0259rbi<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d illik q\u0259bul etdiyi<br \/>\nq\u0259tnam\u0259sinin \u0259sas sponsorudur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan BMT-nin x\u00fcsusi qurumlar\u0131 qismind\u0259 BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin<br \/>\nS\u0259naye \u0130nki\u015faf T\u0259\u015fkilat\u0131 (S\u0130N) il\u0259 x\u00fcsusi \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. M\u00fcxt\u0259lif layih\u0259 v\u0259 proqramlar ya\u015fay\u0131\u015f<br \/>\nstandartlar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259, iqtisadiyyat\u0131n struktur t\u0259nziml\u0259nm\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<br \/>\nX\u00fcsusil\u0259 d\u0259, BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n B\u0259rpa v\u0259 Yenid\u0259nqurma Agentliyinin (ARRA)<br \/>\nv\u0259 \u0259razil\u0259rin Minalardan T\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 Milli Agentliyin (ANAMA) imkanlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259<br \/>\nonlar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonrak\u0131 b\u0259rpa prosesin\u0259 b\u00f6y\u00fck yard\u0131m g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<br \/>\nBMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 ARRA-n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kl\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131, BMT\u0130P, BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n i\u015fi \u00fczr\u0259 Ali<br \/>\nKomissar\u0131 (UNHCR), Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (A\u0130) M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyin\u0259 Texniki Yard\u0131m\u0131 (TAC\u0130S) proqram\u0131<br \/>\nv\u0259 s. h\u0259yata ke\u00e7irir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u00f6z siyasi v\u0259 iqtisadi sistemini yenil\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259, \u00f6lk\u0259nin m\u00fcasir norma v\u0259 standartlar<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etm\u0259sini \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fck hesab edir. Bu prosesin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si kimi<br \/>\ndemokratik infrastrukturun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, geni\u015f \u015f\u0259ffafl\u0131q, q\u0259rar q\u0259bulu v\u0259 siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259r prosesind\u0259<br \/>\nictimaiyy\u0259tin inki\u015faf\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini qeyd etm\u0259k olar. Yeni i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn BMT\u0130P siyasi v\u0259 dig\u0259r m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin x\u00fcsusi sektorda effektiv inki\u015faf\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259sini t\u0259min<br \/>\netm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tin\u0259 yard\u0131m edir. Struktur islahatlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn<br \/>\nBMT\u0130P Az\u0259rbaycanda x\u00fcsusi sektorda proqram\u0131n icras\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar D\u00fcnya Bank\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.<br \/>\nErm\u0259ni aqressiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda 1 milyon qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r m\u00f6vcuddur.<br \/>\n1993-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n i\u015fi \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131 (UNHCR) il\u0259 birg\u0259<br \/>\nqa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti davam etdirirl\u0259r.<br \/>\nT\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin vacibliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan BMT-nin T\u0259hsil, Elm<br \/>\nv\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUNESKO) il\u0259 geni\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nPrezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n YUNESKO n\u0259zdind\u0259 Milli Komissiyas\u0131 t\u0259sis edilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif nazirlik v\u0259 qurumlar\u0131 BMT sistemind\u0259 olan m\u00fcvafiq qurumlarla s\u0131x<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirl\u0259r (m\u0259s: Az\u0259rbaycan S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131).<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259ti narahat ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r il\u0259 \u0259laq\u0259dar BMT<br \/>\nBa\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259tnam\u0259l\u0259rin kosponsorudur. Milli n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti \u00f6z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259<br \/>\nb\u0259zi q\u0259tnam\u0259l\u0259ri ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bel\u0259likl\u0259, BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n (CHR) 58-60-c\u0131<br \/>\nsessiyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u201c\u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u201d adl\u0131<br \/>\nq\u0259tnam\u0259 layih\u0259si t\u0259klif edilmi\u015fdir. CHR t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f bu Q\u0259tnam\u0259nin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 beyn\u0259lxalq<br \/>\nhumanitar h\u00fcquq normalar\u0131 \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilm\u0259kl\u0259, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu m\u00fch\u00fcm<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dini g\u00fcdm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\nAz\u0259rbaycan BMT-nin m\u00fcvafiq orqan v\u0259 qurumlar\u0131na \u00f6z namiz\u0259dl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kl\u0259, bu orqanlara<br \/>\nse\u00e7kil\u0259rd\u0259 aktiv i\u015ftirak edir. \u018fvv\u0259l qeyd edildiyi kimi, Az\u0259rbaycan UN\u0130CEF-in \u0130cra Hey\u0259tinin 1995-1997,<br \/>\n1998-2000-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259, Qad\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda Komissiyan\u0131n 2000-2002-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 v\u0259<br \/>\nBMT-nin Davaml\u0131 \u0130nki\u015faf \u00fczr\u0259 Komissiyas\u0131n\u0131n 2002-2004-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan<br \/>\n2003-2005-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015euras\u0131n\u0131n (ECOSOC) \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rind\u0259 yan\u011f\u0131nlar m\u0259s\u0259l\u0259si ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni BMT Ba\u015f<br \/>\nAssambleyas\u0131nda qald\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 A\/RES\/60\/285 sayl\u0131 7 sentyabr 2006-c\u0131 il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\ni\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 Q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Q\u0259tnam\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nyan\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 ekoloji \u0259m\u0259liyyat\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si vacibliyi qeyd olunur, bunun ilk<br \/>\nm\u0259rh\u0259l\u0259si kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 missiyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259k haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nalq\u0131\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259drin\u0259 2007-ci il aprelin 30-na q\u0259d\u0259r BMT BA-ya m\u0259ruz\u0259<br \/>\nt\u0259qdim etm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n BMT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda, onun qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259<br \/>\nterrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259d\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015ftirak\u0131 x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilm\u0259lidir. Bu bax\u0131mdan<br \/>\nrespublikam\u0131z BMT T\u015e-n\u0131n Terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 Komit\u0259si il\u0259 yax\u0131ndan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k, h\u0259min Komit\u0259y\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycanda terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda m\u00fcvafiq hesabatlar<br \/>\nt\u0259qdim etmi\u015fdir (S\/2001\/1325, S\/2002\/1022, S\/2003\/1085).<br \/>\nAz\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qorunmas\u0131nda, davaml\u0131<br \/>\ninki\u015faf v\u0259 demokratikl\u0259\u015fdirm\u0259 prosesind\u0259 BMT-nin vacib rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edir. Az\u0259rbaycan BMT-nin<br \/>\n21-ci \u0259srd\u0259 olacaq t\u0259hdid v\u0259 probleml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apara bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn BMT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\nislahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<br \/>\nBMT-nin Qad\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti \u00fczr\u0259 Komissiyas\u0131n\u0131n 2008-ci il fevral 25-d\u0259n mart\u0131n 7-d\u0259k ke\u00e7irilmi\u015f<br \/>\nsessiyas\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f &#8220;H\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131<br \/>\nsonradan h\u0259bs olunanlar da daxil olmaqla girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n azad edilm\u0259si&#8221; adl\u0131<br \/>\nq\u0259tnam\u0259 yekdillikl\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n24 sentyabr 2010-cu ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Nyu-Yorkda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 65-ci<br \/>\nsessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. D\u00f6v\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si haqq\u0131nda<br \/>\ndan\u0131\u015faraq, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 4 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal<br \/>\nedilmi\u015f \u0259razil\u0259ri azad etm\u0259k ist\u0259m\u0259diyini bildirib.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistan\u0131 i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259ri m\u0259hv etm\u0259kd\u0259<br \/>\nittiham ed\u0259r\u0259k, bunu vandalizm adland\u0131r\u0131b.<br \/>\n28 sentyabr 2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Elmar M\u0259mm\u0259dyarov BMT Ba\u015f M\u0259clisinin<br \/>\n66-c\u0131 sessiyas\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda 1993-c\u00fc ild\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 (T\u015e) t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259ni silahl\u0131<br \/>\nq\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rind\u0259n d\u0259rhal, tam \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz<br \/>\n\u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n 4 q\u0259tnam\u0259nin q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq indiy\u0259d\u0259k Erm\u0259nistan\u0131n d\u00fcnya<br \/>\nictimaiyy\u0259tinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymamaqda davam etdiyini, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259<br \/>\netnik erm\u0259nil\u0259ri k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k yerl\u0259\u015fdirdiyini, eyni zamanda, tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259<br \/>\nm\u0259nims\u0259nilm\u0259si kimi qanunsuz f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaqda davam etdiyini bildirmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan 2012-2013-c\u00fc ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n qeyri-daimi \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 \u00f6z<br \/>\nnamiz\u0259dliyini ir\u0259li ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\nBMT ail\u0259sinin tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc olan Az\u0259rbaycan, Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin b\u0259rq\u0259rar<br \/>\nedilm\u0259si, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131, xo\u015fb\u0259xtliyi v\u0259 rifah\u0131 namin\u0259 yeritdiyi siyas\u0259t say\u0259sind\u0259<br \/>\nd\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda layiqli yer tutmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan xalq\u0131 \u0259mindir ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131lan yeni d\u00f6vr\u00fcn astanas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn<br \/>\n&#8220;millennium&#8221; sammitin\u0259 topla\u015fan BMT Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si, insanlar\u0131n<br \/>\n\u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131, xo\u015fb\u0259xtliyi v\u0259 rifah\u0131 namin\u0259 bundan sonra da s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<strong>Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131<\/strong><br \/>\n1993-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 maraql\u0131 oldu\u011funu b\u0259yan etmi\u015f<br \/>\nv\u0259 bu qurumla m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r qurma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\n\u0259lveri\u015fli co\u011frafi v\u0259ziyy\u0259ti, z\u0259ngin t\u0259bii ehtiyatlar\u0131 bu \u00f6lk\u0259ni Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 edir. Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nAvropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri \u0259sas etibaril\u0259 m\u00fcxt\u0259lif proqramlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\nA\u0130 h\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yeni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 i\u015f aparmaq, demokratik<br \/>\nislahatlar ke\u00e7irm\u0259k, bazar iqtisadiyyat\u0131 infrastrukturu yaratmaq, ticar\u0259t, n\u0259qliyyat, g\u00f6mr\u00fck-ke\u00e7id i\u015fl\u0259rini<br \/>\ninki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn TAS\u0130S proqram\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131b v\u0259 onu maliyy\u0259l\u0259\u015fdirir. A\u0130-nin dig\u0259r t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc 1993-<br \/>\nc\u00fc ilin may\u0131nda, Br\u00fcsseld\u0259 5 Orta Asiya, 3 C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259si n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin i\u015ftirak etdiyi<br \/>\nkonfransda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n &#8220;Avropa-Qafqaz-Asiya Transqafqaz n\u0259qliyyat d\u0259hlizi&#8221; (TRASEKA) layih\u0259sidir. Bu<br \/>\nlayih\u0259 tarixi \u015f\u0259rq-q\u0259rb &#8220;\u0130p\u0259k yolu&#8221; d\u0259hlizinin yeni \u015f\u0259raitd\u0259 b\u0259rpas\u0131, n\u0259qliyyat-kommunikasiya<br \/>\ninfrastrukturlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. A\u0130 layih\u0259y\u0259 texniki yard\u0131m proqram\u0131<br \/>\nhaz\u0131rlayaraq k\u00f6m\u0259k edir. TRASEKA layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259qam 8-9 sentyabr 1998-ci<br \/>\nild\u0259 Bak\u0131da 32 \u00f6lk\u0259 v\u0259 13 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin i\u015ftirak etdiyi beyn\u0259lxalq konfrans oldu. Bu<br \/>\nkonfransda Avropa-Qafqaz-Asiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin texniki v\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini<br \/>\n\u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n &#8220;Avropa-Qafqaz-Asiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq<br \/>\nn\u0259qliyyat haqq\u0131nda \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259sas sazi\u015f&#8221; adlanan m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259d imzaland\u0131. TRASEKA-n\u0131n intensiv<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan\u0131n sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rolu olub. Bu \u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131ndan<br \/>\n\u0259ld\u0259 olunan g\u0259lird\u0259, n\u0259qliyyat infrastrukturunun inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259, yeni i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda v\u0259 s.<br \/>\nsah\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rib. TRASEKA h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 komissiyas\u0131n\u0131n daimi katibliyi 21 fevral 2001-ci ild\u0259n<br \/>\nBak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 koordinasiya funksiyas\u0131n\u0131 icra edir.<br \/>\nA\u0130 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 qald\u0131ran m\u00fch\u00fcm akt 1996-c\u0131 il<br \/>\naprelin 22-d\u0259 imzalanan &#8220;T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Sazi\u015fi&#8221; oldu. 1999-cu ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u00fcquqi-normativ \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n bu sazi\u015fi prezident Heyd\u0259r \u018fliyev &#8220;Az\u0259rbaycan<br \/>\nd\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti olan tarixi hadis\u0259&#8221; kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirmi\u015fdi. Bu sazi\u015f c\u0259miyy\u0259tin<br \/>\nm\u00fcxt\u0259lif sferalar\u0131nda &#8211; siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, sosial v\u0259 s. qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.<br \/>\nSazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259sis edil\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u0259qs\u0259dl\u0259ri bel\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib:<br \/>\n&#8211; T\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda siyasi dialoqun inki\u015faf\u0131 v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131.<br \/>\n&#8211; Demokratiyan\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si v\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7idin ba\u015fa<br \/>\n\u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m.<br \/>\n&#8211; Davaml\u0131 iqtisadi inki\u015fafa nail olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda ticar\u0259tin v\u0259<br \/>\ns\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015funun inki\u015faf etdirilm\u0259si.<br \/>\n&#8211; Qanunvericilik, maliyy\u0259, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q, elm, texnologiya v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131.<br \/>\nBu sazi\u015fd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin icras\u0131, A\u0130 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259si sah\u0259sind\u0259<br \/>\nm\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun t\u0259dbirl\u0259rin haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 23<br \/>\nnoyabr 1999-cu il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b.<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Sazi\u015finin q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259sind\u0259n sonra A\u0130 v\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan daha bir keyfiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyi bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin strukturla\u015fmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nYarad\u0131lan orqanlar\u0131n &#8211; \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131, parlament \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 komit\u0259si &#8211; f\u0259aliyy\u0259ti qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, nizaml\u0131 olmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r sisteml\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259min etdi.<br \/>\n1999-cu ild\u0259n etibar\u0259n parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q intensiv inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu sah\u0259d\u0259<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini 2000-ci ilin aprelind\u0259 ilk toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7iril\u0259n parlamentl\u0259r<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Komit\u0259 iclaslar\u0131nda &#8220;Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin Avropa Birliyi \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259<br \/>\ndo\u011fru: Avropa parlamentind\u0259n yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f&#8221; adl\u0131 s\u0259n\u0259din m\u00fczakir\u0259si m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fin t\u0259zah\u00fcr\u00fc<br \/>\nidi.<br \/>\n\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015furas\u0131n\u0131n ilk iclas\u0131 10 oktyabr 1999-cu ild\u0259 ke\u00e7irilib. \u00c7oxsayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f &#8211; iclaslarda<br \/>\na\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub: regional m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259lli yollar\u0131, regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri<br \/>\nv\u0259 TAS\u0130S, TRASEKA, \u0130NOGEYT kimi beyn\u0259lxalq proqramlar\u0131n rolu, Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n islahatlar,<br \/>\nAvropan\u0131n iqtisadi v\u0259 siyasi strukturlar\u0131na inteqrasiya, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, m\u0259hk\u0259m\u0259 sisteminin<br \/>\nunifikasiyas\u0131, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\nA\u0130-nin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti son ill\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259kd\u0259dir. A\u0130-nin 1992, 1993-c\u00fc<br \/>\nill\u0259rd\u0259 q\u0259bul etdiyi &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa dair b\u0259yanat&#8221;lar\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni yaradan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259, i\u015f\u011fala<br \/>\nm\u0259ruz qalan d\u00f6vl\u0259t konkret olaraq g\u00f6st\u0259rilmirdi. Lakin 2002-ci ilin avqustunda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan<br \/>\noyuncaq qurumda ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259ril\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;Prezident se\u00e7kil\u0259rin\u0259 dair A\u0130 ad\u0131ndan s\u0259drliyin<br \/>\nB\u0259y\u0259nnam\u0259si&#8221;nd\u0259, &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc<br \/>\nd\u0259st\u0259kl\u0259diyi&#8221;, Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fi olmas\u0131 a\u00e7\u0131q v\u0259 konkret ifad\u0259 edilib. 2010-cu ili may\u0131n 20-d\u0259<br \/>\nAvropa Parlamenti &#8220;Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazda strategiyas\u0131na dair t\u0259l\u0259b&#8221; adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul<br \/>\nedib. Bu q\u0259tnam\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizamlan-mas\u0131<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi yer verilib. M\u00fcnaqi\u015f\u0259nin beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259ri, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razi<br \/>\nb\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nizamlanmas\u0131n\u0131n vacibliyi, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259<br \/>\nonlar\u0131n do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 imkan\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sinin z\u0259ruriliyi vur\u011fulan\u0131b.<br \/>\nQar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131nda dig\u0259r m\u00fch\u00fcm add\u0131m 2000-ci ilin aprelin 3-d\u0259 &#8220;A\u0130 yan\u0131nda<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259\u015fkilati t\u0259minat\u0131 haqq\u0131nda&#8221; adl\u0131 prezident<br \/>\ns\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n A\u0130-d\u0259 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin t\u0259sis edilm\u0259si v\u0259 2003-c\u00fc ilin iyulunda<br \/>\nA\u0130-nin C\u0259nubi Qafqazda \u00f6z x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259sini t\u0259yin etm\u0259si oldu. 4 fevral 2008-ci ild\u0259n etibar\u0259n is\u0259<br \/>\nAvropa Komissiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\n2004-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq A\u0130-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259 ba\u015fla-d\u0131. Az\u0259rbaycan<br \/>\nAvropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 &#8220;Yeni Qon\u015fuluq Siyas\u0259ti&#8221; proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn bir \u00e7ox iqtisadi, siyasi, h\u00fcquqi<br \/>\nv\u0259 inzibati islahatlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k imkan\u0131 qazan\u0131r, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u0130ttifaq\u0131n texniki-maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yini<br \/>\nal\u0131r. Az\u0259rbaycan h\u0259m\u00e7inin, yeni proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 A\u0130-d\u0259n onun daxili bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f kvotas\u0131, i\u015f\u00e7i,<br \/>\n\u0259mt\u0259\u0259, xidm\u0259t, investisiya-kapital resurslar\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st d\u00f6vriyy\u0259si imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etdi.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin &#8220;Yeni Qon\u015fuluq Siyas\u0259ti&#8221; proqram\u0131na daxil olma-s\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259<br \/>\nAvropaya inteqrasiyan\u0131n keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7idini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n<br \/>\nAB-n\u0259 inteqrasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131 yarad\u0131lmas\u0131 haqda 1 iyun 2005-ci ild\u0259 s\u0259r\u0259ncam verdi.<br \/>\nS\u0259r\u0259ncamda A\u0130 il\u0259 siyasi, iqtisadi, n\u0259qliyyat v\u0259 enerji, h\u00fcquq, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259<br \/>\ndemokratikl\u0259\u015fm\u0259, humanitar, elm-t\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7i qruplar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131<br \/>\nn\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. 2006-c\u0131 ilin noyabr\u0131nda Avropa qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan-A\u0130<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259t plan\u0131&#8221; q\u0259bul edilib. F\u0259aliyy\u0259t plan\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn A\u0130 92 mln. avro v\u0259sait ay\u0131r\u0131b.<br \/>\nProqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Br\u00fcssel\u0259 d\u0259v\u0259t olunan (may 2004) ilk C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259sinin lideri \u0130lham \u018fliyev<br \/>\nidi. B\u00fct\u00fcn bu faktlar A\u0130-nin Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verdiyinin g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259ndir. S\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\nprezident \u0130lham \u018fliyev bildirmi\u015fdir ki, &#8220;Avropa \u0130ttifaq\u0131na inteqrasiya bizim strateji m\u0259qs\u0259dimizdir&#8221;.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 2006-c\u0131 ilin noyabr ay\u0131nda Br\u00fcssel\u0259<br \/>\nrealla\u015fan s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Az\u0259rbaycanla Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda enerji sah\u0259sind\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair<br \/>\nmemorandum imzalan\u0131b. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 &#8220;Yeni Qon\u015fuluq Siyas\u0259ti&#8221; proqram\u0131<br \/>\nt\u0259\u015fkilat\u0131n regiona ciddi maraq g\u00f6st\u0259rdiyini bir daha t\u0259sdiql\u0259yir.<br \/>\nAvropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yeni &#8220;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 \u0259sas\u0259n,<br \/>\nAvropa \u0130ttifaq\u0131 2013-c\u00fc il\u0259 kimi 6 \u00f6lk\u0259y\u0259 (Az\u0259rbaycan, Belarus, Moldova, Ukrayna, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259<br \/>\nErm\u0259nistan) 600 milyon avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\n&#8220;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 3 \u0259sas m\u0259qs\u0259d vard\u0131r:<br \/>\n1) H\u0259rt\u0259r\u0259fli \u0130nstitusional Quruculuq proqramlar\u0131;<br \/>\n2) T\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi qeyri b\u0259rab\u0259rliyin v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r daxilind\u0259 sosial qeyrib\u0259rab\u0259rliyin<br \/>\naradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Pilot Regional \u0130nki\u015faf Proqramlar\u0131;<br \/>\n3) \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn yerin\u0259 yetirilm\u0259si.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 2009-cu ill\u0259rd\u0259 Bel\u00e7ika Krall\u0131\u011f\u0131na i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259ri, Avropa<br \/>\n\u0130ttifaq\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, 2010-cu ilinin yanvar\u0131nda Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Xose Manuel<br \/>\nBarrozunun Bak\u0131ya s\u0259f\u0259ri, 2011-ci il yanvar\u0131n 13-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n<br \/>\ns\u0259dri Xose Manuel Barrozunun Br\u00fcsseld\u0259 &#8220;C\u0259nubi qaz d\u0259hlizi haqq\u0131nda Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259&#8221;ni<br \/>\nimzalamalar\u0131 bir daha t\u0259sdiq etdi ki, Az\u0259rbaycanla Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ri Avropa Qon\u015fuluq Siyas\u0259ti<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 u\u011furla inki\u015faf edir v\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q &#8220;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn realla\u015fmas\u0131 il\u0259 yeni<br \/>\nm\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 daxil olmu\u015fdur.<br \/>\n2011-ci il sentyabr\u0131n 30-da Pol\u015fan\u0131n paytaxt\u0131 Var\u015favada Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201c\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d<br \/>\nsammiti ke\u00e7irilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev sammitd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\nSammitd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201c\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d sammitind\u0259 birg\u0259 b\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Var\u015fava<br \/>\nsammitind\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259msil\u00e7il\u0259ri b\u0259yan edibl\u0259r ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizamlanmas\u0131<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 format AT\u018fT-in Minsk Qrupudur. Lakin Avropa \u0130ttifaq\u0131 da d\u0259 bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z<br \/>\nk\u00f6m\u0259yini g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r. Sammit \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 A\u0130-nin xarici siyas\u0259t v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259<br \/>\nAli komissar\u0131 Ketrin E\u015fton Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259ri il\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. Sammitin<br \/>\nyekun b\u0259yannam\u0259sin\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionundak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin dinc yolla nizamlanmas\u0131n\u0131n<br \/>\nvacibliyin\u0259 dair m\u00fcdd\u0259a daxil edilib.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra d\u00fcnya inteqrasiya prosesl\u0259rin\u0259 qo\u015fulmaq<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u0259lveri\u015fli perspektivl\u0259r v\u0259 real imkanlar qazand\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259n ba\u015flayaraq AB\u015e v\u0259 Q\u0259rbi<br \/>\nAvropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, onlar\u0131 t\u0259msil ed\u0259n demokratiya institutlar\u0131, qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 il\u0259 intensiv<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu h\u0259yata ke\u00e7irilir, totalitar rejimd\u0259n<br \/>\ndemokratik inki\u015fafa transformasiya siyas\u0259ti apar\u0131l\u0131r. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259n etibar\u0259n<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Avropa inteqrasiya prosesl\u0259rin\u0259 qo\u015fulma\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n iki \u0259sas amil m\u00f6vcud idi:<br \/>\n&#8211; Respublikam\u0131zda q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f siyasi sabitlik, demokratik, h\u00fcquqi v\u0259<br \/>\nd\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f sosial-iqtisadi<br \/>\nislahatlar, insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r;<br \/>\n&#8211; Avropan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 daha f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa c\u0259lb ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\n\u0259lveri\u015fli geosiyasi m\u00f6vqeyi v\u0259 z\u0259ngin t\u0259bii ehtiyatlar\u0131.<br \/>\n24 yanvar 1992-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Parlamenti &#8220;x\u00fcsusi d\u0259v\u0259t edilmi\u015f qonaq&#8221;<br \/>\nstatusu almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u015euras\u0131na m\u00fcraci\u0259t ets\u0259 d \u0259, \u00f6lk\u0259mizin bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si<br \/>\n\u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sind\u0259<br \/>\nm\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. M\u0259hz onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycanda 1993-c\u00fc ild\u0259n Az\u0259rbaycanda \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131na<br \/>\nmoratorium qoyulmu\u015f, 1998-ci ild\u0259 is\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir. \u00d6l\u00fcm c\u0259zas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi v\u0259 c\u0259za siyas\u0259tinin<br \/>\nhumanistl\u0259\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa ail\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biri<br \/>\nolmu\u015fdur.<br \/>\n1996-c\u0131 il iyulun 13-d\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Ba\u015f katibin\u0259 m\u0259ktubla m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan<br \/>\nPrezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Avropa \u015euras\u0131na tam h\u00fcquqlu \u00fczv q\u0259bul<br \/>\nolunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f etmi\u015fdir.<br \/>\nAvropa \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki nitqind\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259sinin bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv olmaq niyy\u0259tinin<br \/>\nciddiliyini bel\u0259 \u0259sasland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r: &#8220;\u00d6lk\u0259mizd\u0259 demokratik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin inki\u015faf\u0131nda Avropa \u015euras\u0131n\u0131n<br \/>\nk\u00f6m\u0259yin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmid b\u0259sl\u0259yirik. \u00dcmidvaram ki, Az\u0259rbaycan tezlikl\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc<br \/>\nolacaqd\u0131r. Biz m\u00fcasir Avropa demokratiyas\u0131-n\u0131n y\u00fcks\u0259k standartlar\u0131na cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z<br \/>\nt\u0259r\u0259fimizd\u0259n h\u0259r \u015feyi ed\u0259c\u0259yik.&#8221;<br \/>\nPrezident Heyd\u0259r \u018fliyevin sonrak\u0131 add\u0131mlar\u0131 da Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli oldu\u011funu<br \/>\ng\u00f6st\u0259rirdi. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin 1996-c\u0131 il iyulun 8-d\u0259 &#8220;Avropa<br \/>\n\u015euras\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q proqram\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri<br \/>\nhaqq\u0131nda&#8221;, 1998-ci il yanvar\u0131n 20-d\u0259 &#8221; Avropa \u015e uras\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda&#8221;, 1999-cu il may\u0131n 14-d\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131 il\u0259 Avropa \u015euras\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n<br \/>\nAvropada m\u0259nafel\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri haqq\u0131nda&#8221; imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u0259r\u0259ncamlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259<br \/>\n\u00f6lk\u0259mizin Avropa \u015euras\u0131na q\u0259bul edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259rini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi idi.<br \/>\nBu s\u0259r\u0259ncamlarda Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ham\u0131l\u0131qla q\u0259bul edilmi\u015f standartlara v\u0259 normala-ra uy\u011funluq<br \/>\nbax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Cinay\u0259t, Cinay\u0259t-Prosessual, M\u00fclki v\u0259 M\u00fclki-Prosessual<br \/>\nm\u0259c\u0259ll\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r qanunlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si, respublikam\u0131z\u0131n Avropa \u015euras\u0131n\u0131n bir s\u0131ra<br \/>\nkonvensiya v\u0259 sazi\u015fl\u0259rin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir. H\u0259min t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 uy\u011fun<br \/>\nolaraq \u00e7ox q\u0131sa zamanda bu m\u0259c\u0259ll\u0259l\u0259r v\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunlar\u0131n dem\u0259k olar ki,<br \/>\nham\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2000-ci il iyunun 28-d\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti sessiyas\u0131n-da Nazirl\u0259r<br \/>\nKomit\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc se\u00e7m\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\nN\u0259hay\u0259t, 2001-ci ilin yanvar ay\u0131nda Az\u0259rbaycan Avropa \u015euras\u0131na tamh\u00fcquqlu \u00fczv q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259<br \/>\nbununla da Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131 Avropaya inteqrasiya prosesl\u0259rin\u0259 qo\u015ful-maq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259<br \/>\nb\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir. Bu hadis\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Avropan\u0131n \u00fczvi hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrildiyini i\u015fd\u0259 s\u00fcbut<br \/>\netmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev 25 yanvar 2001-ci ild\u0259 Strasburqda Avropa \u015euras\u0131 Parlament<br \/>\nAssambleyas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 etdi. H\u0259min nitqind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev bu qurumla \u00f6lk\u0259miz<br \/>\naras\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. T\u0259bii ki, bu \u00e7\u0131x\u0131\u015fda qeyd edil\u0259n<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r A\u015ePA-da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin xarici siyas\u0259tinin<br \/>\nt\u0259rkib hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n bir proqram idi.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Avropa \u015euras\u0131na daxil olark\u0259n bu qurumun demokratik transformasiya \u00f6hd\u0259likl\u0259rini<br \/>\nyerin\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc kimi t\u0259\u015fkilat\u0131n verdiyi imkanlardan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k<br \/>\nsah\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn milli proqram\u0131n\u0131 da haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. Bu proqram\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri:<br \/>\nAz\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259tini if\u015fa<br \/>\netm\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizinin i\u015f\u011fal<br \/>\nedildiyi fakt\u0131n\u0131 tan\u0131td\u0131rmaq, h\u00fcquqlar\u0131 pozulmu\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rimizin a\u011fr\u0131l\u0131-ac\u0131l\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 anlatmaq, \u00f6lk\u0259ni c\u0259lb<br \/>\nolundu\u011fu regional m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n onun \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc saxlamaq \u015f\u0259rti il\u0259 dinc yolla xilas etm\u0259k;<br \/>\nDemokratik, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu i\u015fini davam etdirm\u0259k, qazan\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qilliyin t\u0259sdiqi,<br \/>\nm\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Avropa d\u0259y\u0259rl\u0259rini m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k bu birliy\u0259<br \/>\ninteqrasiya etm\u0259k;<br \/>\nDemokratik v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu i\u015find\u0259 islahatlar\u0131 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn konkret \u00f6hd\u0259likl\u0259rin<br \/>\nyerin\u0259 yetirilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259min etm\u0259k;<br \/>\nAvropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmas\u0131na imkan qazanmaq v\u0259<br \/>\n\u00f6lk\u0259nin xarici siyas\u0259tinin dinc yana\u015f\u0131 ya\u015famaq, s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 s. beyn\u0259lxalq h\u00fcquq<br \/>\nprinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq;<br \/>\n\u00d6z m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u0259ramlar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u015euras\u0131n\u0131n ali prinsipind\u0259n<br \/>\nistifad\u0259 etm\u0259k.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa \u015euras\u0131na \u00fczvl\u00fckl\u0259 ba\u011fl\u0131 perspektiv m\u0259qs\u0259dl\u0259ri inki\u015faf etmi\u015f<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bu t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6z arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rini, t\u0259l\u0259bl\u0259rini Avropan\u0131n bu m\u00f6t\u0259b\u0259r tribunas\u0131ndan d\u00fcnya<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259k imkan\u0131 qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fch\u00fcm v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Strasburqa<br \/>\nged\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 2001-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 orada apard\u0131\u011f\u0131<br \/>\ns\u0259m\u0259r\u0259li i\u015f x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilm\u0259lidir.<br \/>\nA\u015ePA-da Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259msil ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin<br \/>\nt\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 diplomatik f\u0259all\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 el\u0259 ilk sessiyadan etibar\u0259n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan,<br \/>\nDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u0259hz<br \/>\nc\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qurumda \u00f6lk\u0259mizi t\u0259msil ed\u0259n deputatlar A\u015ePA-n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n olan \u00fczvl\u0259ri il\u0259 yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurur, \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n<br \/>\n20 faizinin Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmas\u0131, bir milyondan \u00e7ox insan\u0131n qa\u00e7q\u0131n v\u0259<br \/>\nm\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn kimi ya\u015famas\u0131 bar\u0259sind\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatlar verirdil\u0259r.<br \/>\n2001-ci ilin aprelind\u0259 A\u015ePA-n\u0131n yaz sessiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259<br \/>\nnarkoticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259si, terrorizmin inki\u015faf\u0131na dair avropal\u0131 deputatlara laz\u0131mi bilgil\u0259r \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.<br \/>\nBununla ba\u011fl\u0131 sessiyada daha \u00e7ox diqq\u0259t c\u0259lb ed\u0259n m\u0259qam Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<br \/>\nc\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 oldu. Avropada m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birinin<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev bildirirdi:<br \/>\n&#8220;Az\u0259rbaycan \u0259razisinin 20 faizinin Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259inki bir<br \/>\nmilyon az\u0259rbaycanl\u0131, qa\u00e7q\u0131n evsiz-e\u015fiksiz qal\u0131b, \u00e7oxsayl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz, k\u0259ndl\u0259rimiz, m\u0259d\u0259niyy\u0259t<br \/>\nabid\u0259l\u0259rimiz, \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259birl\u0259ri b\u00fcsb\u00fct\u00fcn da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, bir s\u00f6zl\u0259, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n z\u0259bt etdikl\u0259ri<br \/>\n\u0259razid\u0259 b\u00fct\u00fcn infrastruktur m\u0259hv edilib, h\u0259m d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri \u0259razid\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil<br \/>\ncinay\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f respublikas\u0131&#8221; deyil\u0259n<br \/>\n\u0259razid\u0259n narkotik bitkil\u0259rin yeti\u015fdirilm\u0259si v\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Narkotikl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan<br \/>\ni\u015fbazlar v\u0259 tiry\u0259k alver\u00e7il\u0259ri orada \u00f6zl\u0259rini t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 \u00e7ox rahat hiss edirl\u0259r&#8221;.<br \/>\nM\u0259hz bel\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqed\u0259n sonra A\u015ePA-da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 daha<br \/>\nciddi d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131. Sessiyada britaniyal\u0131 deputat Terri Devis A\u015ePA-n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u00fczr\u0259 m\u0259ruz\u0259\u00e7isi<br \/>\nt\u0259yin edildi. Erm\u0259nistan A\u015ePA-n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si \u00fczr\u0259 m\u0259ruz\u0259\u00e7isinin t\u0259yin olunmas\u0131na<br \/>\nqar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xsa da, Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin prinsipial m\u00f6vqeyi erm\u0259nil\u0259rin etiraz\u0131na h\u0259r hans\u0131<br \/>\n\u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259m\u0259sil\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<br \/>\n2005-ci il yanvar\u0131n 25-d\u0259 q\u0259bul etdiyi 1416 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 is\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q<br \/>\nQaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan m\u00fch\u00fcm add\u0131mlardand\u0131r. Q\u0259tnam\u0259d\u0259 qeyd olunur:<br \/>\n&#8220;Parlament Assambleyas\u0131 silahl\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan on ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tin ke\u00e7m\u0259sin\u0259<br \/>\nbaxmayaraq, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll olunmam\u0131\u015f qalmas\u0131ndan t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nir.<br \/>\nY\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan h\u0259l\u0259 d\u0259 k\u00f6\u00e7-k\u00fcnd\u00fcr v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259razisinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli<br \/>\nhiss\u0259l\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 Erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 separatist q\u00fcvv\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 Da\u011fl\u0131q<br \/>\nQaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t edirl\u0259r.&#8221;<br \/>\nAvropa \u015euras\u0131na daxil olmaq istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n kompleks t\u0259dbirl\u0259r m\u00fcst\u0259qil<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259 bu qurumdan \u00f6yr\u0259nm\u0259k meyll\u0259rini daha bariz \u015f\u0259kild\u0259<br \/>\nb\u00fcruz\u0259 verir.<br \/>\nQanunvericilik sah\u0259sind\u0259 \u0259sasl\u0131 islahatlar apar\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn<br \/>\n\u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u0259minat verir.<br \/>\n\u00d6lk\u0259mizd\u0259 q\u0259bul edil\u0259n qanunlar Avropa \u015euras\u0131 ekspertl\u0259rinin bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ha-z\u0131rlan\u0131r.<br \/>\nH\u00fcquq islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r bir insan \u015f\u0259xsiyy\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 toxunulmazl\u0131\u011f\u0131-na, bar\u0259sind\u0259 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f<br \/>\ni\u015fin m\u00fcst\u0259qil v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259dal\u0259tl\u0259 v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, h\u00fcquq<br \/>\nm\u00fcdafi\u0259sin\u0259 t\u0259minat alm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 sistem f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, siyasi pl\u00fcralizm, s\u00f6z v\u0259 vicdan<br \/>\nazadl\u0131\u011f\u0131, azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcququ, qanun qar\u015f\u0131-s\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik v\u0259 t\u0259qsirsizlik prezumpsiyas\u0131 t\u0259min edilir.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc l\u0259\u011fv edilmi\u015f, senzura aradan<br \/>\ng\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, m\u0259hk\u0259m\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyi t\u0259min olunmu\u015fdur. \u00dc\u00e7pill\u0259li m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemi yarad\u0131lm\u0131\u015f, \u015f\u0259ffaf<br \/>\nprosedurlar \u0259sas\u0131nda v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 hakiml\u0259r korpusu 60 faiz<br \/>\nyenil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na v\u0259 m\u00fcvafiq mexanizml\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair<br \/>\nd\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\nR\u0259smi Bak\u0131 bu t\u0259\u015fkilat qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda icra etmi\u015f, \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0130nsan<br \/>\nhaqlar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcv\u0259kkil &#8211; Ombudsman institutu f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan Prezidenti m\u00fct\u0259madi<br \/>\nolaraq \u0259fv f\u0259rmanlar\u0131 imzalay\u0131r, yeni elektron k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259si &#8211; \u0130ctimai Televiziya f\u0259aliyy\u0259t\u0259<br \/>\nba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. R\u0259smi Bak\u0131 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00f6lk\u0259nin demokratik inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u00fct\u0259r\u0259qqi t\u0259klif v\u0259<br \/>\nt\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131\u015f, A\u015ePA h\u0259mm\u0259ruz\u0259\u00e7il\u0259rinin m\u00fcnt\u0259z\u0259m monitorinq aparmas\u0131na \u015f\u0259rait<br \/>\nyaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-Avropa \u015euras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 son ill\u0259r daha intensiv xarakter alm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti qurumun m\u00fcxt\u0259lif strukturlar\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 qat\u0131laraq m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259mizin m\u00f6vqeyini \u00e7atd\u0131r\u0131rlar. El\u0259c\u0259 d\u0259 qurumun t\u0259msil\u00e7il\u0259ri \u00f6lk\u0259mizd\u0259 s\u0259f\u0259rd\u0259 olaraq<br \/>\nr\u0259smi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irir, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n perspektiv imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rlar. Az\u0259rbaycanda<br \/>\nged\u0259n prosesl\u0259r Avropa \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259nilir v\u0259 adekvat m\u00fcnasib\u0259t bildirilir.<br \/>\nAvropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n B\u00fcro v\u0259 Daimi Komit\u0259 iclaslar\u0131nda Az\u0259rbaycanda<br \/>\nke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rinin m\u00fczakir\u0259si bunlar\u0131 bir daha t\u0259sdiq edir. A\u015ePA-n\u0131n se\u00e7kini m\u00fc\u015fahid\u0259<br \/>\nmissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rinin m\u0259ruz\u0259si \u0259traf\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n<br \/>\nprezident se\u00e7kil\u0259rinin demokratik prinsipl\u0259r\u0259 v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n standartlar\u0131na cavab verdiyini birm\u0259nal\u0131<br \/>\n\u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Bu il Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n parlament se\u00e7kil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 da t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259<br \/>\nmissiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 m\u00fcsb\u0259t olmu\u015fdur.<br \/>\nBak\u0131da Avropa \u015euras\u0131n\u0131n bir \u00e7ox t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irilir. \u00dczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259d\u0259niyy\u0259t nazirl\u0259rinin<br \/>\n&#8220;M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq Avropa v\u0259 onun qon\u015fu regionlar\u0131nda davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n v\u0259 s\u00fclh\u00fcn \u0259sas\u0131d\u0131r&#8221;<br \/>\nm\u00f6vzusunda konfrans\u0131 da b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bel\u0259 bir m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131nda<br \/>\nke\u00e7irilm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil.<br \/>\nT\u0259dbird\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qit\u0259l\u0259rin v\u0259 dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259msil olunaraq m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda konkret add\u0131m atd\u0131lar. Avropa \u015euras\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin<br \/>\nbirg\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n konfransda Avropa v\u0259 onun qon\u015fu regionlar\u0131nda davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n v\u0259<br \/>\ns\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin perspektiv imkanlar\u0131 da m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\n2010-cu il may\u0131n 25-d\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f Avropa \u015euras\u0131n\u0131n qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259sul nazirl\u0259rinin &#8220;Gender b\u0259rab\u0259rliyi: de-yure v\u0259 de-fakto b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olunmas\u0131&#8221;<br \/>\nm\u00f6vzusunda VII konfrans\u0131 da bu bax\u0131mdan \u0259lam\u0259tdard\u0131r. Konfransda i\u015ftirak v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nbirinci xan\u0131m\u0131, YUNESKO v\u0259 \u0130SESKO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Mehriban xan\u0131m<br \/>\n\u018fliyevan\u0131n \u0259sasland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi: &#8220;M\u0259n bu konfrans\u0131 Bak\u0131da ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131n\u0131 q\u0259bul etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Avropa<br \/>\n\u015euras\u0131na minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m v\u0259 inan\u0131ram ki, Az\u0259rbaycan\u0131n gender b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 aid f\u0259al m\u00f6vqeyi<br \/>\nv\u0259 konkret strategiyas\u0131 bu t\u0259dbirin m\u0259hz Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259ndir.&#8221;<br \/>\nX\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259liyik ki, A\u015ePA-dak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259timizin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri &#8211; \u0130lham \u018fliyevin v\u0259<br \/>\nS\u0259m\u0259d Seyidovun A\u015ePA-n\u0131n vitse-prezidentl\u0259ri se\u00e7ilm\u0259si d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259tinin<br \/>\ng\u00f6st\u0259ricisi say\u0131la bil\u0259r.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan demokratik transformasiya sah\u0259sind\u0259 \u00f6z konkret, \u0259m\u0259li<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259ti il\u0259, h\u0259m\u00e7inin g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bu i\u015fl\u0259rin v\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f islahatlar\u0131n m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi, Avropa<br \/>\n\u015euras\u0131n\u0131n \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 layiq oldu\u011funu s\u00fcbuta yetirir.<br \/>\nAvropa \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u00f6t\u0259n on il \u0259rzind\u0259 d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259<br \/>\n\u0259saslanan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259<br \/>\nc\u0259sar\u0259tli v\u0259 radikal add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259mizin bu t\u0259\u015fkilatla \u0259m\u0259k-da\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n<br \/>\nkonkret n\u0259tic\u0259sini \u00e7ox s\u0259rrast ifad\u0259 etmi\u015fdir: &#8220;Konstruktiv \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r,<br \/>\nb\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fcz t\u0259cr\u00fcb\u0259 &#8211; bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin g\u0259l\u0259c\u0259k demokratikl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259,<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Avropa ail\u0259sin\u0259 tam \u00fczv olmas\u0131na xidm\u0259t etmi\u015fdir.&#8221;<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u0130\u015fl\u0259r \u0130dar\u0259si<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; AT\u018fT<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycan Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (AT\u018fT) \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 1992-ci ilin 30<br \/>\nyanvar\u0131nda q\u0259bul olunmu\u015fdur. 1 yanvar 1995-ci il\u0259d\u0259k AT\u018fM (Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nM\u00fc\u015favir\u0259si) adlanan bu qurum Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu ilk Avropa t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r.<br \/>\n1992-ci ilin fevral ay\u0131ndan ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si AT\u018fM-in prinsipl\u0259rin\u0259<br \/>\nuy\u011fun olaraq \u00fczv olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daha \u00e7ox diqq\u0259t obyektin\u0259 \u00e7evrildi. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 fevral ay\u0131n\u0131n<br \/>\nortalar\u0131nda AT\u018fM-in ilk x\u00fcsusi missiyas\u0131 Az\u0259rbaycanda oldu.<br \/>\nFevral\u0131n 27-28-d\u0259 AT\u018fM-in Y\u00fcks\u0259k V\u0259zif\u0259li \u015e\u0259xsl\u0259r Komit\u0259sinin (YV\u015eK) iclas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131ld\u0131. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131na m\u0259nsub olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n s\u0259n\u0259dd\u0259, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259m\u0259si \u015f\u0259rti il\u0259,<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131.<br \/>\n1992-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 24-d\u0259 AT\u018fM-in Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n (X\u0130N\u015e) birinci \u0259lav\u0259<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda v\u0259ziyy\u0259t m\u00fczakir\u0259 olundu. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 AT\u018fM-in Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 dair Minsk konfrans\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul<br \/>\nedildi.<br \/>\nAz\u0259rbaycan ilk d\u0259f\u0259 olaraq 1992-ci ilin iyulun 8-10-da Helsinkid\u0259 ke\u00e7iril\u0259n AT\u018fM-in Zirv\u0259<br \/>\nToplant\u0131s\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f, onun s\u0259n\u0259dl\u0259rini imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan 20 dekabr 1993-c\u00fc ild\u0259 AT\u018fM-in Paris Xartiyas\u0131na qo\u015fulmu\u015fdur.<br \/>\n5-6 dekabr 1994-c\u00fc ild\u0259 AT\u018fM-in Budape\u015ft Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Budape\u015ft sammitinin<br \/>\nn\u0259tic\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n AT\u018fM 1 yanvar 1995-ci ild\u0259n yeni Avropan\u0131n sivilizasiyal\u0131 birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131<br \/>\nm\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n, s\u00fclh\u00fcn, demokratiyan\u0131n v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin<br \/>\nt\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q prinsipl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259 mexanizml\u0259ri olan<br \/>\n\u00fcmumavropa t\u0259\u015fkilat\u0131na &#8211; AT\u018fT-\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\nBudape\u015ft Sammitind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq AT\u018fT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak<br \/>\ned\u0259 bil\u0259c\u0259k s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259li \u0259razil\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nBundan ba\u015fqa Budape\u015ftd\u0259 Minsk prosesi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259ms\u0259drlik institutu t\u0259sis olunmu\u015fdur.<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair Budape\u015ft sammitinin i\u015finin konkret yekunu olaraq \u201cDa\u011fl\u0131q<br \/>\nQaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259tinin intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259nin q\u0259bulu t\u0259\u015fkil<br \/>\netmi\u015fdir.<br \/>\nBudape\u015ft Sammitinin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n 20 dekabr 1994-c\u00fc ild\u0259 Vyanada Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259si \u00fczr\u0259 AT\u018fT-in \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259yin etdiyi h\u0259rbi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li<br \/>\nPlanla\u015fd\u0131rma Qrupu (YSPQ) t\u0259sis olunmu\u015fdur.<br \/>\nMinsk prosesinin h\u0259ms\u0259drlik institutu t\u0259sis olunark\u0259n, ona \u0259vv\u0259l Finlandiya il\u0259 Rusiya, sonra is\u0259<br \/>\n1995-1997 &#8211; ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0130sve\u00e7 il\u0259 Rusiya ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\n28 avqust 1995-ci ild\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259drinin AT\u018fT-in Minsk Konfrans\u0131n\u0131n<br \/>\nm\u00fczakir\u0259sind\u0259 olan m\u00fcnaqi\u015f\u0259 \u00fczr\u0259 \u015e\u0259xsi N\u00fcmay\u0259nd\u0259si v\u0259zif\u0259si t\u0259sis olunmu\u015fdur. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n<br \/>\nbu v\u0259zif\u0259ni S\u0259fir Anjey Kaspr\u015f\u0131k (Pol\u015fa) icra edir.<br \/>\n1996-c\u0131 il 2-3 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t<br \/>\nt\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\nB\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan<br \/>\nqald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nLissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:<br \/>\n1. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;<br \/>\n2. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;<br \/>\n3. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.<br \/>\n1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa<br \/>\nba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.<br \/>\nHaz\u0131rda Minsk Qrupunun t\u0259rkibin\u0259 AB\u015e, Almaniya, Az\u0259rbaycan, Belarus, Erm\u0259nistan, \u0130sve\u00e7, \u0130taliya,<br \/>\nNiderland Krall\u0131\u011f\u0131, Portuqaliya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, Finlandiya, Fransa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri daxildir.<br \/>\n1997-1998-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair Minsk Qrupunun<br \/>\nH\u0259ms\u0259drl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fc\u00e7 t\u0259klif t\u0259rtib edilmi\u015fdir. \u0130lk iki t\u0259klif Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n, son t\u0259klif is\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n18-19 noyabr 1999-cu ild\u0259 \u0130stanbulda ke\u00e7iril\u0259n AT\u018fT-in \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin D\u00f6vl\u0259t v\u0259 H\u00f6kum\u0259t<br \/>\nBa\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n Az\u0259rbaycan \u0130stanbul B\u0259yannam\u0259sin\u0259 v\u0259 Avropa<br \/>\nT\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xartiyas\u0131na qo\u015fulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycanla AT\u018fT-in Demokratik T\u0259sisatlar v\u0259 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u00fcrosu (DT\u0130HB) aras\u0131nda s\u0131x<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur. 1998-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq DT\u0130HB Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n H\u00f6kum\u0259ti il\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q aparm\u0131\u015f v\u0259 apar\u0131lan birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259<br \/>\ndemokratikl\u0259\u015fdirm\u0259, qanun aliliyi, qanunvericiliyin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 se\u00e7ki qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si,<br \/>\nmiqrasiya, gender b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. DT\u0130HB Az\u0259rbaycanda<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015f prezident, parlament v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259 se\u00e7kil\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir.<br \/>\nAT\u018fT-in M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 N\u00fcmay\u0259nd\u0259si il\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n<br \/>\nx\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verilir. 2001-ci ilin dekabr\u0131nda AT\u018fT-in M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 N\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin Ofisi v\u0259 ARin<br \/>\nX\u0130N-in birg\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259nc jurnalistl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycanda<br \/>\nm\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131\u201d m\u00f6vzusunda seminar\u0131n Ofisl\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 jurnalistikada davran\u0131\u015f m\u0259c\u0259ll\u0259si, h\u0259m\u00e7inin dig\u0259r m\u00fcvafiq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin<br \/>\nm\u00fczakir\u0259si bax\u0131m\u0131ndan vacib \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmi\u015fdir.<br \/>\nAT\u018fT-in tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu\u011fundan Az\u0259rbaycan AT\u018fT-in Milli Azl\u0131qlar \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131n\u0131n<br \/>\nOfisi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin Milli Azl\u0131qlar \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131n\u0131n mandat\u0131na (mandata uy\u011fun olaraq,<br \/>\nKomissar\u0131n Ofisi ad\u0259t\u0259n milli z\u0259mind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 oca\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 ehtimal olunan b\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 geni\u015f<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir), eyni zamanda \u00f6lk\u0259mizin milli azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi<br \/>\nnailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, Ali Komissar\u0131n\u0131n Ofisi il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259l\u0259 arzu olunan s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil v\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m qaydada h\u0259yata ke\u00e7irilmir.<br \/>\n300-d\u0259n \u00e7ox deputatdan ibar\u0259t olan AT\u018fT-in Parlament Assambleyas\u0131 (PA) il\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi aras\u0131nda s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurulmu\u015fdur. AT\u018fT-in PA-da t\u0259msil<br \/>\nolunan Az\u0259rbaycandan olan deputatlar h\u0259r il PA-n\u0131n iclaslar\u0131nda i\u015ftirak edirl\u0259r.<br \/>\nAT\u018fT-in Bak\u0131da Ofisinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda 16 noyabr 1999-cu ild\u0259 AT\u018fT-in Daimi \u015euras\u0131 q\u0259rar<br \/>\nq\u0259bul etmi\u015fdir. 18 iyul 2000-ci ild\u0259 AT\u018fT-in Bak\u0131da Ofisi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1999-cu ilin noyabr\u0131n 25-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 Anla\u015fma Memorandumu AT\u018fT v\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\naras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa yeni t\u0259kan vermi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan AT\u018fT-in Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n (X\u0130N\u015e) illik iclaslar\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f,<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015f v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n iclaslarda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259<br \/>\nba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq b\u0259yanatlar\u0131n verilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdur.<br \/>\nAT\u018fT-in X\u0130N\u015e-in Buxarest (2001) v\u0259 Portu (2002) iclaslar\u0131nda AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259<br \/>\n\u0259saslanan erk\u0259n h\u0259llin\u0259 nail olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nPortuda ke\u00e7iril\u0259n iclasda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259bul olunan m\u00fcvafiq<br \/>\ns\u0259n\u0259d\u0259 dair \u015f\u0259rhedici b\u0259yanat vermi\u015fdir. H\u0259min b\u0259yanatda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131<br \/>\nbeyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslan m\u00f6vqeyi qeyd olunmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 prinsipial m\u00f6vqeyini AT\u018fT-in X\u0130N\u015e-in Maastrixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n<br \/>\niclas\u0131nda bir daha b\u0259yan etmi\u015fdir.<br \/>\n2004-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda AT\u018fT-in X\u0130N\u015e-in Sofiyada ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 2004-c\u00fc ild\u0259 \u0259ld\u0259 olunan ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259ri alq\u0131\u015flayan b\u0259yanat q\u0259bul olunmu\u015fdur.<br \/>\nB\u0259yanatda m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259, x\u00fcsusi il\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259ri aras\u0131nda<br \/>\nAT\u018fT-in Minsk Qrupunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u201cPraqa Prosesi\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin d\u00f6rd g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc alq\u0131\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2005-ci ilin 30 yanvar-5 fevral tarixl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 AT\u018fT Minsk<br \/>\nQrupunun m\u0259skunla\u015fma \u00fczr\u0259 faktara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 missiyas\u0131 s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir.<br \/>\n2005-ci ilin 3 iyul tarixind\u0259 AT\u018fT-in Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n (PA) Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si<br \/>\n\u00fczr\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Qoran Lenmarker m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabat\u0131n\u0131 AT\u018fT PA-n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259<br \/>\nhey\u0259tl\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na t\u0259qdim etmi\u015fdir.<br \/>\n2005-ci ilin 5-6 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 Lyublyanada AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 13-c\u00fc iclas\u0131<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015fdir. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin<br \/>\ni\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f tutmu\u015fdur. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r<br \/>\n\u015euras\u0131n\u0131n Lyublyana g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 ayr\u0131 s\u0259n\u0259d kimi Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair Nazirl\u0259r<br \/>\n\u015euras\u0131n\u0131n B\u0259yanat\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2005-ci ilin 16-20 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Planla\u015fd\u0131rma Qrupunun 8 ild\u0259n<br \/>\nsonra ilk d\u0259f\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si b\u00f6lg\u0259sin\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 16 dekabr<br \/>\ntarixind\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyind\u0259 YSPQ-nin 1995-ci ild\u0259 t\u0259rtib etdiyi s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyat planlar\u0131n\u0131n<br \/>\nt\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin, YSPQ Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259sin\u0259 yax\u0131n rayonlar\u0131na s\u0259f\u0259r<br \/>\ned\u0259r\u0259k yerli infrastrukturun s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011fun olmas\u0131n\u0131<br \/>\nara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2006-c\u0131 il yanvar\u0131n 21-27-d\u0259 AT\u018fT-in Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Planla\u015fd\u0131rma Qrupunun Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal<br \/>\nolunmu\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259ri ba\u015f tutmu\u015fdur. YSPQ Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin n\u0259zar\u0259tind\u0259 olmayan i\u015f\u011fal<br \/>\nedilmi\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259r\u0259k, yerli infrastrukturun s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259<br \/>\nd\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011fun olmas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2006-c\u0131 ild\u0259 iyun ay\u0131n\u0131n 22-d\u0259 AT\u018fT Daimi \u015euras\u0131n\u0131n plenar iclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda<br \/>\nolan \u0259razil\u0259rind\u0259 yan\u011f\u0131nlar m\u0259s\u0259l\u0259si s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 m\u00fcvafiq kosmik foto\u015f\u0259kill\u0259r yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n, h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli ekoloji \u0259m\u0259liyyat\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn AT\u018fT-\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan yan\u011f\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259m\u00e7inin BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda qald\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259<br \/>\nA\/RES\/60\/285 sayl\u0131 7 sentyabr, 2006-c\u0131 il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131<br \/>\nQ\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Q\u0259tnam\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259<br \/>\nekoloji \u0259m\u0259liyyat\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si vacibliyi qeyd olunur, bunun ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n<br \/>\ni\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 missiyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259k haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alq\u0131\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259<br \/>\nolan S\u0259drin\u0259 2007-ci il aprelin 30-na q\u0259d\u0259r BMT BA-ya m\u0259ruz\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2006-c\u0131 ilin 3-13 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 q\u0259tnam\u0259y\u0259 m\u00fcvafiq olaraq, AT\u018fT-in r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 beyn\u0259lxalq<br \/>\nt\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t ekoloji d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 missiyas\u0131<br \/>\nyan\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. Noyabr\u0131n sonunda missiyan\u0131n m\u0259ruz\u0259si yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u0259ruz\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n geni\u015fmiqyasl\u0131 olmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259razil\u0259r\u0259 ciddi ziyan\u0131n d\u0259ym\u0259sini t\u0259sdiq etmi\u015f, eyni<br \/>\nzamanda ekoloji \u0259m\u0259liyyat\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r vermi\u015fdir.<br \/>\n2006-c\u0131 ilin 4-5 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 Br\u00fcsseld\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 14-c\u00fc iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri il\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n<br \/>\ntoplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f tutmu\u015fdur. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Br\u00fcssel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n B\u0259yanat\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2006-ci ilin dekabr\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f<br \/>\n\u201ckonstitusiya referendumu\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 AR X\u0130N-in 2 dekabr tarixli b\u0259yanat\u0131 AT\u018fT-d\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan<br \/>\n\u0259lav\u0259, Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 14 dekabr tarixli 642 sayl\u0131 plenar iclas\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edilmi\u015fdir.<br \/>\nAT\u018fT S\u0259drliyi, H\u0259ms\u0259drl\u0259r, Avropa \u0130ttifaq\u0131, GUAM, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Ba\u015f Katibi, \u0130KT, h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrkiy\u0259,<br \/>\nUkrayna, G\u00fcrc\u00fcstan bu \u201creferendum\u201du pisl\u0259y\u0259n b\u0259yanatlar vermi\u015fl\u0259r.<br \/>\n2007-ci ilin 7-9 fevralda AT\u018fT PA-n\u0131n Prezidenti Qoran Lennmaker Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015fdur. S\u0259f\u0259r<br \/>\nzaman\u0131 onu AR Prezidenti q\u0259bul etmi\u015fdir. O, h\u0259m\u00e7inin AR xarici i\u015fl\u0259r naziri, Milli M\u0259clisin s\u0259dri, AT\u018fT PA<br \/>\nAssambleyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandan olan deputat-\u00fczvl\u0259ri, qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fdir.<br \/>\n2007-ci ilin 4-5 iyun tarixl\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259dri \u0130spaniyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Migel<br \/>\nAngel Moratinosun Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 AR Prezidenti, xarici i\u015fl\u0259r naziri v\u0259 dig\u0259r y\u00fcks\u0259k<br \/>\nr\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu<br \/>\nil\u0259 h\u0259lli \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesi, Az\u0259rbaycanda demokratik inki\u015faf, qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259ri kimi<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\n2007-ci ilin 18-19 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki s\u0259hra missiyalar\u0131n\u0131n<br \/>\nr\u0259hb\u0259rl\u0259rinin Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f birg\u0259 i\u015f\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 AT\u018fT-in Ba\u015f Katibi s\u0259fir<br \/>\nMark Perin de Bri\u015fambo v\u0259 AT\u018fT-in M\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 M\u0259rk\u0259zinin direktoru, s\u0259fir<br \/>\nHerbert Salber Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\n2007-c\u0131 ilin 29-30 noyabr tarixl\u0259rind\u0259 Madridd\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 15-ci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ril\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n<br \/>\ntoplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f tutmu\u015fdur. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Madrid g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair B\u0259yanat q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2008-ci ilin 28 fevral tarixind\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259dri, Finlandiyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri \u0130llka<br \/>\nKanervan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 AR Prezidenti, xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r naziri v\u0259 dig\u0259r y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 Erm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesi, Az\u0259rbaycanda demokratik inki\u015faf,<br \/>\n15 oktyabr AR-d\u0259 prezident se\u00e7kil\u0259ri kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130.Kanerva<br \/>\nh\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi partiyalar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. O, AT\u018fT-in Bak\u0131 Ofisinin<br \/>\nyeni binas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda da i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\n2008-ci il \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fczakir\u0259l\u0259r<br \/>\naparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 29-30 iyul tarixl\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259drinin X\u00fcsusi El\u00e7isi Heyki<br \/>\nTalvityenin Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri ba\u015f tutmu\u015fdur.<br \/>\n2008-ci ilin 18-20 noyabr tarixl\u0259rind\u0259 2009-cu ild\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n AT\u018fT-\u0259 s\u0259drlik etm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar<br \/>\nYunan\u0131stan xirici i\u015fl\u0259r nazirinin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, s\u0259fir Kalantzianosun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Yunan\u0131stan<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. S\u0259f\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d Yunan\u0131stan\u0131n s\u0259drliyi<br \/>\nd\u00f6vr\u00fcnd\u0259 AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 daha s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r qurmaq v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<br \/>\ndaha d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur.<br \/>\n2008-ci ilin 4-5 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 Helsinkid\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 16-c\u0131 iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin v\u0259 h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r<br \/>\nnaziri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f tutmu\u015fdur. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Helsinki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair Minsk Qrupunun H\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rinin xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul<br \/>\nedilmi\u015fdir.<br \/>\n2009-cu ilin 27-28 iyun tarixl\u0259rind\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n Korfu adas\u0131nda AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin qeyri-r\u0259smi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilmi\u015fdir. Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin g\u0259l\u0259c\u0259yi m\u00f6vzusuna h\u0259sr<br \/>\nolunmu\u015f bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\n2009-ci il 1-2 iyul tarixl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar<br \/>\nm\u00fczakir\u0259l\u0259r aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259dri, Yunan\u0131stan\u0131n Xarici i\u015fl\u0259r naziri Dora<br \/>\nBakoyannis Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etmi\u015f v\u0259 bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n AR-in Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<br \/>\nb\u00f6lg\u0259sinin Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0130cmas\u0131n\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\n2009-cu il 15-17 iyul tarixl\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in Ba\u015f Katibi Mark Perrin de Bri\u015fambo Az\u0259rbaycan s\u0259f\u0259r<br \/>\netmi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\n2009-cu ilin 1-2 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 Afinada AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n 17-ci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xarici i\u015fl\u0259r nazirinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin v\u0259 h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri<br \/>\nil\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Afina g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair<br \/>\nMinsk Qrupunun H\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rinin xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri birg\u0259 b\u0259yanat vermi\u015fl\u0259r.<br \/>\n2010-cu ilin 15 fevral tarixind\u0259 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259dri, Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t<br \/>\nkatibi v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri Kanat Saudabayev Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etmi\u015f, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri,<br \/>\nsiyasi partiyalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 AR-\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0130cmas\u0131n\u0131n \u0130dar\u0259<br \/>\nHey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 AT\u018fT-in F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan S\u0259drini Qazax\u0131stan v\u0259 AT\u018fTin<br \/>\nr\u0259smil\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 qurumun Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Planla\u015fd\u0131rma Qrupunun (YSPQ) r\u0259hb\u0259ri polkovnik<br \/>\nArman Aki\u015fev d\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t etmi\u015fdir.<br \/>\n2010-cu ilin 16-17 iyul tarixl\u0259rind\u0259 Almat\u0131da AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n qeyri-formal iclas\u0131<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin v\u0259 h\u0259ms\u0259dr<br \/>\n\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n<br \/>\nxarici i\u015fl\u0259r naziri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Almat\u0131dak\u0131 qeyri-r\u0259smi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259<br \/>\nErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin<br \/>\nba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 birg\u0259 b\u0259yanat vermi\u015fl\u0259r.<br \/>\n2010-cu ilin 1-2 dekabr tarixl\u0259rind\u0259 Astanada AT\u018fT-in Sammiti ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n t\u0259dbird\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\nSammit \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sin\u0259 dair<br \/>\nAz\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259, AT\u018fT-in Minsk Qrupuna h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rin<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259ri ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n birg\u0259 b\u0259yanat\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259, Sammitin yekun<br \/>\nB\u0259yannam\u0259sind\u0259 AT\u018fT m\u0259kan\u0131nda h\u0259lli uzanan m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u00fcququn BMT Nizamnam\u0259si<br \/>\nv\u0259 Helsinki Yekun Akt\u0131nda t\u0259sbit edilmi\u015f norma v\u0259 prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda h\u0259llinin vacibliyi qeyd edilmi\u015fdir.<br \/>\n2011-ci il fevral\u0131n 11-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev AT\u018fT-in Minsk<br \/>\nqrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri Bernar Fasyeni (Fransa), \u0130qor Popovu (Rusiya), Robert Bradtkeni (AB\u015e) v\u0259 AT\u018fTin<br \/>\nhaz\u0131rk\u0131 s\u0259drinin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Anji Kasp\u015fiki q\u0259bul etmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan,<br \/>\nDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizama sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 perspektivl\u0259ri<br \/>\n\u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2011-ci il mart\u0131n 5-d\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n So\u00e7i \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin AT\u018fT-in<br \/>\nMinsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri Robert Bradtke (AB\u015e), Bernar Fasye (Fransa), \u0130qor Popov (Rusiya), habel\u0259<br \/>\nt\u0259\u015fkilat\u0131n f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259drinin \u015f\u0259xsi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Anji Kasp\u015fik il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmu\u015fdur.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev 2011-ci il mart\u0131n 15-d\u0259, aprelin 14-d\u0259 v\u0259 iyunun 6-da AT\u018fT-in Minsk<br \/>\nqrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri \u0130qor Popovu (Rusiya), Bernar Fasyeni (Fransa), Robert Bradtkeni (AB\u015e) v\u0259 AT\u018fTin<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259drinin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Anji Kasp\u015fiki q\u0259bul etmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizama sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259<br \/>\nperspektivl\u0259ri \u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAT\u018fT-in Minsk qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259ri Bernar Fasye (Fransa), Robert Bradtke (AB\u015e) v\u0259 \u0130qor Popov<br \/>\n(Rusiya) h\u0259m\u00e7inin d\u0259 AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259drinin \u015f\u0259xsi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Andjey Kasp\u015fik 2011-ci il<br \/>\nsentyabr\u0131n 29-da Var\u015favada Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev, sonra is\u0259 Erm\u0259nistan Prezidenti Serj<br \/>\nSarkisyan il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 nizamlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f g\u0259l\u0259c\u0259k<br \/>\nadd\u0131mlar\u0131 m\u00fczakir\u0259 edibl\u0259r. H\u0259ms\u0259drl\u0259r Prezidentl\u0259r Medvedev, Obama v\u0259 Sarkozinin Dovil b\u0259yanat\u0131nda<br \/>\n\u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc, t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 nizamlanmaya nail olmaqda yard\u0131m etm\u0259k \u00f6hd\u0259liyini bir daha t\u0259sdiq edibl\u0259r.<br \/>\nH\u0259ms\u0259drl\u0259rin yayd\u0131\u011f\u0131 b\u0259yanatda deyilir ki, 2011-ci il may\u0131n 26-da Dovild\u0259 (Fransa) AT\u018fT-in Minsk<br \/>\nqrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri olan Rusiya Federasiyas\u0131, AB\u015e v\u0259 Fransa prezidentl\u0259ri q\u0259bul etdikl\u0259ri birg\u0259<br \/>\nb\u0259yanatda dig\u0259r m\u0259qamlarla yana\u015f\u0131, t\u0259r\u0259fl\u0259ri israrla \u00f6z \u0259halisini m\u00fcharib\u0259y\u0259 deyil, s\u00fclh\u0259 haz\u0131rlama\u011fa<br \/>\n\u00e7a\u011f\u0131r\u0131blar. B\u0259yanata \u0259sas\u0259n, h\u0259ms\u0259drl\u0259r dekabr ay\u0131 Viln\u00fcsd\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k AT\u018fT-in Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n<br \/>\niclas\u0131na q\u0259d\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k aylar \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f plan\u0131n\u0131 t\u0259qdim edibl\u0259r.<br \/>\n2011-ci il oktyabr\u0131n 7-11-d\u0259 Xorvatiyan\u0131n Dubrovnik \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n AT\u018fT Parlament<br \/>\nAssambleyas\u0131n\u0131n pay\u0131z sessiyas\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; YUNESKO<\/strong><br \/>\n1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bir s\u0131ra \u0259h\u0259miyy\u0259tli<br \/>\nbeyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.<br \/>\nBMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri<br \/>\nsah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumu v\u0259 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu<br \/>\nqurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n1993-c\u00fc ilin oktyabr ay\u0131nda YUNESKO Ba\u015f Konfrans\u0131n\u0131n 27-ci sessiyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq<br \/>\nAz\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\nYUNESKO-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm add\u0131m is\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ilin dekabr ay\u0131nda Fransa Respublikas\u0131nda r\u0259smi s\u0259f\u0259rd\u0259 olark\u0259n YUNESKO-nun<br \/>\nBa\u015f Direktoru Federiko Mayorla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259r\u0259fl\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n<br \/>\ngeni\u015fl\u0259nm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini v\u0259 onun sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131n perspektiv planlar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etmi\u015fdil\u0259r.<br \/>\nYUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 7-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00fczv-d\u00f6vl\u0259t t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259<br \/>\nm\u0259\u015f\u011ful olan qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini YUNESKO-nun i\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Milli<br \/>\nKomissiya yaratmaq yolu il\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259lidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 YUNESKO \u00fczr\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli Komissiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f v\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev bununla ba\u011fl\u0131 21 fevral 1994-c\u00fc il tarixind\u0259<br \/>\ns\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin n\u0259zdind\u0259 Milli Komissiya<br \/>\nyarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sonra is\u0259 respublikan\u0131n m\u00fcvafiq nazirlik v\u0259 idar\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n, ziyal\u0131lardan v\u0259<br \/>\nictimaiyy\u0259tin dig\u0259r n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Milli Komissiyan\u0131n 25 n\u0259f\u0259rlik t\u0259rkibi v\u0259 daimi katibliyi<br \/>\nformala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Milli Komissiya Az\u0259rbaycan\u0131n YUNESKO-dak\u0131 siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rini<br \/>\nm\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n YUNESKO \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00fcnd\u0259lik operativ i\u015f Bak\u0131da Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin<br \/>\nn\u0259zdind\u0259 Milli Komissiyan\u0131n Daimi Katibliyi v\u0259 Parisd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n YUNESKO yan\u0131nda<br \/>\nDaimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan YUNESKO il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan elmini, t\u0259hsilini v\u0259<br \/>\nm\u0259d\u0259niyy\u0259tini inki\u015faf etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 YUNESKO \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f bir s\u0131ra konvensiyalara<br \/>\nqo\u015fulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-YUNESKO \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 hesab oluna bil\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n<br \/>\nbiri 1996-c\u0131 ilin klassik Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ilinin<br \/>\nelan olunmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 dahi \u015fairin 500 illik yubileyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin<br \/>\nke\u00e7irilm\u0259sidir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u0259d\u0259ni irsinin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m Heyd\u0259r \u018fliyevin 1997-ci il<br \/>\naprelin 20-d\u0259 &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;un 1300 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rman<br \/>\nolmu\u015fdur. Yubiley \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 elmi, ictimai, siyasi v\u0259 b\u0259dii n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f,<br \/>\n&#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; ensiklopediyas\u0131 n\u0259\u015fr edilmi\u015fdir. \u201cKitabi D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131n\u0131n 1300 illik yubileyi<br \/>\nil\u0259 \u0259laq\u0259dar YUNESKO \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, Drezdend\u0259, Moskvada, T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 yubiley<br \/>\nt\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. Bu t\u0259dbirl\u0259r 2000-ci ilin aprelind\u0259 Bak\u0131da T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin VI zirv\u0259<br \/>\ntoplant\u0131s\u0131na d\u0259v\u0259t olunmu\u015f d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259nt\u0259n\u0259li yubiley m\u0259rasimi il\u0259 ba\u015fa<br \/>\n\u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan YUNESKO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf edilmi\u015fdir. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nyaln\u0131z ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmam\u0131\u015f v\u0259 ondan yaln\u0131z iki t\u0259r\u0259f b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nq\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti is\u0259 milli \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b, \u00fcmumd\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin<br \/>\nbir par\u00e7as\u0131 olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatla \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf<br \/>\netdirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r. 15 sentyabr 2005-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n<br \/>\nPrezidenti \u0130lham \u018fliyev YUN\u0415SK\u041e il\u0259 \u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n Respublikas\u0131 aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf<br \/>\ns\u0259viyy\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, YUN\u0415SK\u041e \u00fczr\u0259 \u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n Respublikas\u0131n\u0131n Milli K\u043emissiy\u0430s\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lav\u0259<br \/>\nt\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n YUN\u0415SK\u041e \u00fczr\u0259 \u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n Milli K\u043emissiy\u0430s\u0131n\u0131n yeni t\u0259rkibi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n birinci xan\u0131m\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban \u018fliyevan\u0131n s\u0259yil\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan-YUNESKO m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lib. 1995-ci ild\u0259n etibar\u0259n<br \/>\nr\u0259hb\u0259rlik etdiyi Az\u0259rbaycan M\u0259d\u0259niyy\u0259tinin Dostlar\u0131 Fondunun x\u0259tti il\u0259 festivallar, s\u0259rgil\u0259r, m\u0259d\u0259niyy\u0259t<br \/>\nt\u0259dbirl\u0259ri v\u0259 konsertl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259kl\u0259, xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva \u00f6lk\u0259sinin m\u0259d\u0259ni irsinin t\u0259bli\u011finin, onun<br \/>\nmilli v\u0259 regional s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fchafiz\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rib.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi klassik musiqisini d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131tmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva<br \/>\nBak\u0131da Beyn\u0259lxalq Mu\u011fam M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. 2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda<br \/>\nMehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili<br \/>\nv\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na<br \/>\ng\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi<br \/>\nad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259<br \/>\nf\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na,<br \/>\nt\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il<br \/>\nnoyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\nYUN\u0415SK\u041e-nun g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 \u0259l\u0430m\u0259td\u0430r hadis\u0259l\u0259rin yubileyl\u0259ri proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 N\u0259sir\u0259ddin Tusinin anadan olmas\u0131n\u0131n 800 illik yubileyi (2001), Mirz\u0259 Kaz\u0131mb\u0259yin 200<br \/>\nillik yubileyi (2002), akademik Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liy\u0435vin 100 illik yubileyi (2005), L\u0259tif K\u0259rim\u043evun 100 illik<br \/>\nyubiley (2006), \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d Operas\u0131n\u0131n ilk tama\u015fas\u0131n\u0131n 100 illik yubileyi (2008), Mir C\u0259lal<br \/>\nPa\u015fayevin 100 illik yubileyi (2008), S\u0259ttar B\u0259hlulzad\u0259nin 100 illik yubileyi (2009), akademik Musa \u018fliyevin<br \/>\n100 illik yubileyi (2009) il\u0259 \u0259laq\u0259dar q\u0259rar q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2003-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 YUNESKO-da b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qeyri maddi irsinin<br \/>\n\u015fah \u0259s\u0259ri elan olunmu\u015fdur.<br \/>\n2005-ci il 24 avqust tarixind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cYUN\u0415SK\u041e-\u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n: g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 k\u00f6rp\u00fc\u201d<br \/>\nm\u00f6vzusunda beyn\u0259lxalq k\u043enfr\u0430ns ke\u00e7irilmi\u015fdir. K\u043enfr\u0430ns\u0131n s\u043enund\u0430 YUN\u0415SK\u041e il\u0259 \u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n \u0430r\u0430s\u0131nd\u0430<br \/>\nt\u0259hsil s\u0430h\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kd\u0430\u015fl\u0131\u011f\u0430 d\u0430ir Q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0410nl\u0430\u015fm\u0430 M\u0435m\u043er\u0430ndumu imz\u0430l\u0430nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2006-c\u0131 il 5-11 mart tarixl\u0259rind\u0259 Qobustan D\u00f6vl\u0259t B\u0259dii-Tarixi Qoru\u011funun YUNESKO-nun<br \/>\n\u00dcmumd\u00fcnya \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 iki Norve\u00e7<br \/>\nekspertinin Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir. S\u0259f\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n YUNESKO-nun<br \/>\nt\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olan T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. 2006-c\u0131 il 19 may tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Kabinetinin S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti il\u0259<br \/>\nYUNESKO aras\u0131nda \u201cB\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u015fifahi v\u0259 qeyri-maddi irsinin \u015fah \u0259s\u0259ri olan Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131n\u0131n<br \/>\nqorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 Milli F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si layih\u0259si \u00fczr\u0259 Sazi\u015f\u201d imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2006-c\u0131 il 19 oktyabr tarixind\u0259 YUNESKO-nun Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131nda YUNESKO-nun 60 illik yubileyin\u0259<br \/>\nh\u0259sr olunmu\u015f \u201cSivilizasiyalararas\u0131 dialoq\u201d h\u0259ft\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan \u2013 sivilizasiyalar\u0131n v\u0259<br \/>\nm\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin k\u0259si\u015fdiyi yer\u201d ad\u0131 alt\u0131nda Az\u0259rbaycan G\u00fcn\u00fc ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nYUNESKO-nun \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rs Komit\u0259sinin 2007-ci ild\u0259 Yeni Zelandiyada ke\u00e7irilmi\u015f 31-ci<br \/>\nsessiyas\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rara \u0259sas\u0259n Qobustan D\u00f6vl\u0259t Tarixi B\u0259dii Qoru\u011fu \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rs<br \/>\nSiyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir.<br \/>\n2007-ci il 18 iyun tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunda YUNESKO, Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti v\u0259 Heyd\u0259r<br \/>\n\u018fliyev Fondu aras\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda pe\u015f\u0259 t\u0259hsilinin inki\u015faf\u0131\u201d layih\u0259sinin icra plan\u0131na dair Sazi\u015f<br \/>\nimzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2008-ci il 10-11 iyun tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131da \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda \u201cM\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoqda<br \/>\nqad\u0131nlar\u0131n rolunun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda beyn\u0259lxalq forum ke\u00e7irilmi\u015fdir. Heyd\u0259r \u018fliyev<br \/>\nFondunun prezidenti xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, YUNESKO-nun v\u0259 \u0130SESKO-nun d\u0259st\u0259yi il\u0259<br \/>\nke\u00e7iril\u0259n forumda d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n 300-d\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259nin<br \/>\nbirinci xan\u0131mlar\u0131, \u0130SESKO-nun ba\u015f direktoru, YUNESKO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firl\u0259ri i\u015ftirak edirl\u0259r. Forumun<br \/>\nyekununda Bak\u0131 B\u0259yannam\u0259si v\u0259 Birinci xan\u0131mlar\u0131n B\u0259yanat\u0131 q\u0259bul olunmu\u015fdur.<br \/>\n19 iyun 2009-cu ild\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin yan\u0131nda \u0130\u00e7\u0259ri \u015e\u0259h\u0259r D\u00f6vl\u0259t Tarix-Memarl\u0131q Qoru\u011fu<br \/>\n\u0130dar\u0259sinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u0130\u00e7\u0259ri \u015e\u0259h\u0259rin Konservasiyas\u0131na dair \u201cMaster Plan\u201dna h\u0259sr edilmi\u015f t\u0259qdimat m\u0259rasimi<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015fdir. \u201cMaster Plan\u201d \u0130\u00e7\u0259ri \u015e\u0259h\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 olan \u00dcm\u00fcmd\u00fcnya \u0130rsi Siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na dair<br \/>\n\u0259n vacib s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259ndir. 2009-cu ilin 22 iyun tarixind\u0259 Sevilya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f YUNESKO-nun<br \/>\nD\u00fcnya \u0130rs Komit\u0259sinin 33-c\u00fc sessiyas\u0131 zaman\u0131 q\u0259bul olunmu\u015f q\u0259rara \u0259sas\u0259n, \u0130\u00e7\u0259ri \u015e\u0259h\u0259r Qoru\u011fu<br \/>\nYUNESKO-nun t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 olan \u00dcm\u00fcmd\u00fcnya \u0130rsi Siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n17 noyabr 2009-cu ild\u0259 \u201cYUNESKO-da Az\u0259rbaycan G\u00fcn\u00fc\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 YUNESKO-nun m\u0259nzil<br \/>\nq\u0259rargah\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n YUNESKO yan\u0131nda Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi v\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n dig\u0259r h\u00f6kum\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<br \/>\n2009-cu ilin 28 sentyabr-2 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin Abu-Dabi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015f Qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irsin qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 H\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 Komit\u0259nin 4-c\u00fc sessiyas\u0131n\u0131n<br \/>\nq\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131q S\u0259n\u0259ti v\u0259 Novruz Bayram\u0131 YUNESKO-nun Qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irsin<br \/>\nreprezentativ siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir. 3 dekabr 2009-cu ild\u0259 YUNESKO \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131<br \/>\nMilli Komissiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, h\u00f6kum\u0259t r\u0259smil\u0259ri, AMEA, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259<br \/>\nBak\u0131da, Muzey M\u0259rk\u0259zind\u0259 B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin Qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irsi \u00fczr\u0259 Reprezentativ Siyah\u0131s\u0131na daxil<br \/>\nedilmi\u015f A\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti v\u0259 Novruz Bayram\u0131n\u0131n namiz\u0259dlik fayllar\u0131n\u0131n v\u0259 a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f kitab\u00e7a<br \/>\nv\u0259 kompakt diskl\u0259rin t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\n22-24 iyun 2010-cu ild\u0259 YUNESKO-nun Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131nda Qeyri-maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rsin qorunmas\u0131<br \/>\n\u00fczr\u0259 Konvensiyan\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti 3-c\u00fc sessiyas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nSessiyan\u0131n sonuncu g\u00fcn\u00fcnd\u0259 Qeyri-maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rsin qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 H\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 Komit\u0259y\u0259<br \/>\nke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan bu quruma \u00fczv q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi Az\u0259rbaycan xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259ti\u201d nominasiyas\u0131 YUNESKO-nun<br \/>\nB\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin Qeyri-maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rsinin Reprezenativ siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir.<br \/>\nYUNESKO h\u0259r bir xalq\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm vasit\u0259dir. Bu m\u00fch\u00fcm<br \/>\nvasit\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin d\u00fcnyada t\u0259bli\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT<\/strong><br \/>\n2011-ci ilin iyun ay\u0131nad\u0259k \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) adlanan \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130\u018fT)<br \/>\n1969-cu ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Rabat \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 (M\u0259rake\u015f) ke\u00e7iril\u0259n<br \/>\nKonfrans\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun nizamnam\u0259si 1972-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdur. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nT\u0259\u015fkilat\u0131 regional t\u0259\u015fkilat deyil. O, d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 olan m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirir.<br \/>\nNizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u0130\u018fT-in \u00fczvl\u0259ri yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri ola bil\u0259rl\u0259r. Lakin bu o dem\u0259k<br \/>\ndeyildir ki, \u0130\u018fT dini t\u0259\u015fkilatd\u0131r. \u0130\u018fT &#8211; tipik beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat olmaqla, onlara m\u0259xsus olan b\u00fct\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi<br \/>\nx\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. O, m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin m\u00f6vqeyinin<br \/>\nyax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n siyas\u0259tl\u0259rinin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini h\u0259ll edir. \u00dcmumi \u015f\u0259kild\u0259 \u0130\u018fT-in<br \/>\nm\u0259qs\u0259di islam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi v\u0259 elmi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq<br \/>\nt\u0259\u015fkilatlarda onlar\u0131n birg\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tini t\u0259min etm\u0259kdir. Haz\u0131rda \u0130\u018fT-\u0259 60 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n<br \/>\nke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131ndan Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, Tacikistan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan daxildirl\u0259r. Rusiya<br \/>\nFederasiyas\u0131 \u0130\u018fT-in i\u015find\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i qismind\u0259 i\u015ftirak edir. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00fcs\u0259lman icmalar\u0131n\u0131n, habel\u0259<br \/>\nbir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0130\u018fT yan\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusuna malikdirl\u0259r.<br \/>\n\u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 BMT-d\u0259n sonra d\u00fcnyada \u0259n iri beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Haz\u0131rda \u0130\u018fT-\u0259<br \/>\ndaxil olan \u00fczv-\u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnya \u0259halisinin be\u015fd\u0259 biri, t\u0259xmin\u0259n 1,5 mlrd adam ya\u015fay\u0131r. D\u00fcnya neft<br \/>\nehtiyat\u0131n\u0131n 70%-i, qaz ehtiyat\u0131n\u0131n is\u0259 50%-\u0131 \u0130\u018fT-\u0259 \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdir. \u0130\u018fT-in iqam\u0259tgah\u0131<br \/>\nm\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq Cidd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<br \/>\n\u0130\u018fT-in Nizamnam\u0259sind\u0259 h\u0259m d\u0259 t\u0259\u015fkilata r\u0259hb\u0259rliyin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259ri sadalan\u0131r: \u00fczv-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin<br \/>\ntam barab\u0259r h\u00fcquqlu\u011fu; \u00f6z m\u00fcq\u0259ddarat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259 h\u00fcququnun g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si, \u00fczv-\u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili<br \/>\ni\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq; h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin suverenliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyinin qorunmas\u0131; \u00fczvd\u00f6vl\u0259tl\u0259r<br \/>\naras\u0131nda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k ist\u0259nil\u0259n m\u00fcbahis\u0259nin s\u00fclh vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 (dan\u0131\u015f\u0131qlar, vasit\u0259\u00e7ilik, bar\u0131\u015f\u0131q<br \/>\nv\u0259 arbitraj) t\u0259nziml\u0259nm\u0259si; T\u0259\u015fkilat\u0131n ist\u0259nil\u0259n \u00fczv-d\u00f6vl\u0259tinin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 ya onun siyasi<br \/>\nm\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 m\u0259ruz qoya bil\u0259c\u0259k ist\u0259nil\u0259n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 q\u0259bul etm\u0259m\u0259k.<br \/>\n1972-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f nizamnam\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130KT-nin ali orqan\u0131 \u00fc\u00e7 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131lan d\u00f6vl\u0259t v\u0259<br \/>\nh\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Konfrans\u0131d\u0131r. \u0130KT-nin siyasi orqan\u0131 xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri Konfrans\u0131, icra\u00e7\u0131 orqan\u0131 is\u0259<br \/>\nBa\u015f katiblikdir. Konfransda d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb<br \/>\ned\u0259n siyasi-iqtisadi, sosial v\u0259 dini probleml\u0259rini m\u00fczakir\u0259 edir, \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bu istiqam\u0259td\u0259<br \/>\nf\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. \u0130KT-nin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 cari m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn<br \/>\nild\u0259 bir d\u0259f\u0259 nazirl\u0259rin Konfrans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u00dc\u00e7 daimi komit\u0259si vard\u0131r: iqtisadi v\u0259 ticar\u0259t; sosial; m\u0259d\u0259ni. \u0130KT-nin ba\u015f katibliyin\u0259 iki il m\u00fcdd\u0259tin\u0259<br \/>\nse\u00e7il\u0259n Ba\u015f katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Islam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nedir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131<br \/>\n\u00f6lk\u0259mizin xarici siyas\u0259t kursunda prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. D\u00f6vl\u0259timiz \u00f6z<br \/>\nm\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131ndan ilk olaraq \u0130KT-y\u0259 \u00fczv olmaq bar\u0259d\u0259<br \/>\nm\u00fcraci\u0259t etmi\u015f v\u0259 1991-ci ilin dekabr\u0131nda \u00fczv se\u00e7ilmi\u015fdir.<br \/>\nH\u0259min d\u00f6vrd\u0259, erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, informasiya-t\u0259bli\u011fat imkanlar\u0131 z\u0259if v\u0259 m\u0259hdud<br \/>\nolan \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z haql\u0131 m\u00f6vqeyinin \u0130slam \u00dcmm\u0259ti d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 onun<br \/>\nvasit\u0259sil\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n idi. Art\u0131q<br \/>\n1991-ci ild\u0259 \u0130KT-nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti problemi \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni s\u00fclh yolu il\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259k<br \/>\nimkanlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015fdu. O zaman \u0130KT BMT, Erm\u0259nistan,<br \/>\nT\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiyan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015fd\u0131. R\u0259smi Yerevan\u0131n tutdu\u011fu<br \/>\nqeyri-konstruktiv m\u00f6vqe \u0130KT-nin Erm\u0259nistan il\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair h\u0259r-hans\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 son<br \/>\nqoymu\u015f v\u0259 T\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0130KT-nin yekdil v\u0259<br \/>\nbirm\u0259nal\u0131 m\u00f6vqeyi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1992-ci ilin sentyabr\u0131nda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u0130KT-y\u0259 \u00fczv<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259rin xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin \u0259n\u0259n\u0259vi koordinasiya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekun s\u0259n\u0259dind\u0259 \u201cErm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair\u201d m\u00fcvafiq madd\u0259 sal\u0131nsa da, o d\u00f6vrd\u0259 Respublikam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130KT-nin<br \/>\nimkanlar\u0131ndan laz\u0131mi fayda \u0259ld\u0259 etm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bu T\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 maraqlar\u0131n\u0131 daha<br \/>\ns\u0259m\u0259r\u0259li qorumaq v\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n1994-c\u00fc ilin may ay\u0131ndan etibar\u0259n \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 Krall\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 s\u0259firin\u0259 \u0130KT Ba\u015f Katibliyi yan\u0131nda Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259<br \/>\ns\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri verildikd\u0259n sonra \u018fr-Riyaddak\u0131 S\u0259firliyimiz vasit\u0259sil\u0259 m\u0259nzil-q\u0259rargah\u0131 S\u0259udiyy\u0259<br \/>\n\u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n Cidd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0130KT Ba\u015f Katibliyi v\u0259 onun m\u00fcxt\u0259lif qurumlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130slam<br \/>\n\u0130nki\u015faf Bank\u0131 il\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015f apar\u0131lma\u011fa ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 1994-c\u00fc ilin iyul ay\u0131nda S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131na s\u0259f\u0259ri Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131-\u0130KT \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaratmaqla yana\u015f\u0131, s\u0259f\u0259r \u0259snas\u0131nda onun<br \/>\nm\u00fcq\u0259dd\u0259s K\u0259b\u0259d\u0259 \u00dcmr\u0259 ziyar\u0259ti, ke\u00e7irdiyi m\u0259hsuldar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u00f6lk\u0259miz\u0259 maraq<br \/>\nv\u0259 diqq\u0259tini art\u0131rd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0130KT Ba\u015f Katibi il\u0259 1994-c\u00fc ilin noyabr\u0131nda Bak\u0131da ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r,<br \/>\nh\u0259min ilin dekabr\u0131nda \u0130KT d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Kasablankada ke\u00e7irilmi\u015f 7-ci Zirv\u0259<br \/>\nKonfrans\u0131nda i\u015ftirak\u0131 v\u0259 \u0130KT Ba\u015f Katibi, h\u0259m\u00e7inin bir s\u0131ra \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin xahi\u015fil\u0259 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri qrupu<br \/>\nad\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini t\u0259\u015fkilat daxilind\u0259 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259tdi v\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r<br \/>\nt\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259, \u0130KT Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259,<br \/>\nKasablankada \u201cErm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si haqq\u0131nda\u201d siyasi q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f, h\u0259min ild\u0259n<br \/>\netibar\u0259n \u0130KT-nin BMT il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n probleml\u0259r siyah\u0131s\u0131na \u201cErm\u0259nistan-<br \/>\nAz\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si\u201d m\u00f6vzusunun m\u00fct\u0259madi sal\u0131nmas\u0131na nail olunmu\u015fdur. H\u0259m \u0130KT Ba\u015f Katibliyi,<br \/>\nh\u0259m d\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259, az m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0130KT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 daha<br \/>\niki &#8211; iqtisadi yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130slam, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin erm\u0259ni<br \/>\nt\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq q\u0259tnam\u0259l\u0259r \u0130KT g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 daxil edil\u0259r\u0259k<br \/>\nn\u00f6vb\u0259ti Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yekdillikl\u0259 t\u0259sdiq edildi. G\u0259rgin \u0259m\u0259yin n\u0259tic\u0259si<br \/>\nkimi, siyasi q\u0259tnam\u0259nin ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 \u201cErm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana<br \/>\nqar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc haqq\u0131nda\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ilk d\u0259f\u0259, 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131nda Cakartada ke\u00e7irilmi\u015f \u0130KT Xarici \u0130\u015fl\u0259r<br \/>\nNazirl\u0259rinin 24-c\u00fc Konfrans\u0131 v\u0259 1997-ci ilin dekabr\u0131nda Tehrandak\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f \u0130KT d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t<br \/>\nba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n 8-ci Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si bu m\u0259sl\u0259y\u0259 dair Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m\u00f6vqeyinin d\u00fcnya<br \/>\nictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nSiyasi q\u0259tnam\u0259d\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fc q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259m\u0259si, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin i\u015f\u011fal<br \/>\nolunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n d\u0259rhal, qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b edilm\u0259si, bu problem\u0259 dair Ba\u015f<br \/>\nKatibin \u0259n\u0259n\u0259vi illik hesabatlar\u0131, \u0130KT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 q\u0259bul edil\u0259n yekun<br \/>\nb\u0259yannam\u0259l\u0259rin m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259rind\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n m\u00fcdd\u0259alar, habel\u0259 qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<br \/>\nRespublikas\u0131\u201dnda ke\u00e7irilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif qeyri-qanuni se\u00e7kil\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na zidd v\u0259 \u0130KTnin<br \/>\n\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmayan amil kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si erm\u0259ni t\u0259r\u0259finin \u0130KT d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259<br \/>\nnaraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bildirilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunsa da, \u0259ks rezonans do\u011furmu\u015f v\u0259 qeyd olunan q\u0259rar v\u0259<br \/>\nq\u0259tnam\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda h\u0259m \u0130KT qurumlar\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana o zaman \u00e7ox<br \/>\nvacib olan geni\u015f humanitar yard\u0131m f\u0259aliyy\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlara r\u0259\u011fm\u0259n, Az\u0259rbaycan da, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u0130KT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130slam \u00fcmm\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca<br \/>\nprobleml\u0259rin\u0259 dair apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259, q\u0259rar v\u0259 q\u0259tnam\u0259l\u0259rin q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130KT-nin<br \/>\nyaranmas\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas qay\u0259si olan \u0259r\u0259b-\u0130srail m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 F\u0259l\u0259stin problemin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259<br \/>\ndaim konstruktiv m\u00f6vqel\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f, birm\u0259nal\u0131 v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z m\u00f6vqeyini n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir.<br \/>\nSon ill\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131-\u0130KT m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m<br \/>\nqoymu\u015fdur. \u015e\u00fcbh\u0259siz, T\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fcy\u00fcn ilk ill\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 olan Az\u0259rbaycan xarici<br \/>\nsiyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u0259b\u0259b v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, onun a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u00fcnya<br \/>\nictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fsa da, \u0130KT il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q prosesind\u0259 t\u0259kc\u0259 bu problemin h\u0259lli il\u0259<br \/>\nm\u0259hdudla\u015fma\u011fa yol verilm\u0259mi\u015f, \u00e7ox\u015fax\u0259li, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraq \u0259sas\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na<br \/>\n\u00fcst\u00fcnl\u00fck verilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 2005-ci ilin dekabr\u0131nda \u0130KT-nin<br \/>\nM\u0259kk\u0259d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f 3-c\u00fc f\u00f6vq\u0259lad\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak\u0131, onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2006-c\u0131 ilin 19-21 iyun<br \/>\ntarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131da \u0130KT Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259rinin n\u00f6vb\u0259ti 33-c\u00fc Konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nbirinci xan\u0131m\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2008-ci il<br \/>\n10-11 iyun tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131da \u201cM\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 Dialoqda Qad\u0131nlar\u0131n rolunun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si\u201d<br \/>\nm\u00f6vzusunda beyn\u0259lxalq forum, \u0130KT Turizm nazirl\u0259rinin Bak\u0131 Konfrans\u0131, D\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131<br \/>\nanla\u015fman\u0131n inki\u015faf\u0131nda K\u0130V-in rolu, dig\u0259r konfrans v\u0259 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi etm\u0259si<br \/>\nyuxar\u0131da qeyd olunan siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0130KT-nin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259\u015fkilatlar\u0131 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan\u0131n birinci<br \/>\nxan\u0131m\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 t\u0259qdir\u0259layiqdir.<br \/>\nH\u0259min f\u0259aliyy\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir ki, 26 noyabr 2006-c\u0131 ild\u0259 \u0130SESKO-nun ba\u015f direktoru \u018fbd\u00fcl\u0259ziz bin Osman<br \/>\n\u0259l-T\u00fcveycri sivilizasiyalar\u0131n yax\u0131nla\u015fmas\u0131ndak\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Mehriban \u018fliyevaya \u0130SESKO-nun<br \/>\nxo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si haqq\u0131nda diplom t\u0259qdim etmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin, 2008-ci ilin 10-11 iyun<br \/>\ntarixl\u0259rind\u0259, \u201cM\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 Dialoqda Qad\u0131nlar\u0131n rolunun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda Bak\u0131da<br \/>\nke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq forumda i\u015ftirak ed\u0259n \u0130KT Ba\u015f Katibi E.\u0130hsano\u011flu humanitar sah\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tin\u0259<br \/>\ng\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n birinci xan\u0131m\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevaya \u201c\u0130KTnin<br \/>\nhumanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi el\u00e7isi\u201d statusuna dair diplom t\u0259qdim etmi\u015fdir. \u018flam\u0259tdard\u0131r ki, \u0130slam<br \/>\n\u00f6lk\u0259l\u0259rinin daxil oldu\u011fu t\u0259\u015fkilat\u0131n bu y\u00fcks\u0259k adlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk qad\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n birinci<br \/>\nxan\u0131m\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u0130KT-nin 2008-ci ilin 13-14 mart tarixl\u0259rind\u0259 Seneqalda ke\u00e7irilmi\u015f 11-ci Zirv\u0259 Konfrans\u0131, h\u0259m\u00e7inin,<br \/>\nh\u0259min ilin 18-20 iyun tarixl\u0259rind\u0259 Uqandada ke\u00e7irilmi\u015f Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n 35-ci sessiyas\u0131 bir<br \/>\ndaha Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131na tam uy\u011fun olan q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul etmi\u015f, h\u0259r iki t\u0259dbirin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr<br \/>\nolunmu\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r yenid\u0259n erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fc q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259mi\u015f, i\u015f\u011fal olunmu\u015f<br \/>\n\u0259razil\u0259rin d\u0259rhal v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz azad olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nDiqq\u0259t\u0259layiqdir ki, 11-ci Zirv\u0259 Konfrans\u0131nda \u0130KT-nin yeni Nizamnam\u0259si q\u0259bul edilmi\u015fdir v\u0259 bu<br \/>\nbeyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas s\u0259n\u0259dinin m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u0259ramlar\u0131 b\u00f6lm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259<br \/>\nhey\u0259tinin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015fi v\u0259 israrl\u0131 m\u00f6vqeyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00f6z \u0259razi<br \/>\nb\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259si h\u00fcququnun \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si bar\u0259d\u0259<br \/>\nm\u00fcdd\u0259an\u0131n t\u0259sbit edilm\u0259si \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k xarici siyas\u0259t kursunun istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259<br \/>\nm\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\nT\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, 2008-ci ilin 14 mart tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 62-ci Sessiyas\u0131nda<br \/>\nAz\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin t\u0259qdim etdiyi \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t\u201d<br \/>\nadl\u0131 q\u0259tnam\u0259nin q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 \u0130KT-y\u0259 \u00fczv olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u00f6vqeyi h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r<br \/>\nNazirliyinin Diplomatik Akademiyas\u0131 \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 Ba\u015f katibliyi il\u0259 birg\u0259 \u0130slam Konfrans\u0131<br \/>\nT\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 40 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 11-12 noyabr 2009-cu ild\u0259 Bak\u0131da<br \/>\n\u201cSivilizasiyalararas\u0131 dialoq: Az\u0259rbaycandan bax\u0131\u015f\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq elmi konfrans ke\u00e7irmi\u015fdir.<br \/>\n2011-ci ilin iyun ay\u0131nda Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astanada ke\u00e7irilmi\u015f \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 xarici<br \/>\ni\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin 38-ci sessiyas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n ad\u0131 \u0130slam<br \/>\n\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na (\u0130\u018fT) d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; GUAM<\/strong><br \/>\nGUAM ke\u00e7mi\u015f SSRI m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadi v\u0259<br \/>\nt\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00f6vqel\u0259ri \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n 4 d\u00f6vl\u0259tin (G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna, Az\u0259rbaycan v\u0259<br \/>\nMoldova) birliyidir. Birliyin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131nda \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 a\u015fkarl\u0131q prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin<br \/>\nqar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 durur.<br \/>\n10 oktyabr 1997-ci ild\u0259 Strasburq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna, Az\u0259rbaycan v\u0259 Moldova<br \/>\nprezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 GUAM adl\u0131 siyasi-m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259 forumu yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Strasburq<br \/>\nB\u0259yannam\u0259si GUAM \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda siyasi v\u0259 dig\u0259r \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k, ke\u00e7mi\u015f SSRI<br \/>\nm\u0259kan\u0131nda v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 prosesl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00f6vqel\u0259rini uzla\u015fd\u0131rmaq,<br \/>\nonlar\u0131n bir t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 24 aprel 1999-<br \/>\ncu il tarixd\u0259 Va\u015finqtonda \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n sammiti zaman\u0131 GUAM-a \u00d6zb\u0259kistan<br \/>\nRespublikas\u0131 da qo\u015fuldu. Bel\u0259likl\u0259, birlik geni\u015fl\u0259ndiril\u0259r\u0259k 5 \u00f6lk\u0259ni \u0259hat\u0259 etmi\u015f v\u0259 GU\u00d6AM<br \/>\nadland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259qs\u0259di sosial iqtisadi inki\u015fafa, ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259<br \/>\ngeni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m etm\u0259kl\u0259, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla onlar\u0131n s\u0131x<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131na nail olunmas\u0131d\u0131r. Bu qurum h\u0259m\u00e7inin \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u0259qliyyat &#8211; kommunikasiya sisteminin<br \/>\nv\u0259 onlar\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcvafiq infrastrukturlar\u0131n GUAM-\u0131n maraqlar\u0131na uy\u011fun inki\u015faf\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li<br \/>\nistifad\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. GUAM-\u0131n dig\u0259r v\u0259zif\u0259si b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 regional<br \/>\nt\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ridir. T\u0259\u015fkilat 2003-c\u00fc ilin dekabr\u0131ndan BMT-in Ba\u015f M\u0259clisind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusuna malikdir. 7<br \/>\niyun 2001-ci ild\u0259 Ukraynan\u0131n Yalta \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 GU\u00d6AM-\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti<br \/>\nzirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 G\u00dcAM-\u0131n t\u0259\u015fkilat kimi r\u0259sm\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259t<br \/>\nq\u0259bul olunmu\u015fdur. Sammitd\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin prezidentl\u0259ri Yalta xartiyas\u0131n\u0131 imzalanm\u0131\u015f v\u0259 bu s\u0259n\u0259dd\u0259<br \/>\nt\u0259\u015fkilat\u0131n statusu, funksional sistemi, \u043e c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u0259drlik m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6z h\u0259llini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nGU\u00d6AM-\u0131n Yalta sammiti bu regional birliyin formala\u015fmas\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259 olmu\u015fdur. Sammit<br \/>\nzaman\u0131 GU\u00d6AM \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si v\u0259 perspektivl\u0259ri, x\u00fcsusi il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin<br \/>\n\u0259razil\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n, \u043e c\u00fcml\u0259d\u0259n Avropa &#8211; Qafqaz &#8211; Asiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin (TRASEKA), n\u0259qliyyat<br \/>\nkommunikasiyalar\u0131 infrastrukturunun inki\u015faf\u0131, s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur.<br \/>\nSammitin n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda GU\u00d6AM-\u0131n Yalta Xartiyas\u0131, Konsulluq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131<br \/>\nyard\u0131m\u0131n t\u0259qdim edilm\u0259si haqq\u0131nda GU\u00d6AM \u00f6lk\u0259l\u0259rinin Konvensiyas\u0131 imzalan\u0131b. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131<br \/>\nGU\u00d6AM \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 azad ticar\u0259t zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda sazi\u015f layih\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fin<br \/>\nbitirilm\u0259sinin vacibliyini qeyd edibl\u0259r.<br \/>\nGU\u00d6AM-\u0131n n\u00f6vb\u0259ti sammiti d\u0259 Yaltada 20 iyul 2002-ci il tarixind\u0259 ke\u00e7irilib. Bu Yalta g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<br \/>\n\u00abGU\u00d6AM-\u0131n \u00fczv\u00fc olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda azad ticar\u0259t zonas\u0131 yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda sazi\u015f\u00bb v\u0259<br \/>\n\u00abTerrorizm, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li cinay\u0259tl\u0259r il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 GU\u00d6AM-a \u00fczv<br \/>\nolan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda sazi\u015f\u00bbin imzalanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. \u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si strategiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n GUAM \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rda<br \/>\nbeyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n iki proqram maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir. Bunlardan birincisi, TASIS<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 regional f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131na \u0259sas\u0259n Avropa-Qafqaz-Asiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin (TRASEKA)<br \/>\ng\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Qeyd edilm\u0259lidir ki,<br \/>\nb\u00fct\u00fcn GUAM \u00f6lk\u0259l\u0259ri TRASEKA proqram\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r. \u0130kincisi is\u0259 23 dekabr 2002-ci il tarixli<br \/>\nGU\u00d6AM-AB\u015e b\u0259yanat\u0131na m\u00fcvafiq olaraq, AB\u015e t\u0259r\u0259finin GU\u00d6AM \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ticar\u0259t v\u0259 da\u015f\u0131malarda,<br \/>\ns\u0259rh\u0259d v\u0259 g\u00f6mr\u00fck n\u0259zar\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259, terror\u00e7uluq, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q v\u0259 narkotikl\u0259rin<br \/>\nyay\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 yard\u0131m \u00fczr\u0259 proqram layih\u0259sidir. Layih\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259rh\u0259d infrastrukturlar\u0131n\u0131n<br \/>\nt\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u043e c\u00fcml\u0259d\u0259n laz\u0131mi tikinti i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131, burax\u0131l\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq<br \/>\navadanl\u0131\u011f\u0131n al\u0131nmas\u0131, i\u015f\u00e7i hey\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n konsessiya kreditl\u0259rinin<br \/>\nal\u0131nmas\u0131na dair t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<br \/>\nLayih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin m\u0259qs\u0259d v\u0259 mexanizml\u0259ri 4 iyul 2004-c\u00fc il tarixind\u0259 Yaltada<br \/>\nimzalanan ticar\u0259t v\u0259 da\u015f\u0131malara yard\u0131m layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair Memorandumda \u0259ks<br \/>\netdirilib.<br \/>\n2005-ci ilin may ay\u0131nda \u00d6zb\u0259kistan prezidenti \u0130.K\u0259rimov GU\u00d6AM-\u0131n \u043e d\u00f6vrd\u0259ki s\u0259dri Moldova<br \/>\nprezidenti V.Voronin\u0259 m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k t\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259rk etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 oldu\u011funu b\u0259yan edib. Bunun<br \/>\ns\u0259b\u0259bini is\u0259 \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi m\u00f6vqeyinin bel\u0259 bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa imkan verm\u0259m\u0259si il\u0259 izah edilmi\u015fdir.<br \/>\nGUAM-\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259ri olan Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev<br \/>\nt\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tli hesab edil\u0259n 24 aprel 1999-cu il tarixli Va\u015finqton, 7 iyun 2001-ci<br \/>\nil v\u0259 20 iyul 2002-ci il tarixli Yalta Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak edib.<br \/>\n22 may 2005-ci il tarixind\u0259 GUAM-\u0131n Ki\u015finyovda ke\u00e7irilmi\u015f Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131 t\u0259\u015fkilata \u00fczv olan d\u00f6rd<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tin h\u0259r birinin demokratik c\u0259miyy\u0259t qurulmas\u0131, Avropaya inteqrasiya, dayan\u0131ql\u0131 iqtisadi inki\u015faf,<br \/>\nregionda sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair yekdil fikird\u0259 olduqlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t<br \/>\nba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 GUAM \u0259sas\u0131nda beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259tini qeyd ed\u0259r\u0259k, bunun<br \/>\nrealla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn GUAM Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131na m\u00fcvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar vermi\u015fl\u0259r.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n bu q\u0259rar\u0131 22-23 may 2006-c\u0131 il tarixin-d\u0259 GUAM-\u0131n Kiyev Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131<br \/>\nzaman\u0131 h\u0259yata ke\u00e7mi\u015fdir. Bel\u0259 ki, bu toplant\u0131da 1997-ci ild\u0259n m\u00f6vcud olmu\u015f birlik \u0259sas\u0131nda Demokratiya<br \/>\nv\u0259 \u0130qtisadi inki\u015faf namin\u0259 T\u0259\u015fkilat &#8211; GUAM t\u0259sis olunmu\u015fdur. Kiyev Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131nda Prezidentl\u0259r<br \/>\nGUAM-\u0131n Nizamnam\u0259sini q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. GUAM-\u0131n Nizamnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rin b\u0259rq\u0259rar<br \/>\nolunmas\u0131, davaml\u0131 sosial &#8211; iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259mini, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunmas\u0131,<br \/>\nAvropaya s\u0131x inteqrasiya, \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin iqtisadi, humanitar v\u0259 sosial sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n<br \/>\ngeni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259dl\u0259ridir.<br \/>\nH\u0259m\u00e7inin, GUAM d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Kiyev Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131n\u0131nda q\u0259bul olunmu\u015f<br \/>\n\u00abDemokratiya v\u0259 Iqtisadi inki\u015faf namin\u0259 T\u0259\u015fkilat &#8211; GUAM-\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Kiyev<br \/>\nDeklarasiyas\u0131\u00bbnda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin vacibliyi qeyd olunmu\u015fdur:<br \/>\nDemokratiyan\u0131n &#8211; m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, \u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259<br \/>\niqtisadi inki\u015faf\u0131n v\u0259 siyasi sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorunmas\u0131;<br \/>\nGUAM d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin davaml\u0131 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259, dinamik iqtisadi art\u0131m v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin<br \/>\nm\u00fchafiz\u0259si vasit\u0259si il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si;<br \/>\nD\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suverenliyin\u0259, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u0259hdidl\u0259r t\u00f6r\u0259d\u0259n v\u0259 regionun iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131<br \/>\n\u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n, Avropaya inteqrasiya prosesin\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259d\u0259n h\u0259ll olunmam\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin<br \/>\nnizamlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q;<br \/>\nBeyn\u0259lxalq terror\u00e7uluq, ekstremizm v\u0259 aqressiv separatizmin b\u00fct\u00fcn n\u00f6vl\u0259rin\u0259 v\u0259 onlarla ba\u011fl\u0131 olan<br \/>\ndig\u0259r m\u0259nfi hallara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si;<br \/>\n\u0130qtisadiyyat, ticar\u0259t v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 Azad Ticar\u0259t Zonas\u0131<br \/>\nhaqq\u0131nda Sazi\u015fin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.<br \/>\nGUAM t\u0259\u015fkilat\u0131na daxil olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n real n\u0259tic\u0259si kimi Virtual m\u0259rk\u0259z v\u0259<br \/>\nD\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0130nformasiya &#8211; T\u0259hlil Sistemi (VM\\D\u0130TS) layih\u0259si v\u0259 Ticar\u0259t\u0259 v\u0259 N\u0259qliyyata Yard\u0131m (TNY)<br \/>\nlayih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. TNY ticar\u0259t v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259<br \/>\nintensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si, VM\\D\u0130TS m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si is\u0259 ticar\u0259t v\u0259 n\u0259qliyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na, onun effektiv v\u0259<br \/>\nt\u0259hl\u00fck\u0259siz f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 yard\u0131m etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0259r iki layih\u0259 GUAM-AB\u015e<br \/>\n\u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Proqram\u0131n\u0131n \u0259sas elementl\u0259ri hesab olunmaqla bir-birini tamamlay\u0131r v\u0259 onlar\u0131n paralel \u015f\u0259kild\u0259<br \/>\nh\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. VM\\D\u0130TS layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259r bir GUAM d\u00f6vl\u0259tind\u0259 Milli<br \/>\nInformasiya-T\u0259hlil M\u0259rk\u0259zi v\u0259 \u0130\u015f\u00e7i qruplar yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nKiyev Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131nda q\u0259bul olunmu\u015f \u00abDemokratiya v\u0259 \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf namin\u0259 T\u0259\u015fkilat &#8211; GUAM<br \/>\nd\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin nizamlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259\u00bb sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259sas m\u0259qamlar<br \/>\n\u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:<br \/>\nGUAM d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u0259razil\u0259rind\u0259ki m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259lli yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 suveren h\u00fcququnun<br \/>\nqorunmas\u0131, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nan s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmamazl\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda<br \/>\nh\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r v\u0259 bu GUAM \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n hesab edilir;<br \/>\nD\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razisi h\u0259rbi i\u015f\u011fal obyekti ola bilm\u0259z;<br \/>\nSeparat\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 dezinteqrasiya perspektivsizdir. G\u00fcc t\u0259tbiqi, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 \u0259razi i\u015f\u011fal\u0131<br \/>\nuniversal \u00fcmumd\u00fcnya v\u0259 Avropa d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, s\u00fclh, demokratiya, sabitlik v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q<br \/>\nprinsipl\u0259rin\u0259 ziddir;<br \/>\nN\u0259zar\u0259t olunmayan \u0259razil\u0259rin m\u0259xsus olduqlar\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 &#8211; reinteqrasiyas\u0131, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin<br \/>\ndaimi ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmalar\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif etnik qruplar\u0131n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f<br \/>\ns\u0259rh\u0259dl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 birg\u0259 ya\u015famalar\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131, bu \u0259razil\u0259rd\u0259<br \/>\nda\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f infrastrukturun b\u0259rpa edilm\u0259si v\u0259 h\u0259m\u00e7inin kommunikasiyalar\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rin maraqlar\u0131<br \/>\nnamin\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si yolu il\u0259 GUAM d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u0259razil\u0259rind\u0259ki m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin<br \/>\nv\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin s\u0259yl\u0259rinin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si;<br \/>\nK\u00f6\u00e7k\u00fcn d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u0259halinin \u00f6z yurdlar\u0131na geri qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 etnik icmalar\u0131n s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 birg\u0259<br \/>\nya\u015famalar\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonalar\u0131n\u0131n h\u0259rbisizl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu zonalarda BMT v\u0259 AT\u018fT<br \/>\n\u00e7oxmill\u0259tli s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si vasit\u0259sil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131;<br \/>\nGUAM Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n bu B\u0259yanat\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259<br \/>\nkonkret t\u0259dbirl\u0259rin haz\u0131rlamas\u0131.<br \/>\nGUAM d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olan m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259lli m\u0259qs\u0259dil\u0259 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r<br \/>\ng\u00f6rm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. Bel\u0259 ki, onlar\u0131n BMT v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda birg\u0259 m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k<br \/>\nm\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur. Bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan<br \/>\ni\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si kimi \u00abGUAM \u0259razisind\u0259 uzanm\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259<br \/>\ninki\u015fafa t\u0259siri\u00bb adlanan t\u0259klifl\u0259ri BMT-nin 61-ci sessiyas\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. 5 dekabr 2007-ci<br \/>\nil tarixind\u0259 bu b\u0259nd alt\u0131nda eyni adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259si bax\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131nda<br \/>\nr\u0259smi s\u0259n\u0259d kimi yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nGUAM-da Az\u0259rbaycan\u0131n S\u0259drliyi 19 iyul 2007-ci ild\u0259 Bak\u0131 Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131ndan ba\u015flayaraq 1 iyul<br \/>\n2008-ci il Batumi Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131nad\u0259k davam etmi\u015fdir.<br \/>\n\u00abGUAM: qit\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k\u00bb \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda ke\u00e7irilmi\u015f Bak\u0131 Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n<br \/>\nuzunm\u00fcdd\u0259tli prioritetl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015f, onun institusional qurulu\u015funu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015f v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f<br \/>\n\u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u00abGUAM\u00bb format\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nRespublikas\u0131n\u0131n S\u0259drlik proqram\u0131nda \u0259ksini tapm\u0131\u015f bu strateji istiqam\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n 2007-2008-ci ill\u0259r<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n S\u0259drliyi \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 Katibliyin<br \/>\n\u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 GUAM-\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si v\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n<br \/>\nkeyfiyy\u0259tc\u0259 yeni inki\u015faf\u0131 il\u0259 yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nBak\u0131 Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131n\u0131n \u0259sas ideyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n regionda \u00fcmumi inteqrasiya v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik<br \/>\nm\u0259kan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si idi. Bu d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na<br \/>\nqoydu\u011fu ba\u015fl\u0131ca strateji istiqam\u0259t GUAM-\u0131n regional \u0259h\u0259miyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si v\u0259 ona beyn\u0259lxalq<br \/>\nd\u0259st\u0259yin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00fcmumi maraqlar\u0131n\u0131n uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 T\u0259\u015fkilat daxilind\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sisteminin inki\u015faf etdirilm\u0259si olmu\u015fdur.<br \/>\nBak\u0131 Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131nda GUAM D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131 T\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259sas<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n GUAM-\u0131n sah\u0259vi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf Strategiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul<br \/>\netmi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n bir illik S\u0259drliyi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 f\u0259al olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n bir illik S\u0259drliyi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r aktiv ke\u00e7mi\u015fdir. S\u0259drliyimizin f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259si<br \/>\nkimi Bak\u0131 Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131ndan sonra ke\u00e7irilmi\u015f 27 sentyabr 2007-ci il tarixli Nyu-Yorkda GUAM Xarici<br \/>\n\u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n (X\u0130N\u015e) iclas\u0131n\u0131, GUAM-AB\u015e v\u0259 GUAM-Pol\u015fa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini, 10 oktyabr 2007-ci il<br \/>\ntarixli GUAM+ format\u0131nda Viln\u00fcsd\u0259 GUAM-\u0131n onilliyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131n\u0131, 30 oktyabr 2007-<br \/>\nci il tarixli Va\u015finqtonda GUAM-AB\u015e g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, 29 noyabr tarixli Madridd\u0259 GUAM X\u0130N\u015e-in n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131n\u0131,<br \/>\n4-5 dekabr 2008-ci il tarixli Tokioda GUAM-Yaponiya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, \u201cGUAM \u0259razisind\u0259 uzad\u0131lm\u0131\u015f<br \/>\nm\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n beyn\u0259lxalq s\u00fclh, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 inki\u015fafa t\u0259siri\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259sinin BMT Ba\u015f<br \/>\nAssambleyas\u0131nda yay\u0131lmas\u0131n\u0131, GUAM-A\u0130 \u0259laq\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cGUAM-\u0131n A\u0130-d\u0259 dostlar\u0131<br \/>\nqrupu\u201d format\u0131nda GUAM v\u0259 A\u0130 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xarici i\u015fl\u0259r nazirlikl\u0259rinin ekspertl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, 19<br \/>\nmart 2008-ci il tarixli GUAM-Avropa \u015euras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, 15-16 aprel 2008-ci il tarixli GUAM d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin<br \/>\n\u0259razisind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259llinin prinsipial \u0259saslar\u0131, 29-30 aprel 2008-ci tarixli \u201cGUAM-tranzit\u201d v\u0259 29-30<br \/>\nmay 2008-ci il tarixli Bak\u0131da \u201cGUAM-\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131\u201d beyn\u0259lxalq konfranslar\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259ri<br \/>\nxat\u0131rlatmaq olard\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n S\u0259drliyi m\u00fcdd\u0259tind\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 dair \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat Batumi Zirv\u0259<br \/>\nToplant\u0131s\u0131nda GUAM D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunmu\u015f Hesabatda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1 iyul 2008-ci il tarixind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Batumi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 GUAM-\u0131n n\u00f6vb\u0259ti Zirv\u0259 Toplant\u0131s\u0131<br \/>\nke\u00e7irilmi\u015fdir. \u201cGUAM \u2013 Avropan\u0131n \u015e\u0259rqini inteqrasiya ed\u0259r\u0259k\u201d \u015fuar\u0131 alt\u0131nda ke\u00e7\u0259n Batumi Zirv\u0259<br \/>\nToplant\u0131s\u0131nda T\u0259\u015fkilata \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u201cGUAM-\u0131n n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259<br \/>\ndair\u201d b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f v\u0259 GUAM-\u0131n n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin kompleksli konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131<br \/>\nT\u0259\u015fkilata \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n26 fevral 2009-cu il tarixind\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n 9-cu iclas\u0131 ba\u015f tutmu\u015f, eyni zamanda<br \/>\nKiyevd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n GUAM Katibliyinin binas\u0131n\u0131n r\u0259smi inauqurasiya m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdir. T\u0259dbird\u0259 GUAM<br \/>\n\u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri, GUAM-\u0131n t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r v\u0259 Kiyevd\u0259 akkredit\u0259<br \/>\nolunmu\u015f diplomatik korpus i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\n1 dekabr 2009-cu il tarixind\u0259 Afinada AT\u018fT-in Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\nGUAM X\u0130N\u015e-in 11-ci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f, iclas zaman\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n illik f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur. 1<br \/>\nyanvar 2010-cu il tarixind\u0259n etibar\u0259n bir il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 GUAM da S\u0259drlik Ukraynaya ke\u00e7mi\u015fdir.<br \/>\n2010-cu ild\u0259 GUAM-\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n i\u015f\u00e7i v\u0259 alt-i\u015f\u00e7i qruplar\u0131n\u0131n iclaslar\u0131, eyni zamanda<br \/>\n\u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n olan ekspertl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r m\u00fct\u0259madi olaraq ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r<br \/>\nzaman\u0131 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r h\u0259m siyasi, h\u0259m d\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259<br \/>\nbil\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015flar.<br \/>\n2011-ci il sentyabr\u0131n 29-da Var\u015favada Demokratiya v\u0259 \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf namin\u0259 T\u0259\u015fkilat \u2013 GUAM<br \/>\n\u00f6lk\u0259l\u0259rinin Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u0130clasda GUAM \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015fdir. \u0130clas\u0131n yekunlar\u0131na dair<br \/>\n\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n Perspektivl\u0259ri v\u0259 Avropaya \u0130nteqrasiya haqq\u0131nda Var\u015fava b\u0259yanat\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n\u00d6lk\u0259mizin GUAM-a \u00fczv olan dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q, terrorizm v\u0259 narkotikl\u0259rl\u0259<br \/>\nm\u00fcbariz\u0259, s\u0259rh\u0259d idar\u0259\u00e7iliyi, n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin inki\u015faf\u0131, turizm v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 layih\u0259l\u0259r<br \/>\nregionda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan \u2013 NATO<\/strong><br \/>\n\u00dcmumi m\u0259lumat<br \/>\nH\u0259rbi-siyasi blok olan \u015eimali Atlantika M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131 (NATO) BMT Nizamnam\u0259sinin<br \/>\nprinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq siyasi v\u0259 h\u0259rbi yollarla b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259rinin azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini m\u00fcdafi\u0259<br \/>\nedir. Alyans\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas prinsipi \u00fczvl\u0259rinin b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi \u0259sas\u0131nda \u00fcmumi \u00f6hd\u0259likl\u0259rin yerin\u0259<br \/>\nyetirilm\u0259si v\u0259 suveren d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n qurulmas\u0131d\u0131r. NATO 1949-cu il aprelin 4-d\u0259 AB\u015e,<br \/>\nB\u00f6y\u00fck Britaniya, Fransa, \u0130taliya, Kanada, Bel\u00e7ika, Niderland, L\u00fcksemburq, Portuqaliya, Norve\u00e7,<br \/>\nDanimarka v\u0259 \u0130slandiya aras\u0131nda ba\u011flanan m\u00fcqavil\u0259 \u0259sas\u0131nda yarad\u0131l\u0131b. 1952-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259<br \/>\nYunan\u0131stan, 1955-ci ild\u0259 AFR, 1982-ci ild\u0259 is\u0259 \u0130spaniya bu bloka qo\u015fulub. 1997-ci ild\u0259 NATO ke\u00e7mi\u015f<br \/>\nsosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sinin \u00fczv\u00fc olan Macar\u0131stan, \u00c7exiya v\u0259 Pol\u015fan\u0131n da onun s\u0131ralar\u0131na daxil olmas\u0131<br \/>\nhaqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edib v\u0259 bu q\u0259rar 1999-cu ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra is\u0259 &#8211; 2004-c\u00fc ild\u0259<br \/>\nRum\u0131niya, Bolqar\u0131stan, Slovakiya, Sloveniya v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131 &#8211; Litva, Latviya v\u0259 Estoniya<br \/>\nda bloka qo\u015fulub. Bununla da alyans \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 26-ya \u00e7at\u0131b.<br \/>\nNATO-nun ali r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 NATO \u015euras\u0131n\u0131n Sessiyas\u0131, H\u0259rbi Planla\u015fd\u0131rma Komit\u0259si v\u0259 H\u0259rbi<br \/>\nKomit\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00fch\u00fcm orqanlar\u0131ndan biri N\u00fcv\u0259 M\u00fcqavil\u0259si Komit\u0259sidir. Blok \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\nAvropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n &#8220;Avropa Qrupu&#8221; da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. NATO-nun \u0259m\u0259li<br \/>\norqan\u0131 ba\u015f katibin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Beyn\u0259lxalq Katiblikdir. H\u0259rbi-siyasi t\u0259\u015fkilat olaraq \u0259sas m\u0259qs\u0259di<br \/>\nbeyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Avropada s\u00fclh\u00fcn, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259sidir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan-NATO \u0259laq\u0259l\u0259ri<br \/>\n\u00d6lk\u0259 \u0259razisinin v\u0259 onun v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n tam m\u00fcdafi\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n<br \/>\n\u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259ndir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan &#8211; NATO m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri 1992-ci ilin mart\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u015eimali Atlantika<br \/>\n\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 qurumuna \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259<br \/>\nhey\u0259ti ilk d\u0259f\u0259 olaraq 1992-ci ilin oktyabr\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 NATO \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin seminar\u0131nda i\u015ftirak<br \/>\nedib v\u0259 NATO-nun Ba\u015f katibi Manfred Vernerl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb.<br \/>\n1993-c\u00fc ilin fevral\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Br\u00fcsseld\u0259 NATO-nun Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi<br \/>\nprobleml\u0259ri \u00fczr\u0259 ke\u00e7irdiyi konfransda i\u015ftirak edib.<br \/>\n\u015eimali Atlantika \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 is\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259<br \/>\nqoyulub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev 4 may 1994-c\u00fc ild\u0259 Br\u00fcssel\u0259 s\u0259f\u0259ri<br \/>\nzaman\u0131 NATO-nun ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan &#8220;S\u00fclh namin\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221;<br \/>\n(SNT) sazi\u015fini imzalay\u0131b.<br \/>\nH\u0259min d\u00f6vrd\u0259n ba\u015flayaraq NATO-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaran\u0131b.<br \/>\n1996-c\u0131 il aprel ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 yenid\u0259n Br\u00fcssel\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev &#8220;S\u00fclh<br \/>\nnamin\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; s\u0259n\u0259din\u0259 qo\u015fulmaq bar\u0259sind\u0259 t\u0259qdimat s\u0259n\u0259dini NATO-nun Ba\u015f katibi Xavyer<br \/>\nSolanaya t\u0259qdim edib.<br \/>\nSonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti NATO-nun Ba\u015f katibi Xavyer Solana il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. 1997-ci<br \/>\nilin fevral\u0131nda v\u0259 1998-ci ilin sentyabr\u0131nda NATO Ba\u015f katibinin Bak\u0131ya, 1997-ci ilin iyulunda Az\u0259rbaycan<br \/>\nPrezidentinin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Xavyer Solana v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin \u0259sas<br \/>\nm\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu Az\u0259rbaycan v\u0259 NATO aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259si olub.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 1997-ci ilin iyulunda NATO-nun Avro-atlantika \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 adl\u0131<br \/>\nqurumuna da qo\u015fulub. \u015eimali Atlantika \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131ndan f\u0259rqli olaraq t\u0259\u015fkilat\u0131n bu strukturu SNT<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n praktiki add\u0131mlara ke\u00e7m\u0259yin t\u0259minini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<br \/>\nEl\u0259 h\u0259min il Az\u0259rbaycan NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 olaraq Planla\u015fd\u0131rma v\u0259 Analiz<br \/>\nProsesin\u0259 qo\u015fulub. Bu proses m\u00fcdafi\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, y\u0259ni \u0259ld\u0259 olan resurslardan d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259<br \/>\nolunmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. 1997-ci il noyabr\u0131n 14-d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259<br \/>\n\u00f6lk\u0259 prezidenti yan\u0131nda NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b.<br \/>\n1997-ci ild\u0259 h\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycan NATO-nun Br\u00fcsseld\u0259ki m\u0259nzil-q\u0259rargah\u0131nda \u00f6z diplomatik<br \/>\nn\u00fcmay\u0259nd\u0259liyini a\u00e7\u0131b.<br \/>\n1999-cu il aprel ayn\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev NATO-nun 50 illik yubileyin\u0259<br \/>\nh\u0259sr olunmu\u015f zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak edib. Bu m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259clisd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidenti<br \/>\nNATO-nun d\u00fcnyadak\u0131 rolunu bel\u0259 xarakteriz\u0259 edib: &#8220;Biz d\u00fcnyada s\u00fclh\u00fcn v\u0259 sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131nda<br \/>\nNATO-nun b\u00f6y\u00fck rolunu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir, onu Umumavropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin olduqca m\u00fch\u00fcm<br \/>\nvasit\u0259si hesab edirik.&#8221;<br \/>\n1999-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan NATO-nun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Kosovoda apar\u0131lan s\u00fclhm\u0259raml\u0131<br \/>\n\u0259m\u0259liyyatlara yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259rbi b\u00f6lm\u0259 g\u00f6nd\u0259rib.<br \/>\n2001-ci ilin yanvar\u0131nda NATO-nun n\u00f6vb\u0259ti Ba\u015f katibi Corc Robertson Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r edib. Ba\u015f katibl\u0259<br \/>\ng\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u00f6lk\u0259sinin NATO il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 maraql\u0131<br \/>\noldu\u011funu bir daha xat\u0131rlad\u0131b. Corc Robertson Az\u0259rbaycan h\u0259rbi b\u00f6lm\u0259sinin Kosovodak\u0131 s\u00fclhm\u0259raml\u0131<br \/>\n\u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak\u0131na g\u00f6r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib.<br \/>\n2002-ci ild\u0259 NATO Avro-atlantika T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t<br \/>\nba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n<br \/>\ndiqq\u0259tini Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259n prezident, onun h\u0259llinin b\u00fct\u00fcn<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131na cavab verdiyini bildirib. El\u0259 h\u0259min il Az\u0259rbaycan NATO-nun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda<br \/>\n\u018ffqan\u0131standa olan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi b\u00f6lm\u0259 g\u00f6nd\u0259rib.<br \/>\nBu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259tinin<br \/>\nlayiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259 respublikam\u0131z\u0131n NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf<br \/>\netdirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin NATO r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ke\u00e7irdiyi<br \/>\nm\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259li g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r d\u0259 bunu s\u00fcbut edir.<br \/>\n2004-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti Br\u00fcsseld\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat<br \/>\nPlan\u0131n\u0131 (FT\u018fP) NATO r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 t\u0259qdim edib. \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri, islahat planlar\u0131 v\u0259 siyasi dialoq<br \/>\nprosesl\u0259ri FT\u018fP-d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 tam demokratik n\u0259zar\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131,<br \/>\nm\u00fcdafi\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, NATO-nun norma v\u0259 standartlar\u0131na uy\u011fun olaraq<br \/>\nb\u00fct\u00fcn silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkilati strukturunun yarad\u0131lmas\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas sah\u0259l\u0259ridir.<br \/>\n2004-c\u00fc ilin iyununda Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev NATO-nun \u0130stanbul sammitind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f<br \/>\nedib. Prezident \u0130lham \u018fliyevin NATO-nun \u0130stanbul zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131nda i\u015ftirak\u0131, sammit \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259<br \/>\napar\u0131lan m\u00fczakir\u0259 v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00f6lk\u0259mizin \u015eimali Atlantika \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259<br \/>\nkeyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib. Az\u0259rbaycan Prezidenti Avropaya v\u0259 Avroatlantik<br \/>\nstrukturlara inteqrasiya siyas\u0259tinin davam ed\u0259c\u0259yini qeyd etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259sinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi aqressiv<br \/>\nseparatizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Avroatlantika alyans\u0131ndan d\u0259st\u0259k g\u00f6zl\u0259diyini d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b.<br \/>\n&#8220;Kooperativ Best Effort-2004&#8221; s\u0259hra t\u0259liml\u0259rinin, 23 iyun 2005-ci il tarixd\u0259 N ATO il\u0259 &#8220;F\u0259rdi<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259liyyat plan\u0131na uy\u011fun &#8220;\u0130nteqrasiya edilmi\u015f s\u0259rh\u0259d idar\u0259\u00e7iliyinin islahat\u0131: Avro-atlantik<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 birg\u0259 s\u0259rh\u0259d t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi standartlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda<br \/>\nseminar\u0131n Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa nec\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259sinin<br \/>\ns\u00fcbutudur.<br \/>\n2006-c\u0131 ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Parisd\u0259, NATO Parlament<br \/>\nAssambleyas\u0131n\u0131n yaz sessiyas\u0131nda i\u015ftirak edib. Sessiyadak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda prezident Az\u0259rbaycan\u0131n NATO il\u0259<br \/>\n\u0259laq\u0259l\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b v\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si bar\u0259d\u0259<br \/>\ni\u015ftirak\u00e7\u0131lara m\u0259lumat verib.<br \/>\n2006-c\u0131 ilin noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Br\u00fcsseld\u0259, NATO-nun m\u0259nzilq\u0259rargah\u0131nda<br \/>\nt\u0259\u015fkilat\u0131n Ba\u015f katibi Yaap de Hoop Sxefferl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb.<br \/>\n2006-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131da NATO-nun m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan-NATO m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini q\u0131sa olaraq bel\u0259 xarakteriz\u0259 etm\u0259k olar:<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Avropa v\u0259 Avroatlantik m\u0259kanda qeyri-sabitliyin, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin v\u0259 t\u0259hdidl\u0259rin<br \/>\naradan qald\u0131r\u0131ml\u0131s\u0131nda NATO il\u0259 birg\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi prinsipin\u0259 zidd co\u011frafi v\u0259<br \/>\nsiyasi ayr\u0131-se\u00e7kilik olmadan Avropa v\u0259 yerl\u0259\u015fdiyi regionda vahid t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteminin qurulmas\u0131<br \/>\ny\u00fck\u00fcn\u00fc b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k \u0259zmind\u0259dir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Avroatlantik T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 v\u0259 NATO-nun<br \/>\n&#8220;S\u00fclh namin\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 NATO il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q vasit\u0259l\u0259rind\u0259n tam<br \/>\ng\u00fcc\u00fc il\u0259 istifad\u0259 edir. FT\u018fP bu bax\u0131mdan NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yax\u0131n v\u0259 orta perspektivd\u0259 daha da<br \/>\ng\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si yolunda m\u00fch\u00fcm bir vasit\u0259dir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q istiqam\u0259tl\u0259ri<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n NATO il\u0259 \u0259n vacib \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259si &#8220;S\u00fclh Namin\u0259 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; proqram\u0131<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259dir. H\u0259r il s\u00f6z\u00fcged\u0259n proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin zabitl\u0259ri 500-\u0259<br \/>\nq\u0259d\u0259r t\u0259lim v\u0259 seminarda i\u015ftirak edirl\u0259r.<br \/>\n&#8220;S\u00fclh Namin\u0259 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; (&#8220;PARTNERSNIP FOR PEACE&#8221;) proqram\u0131 \u015eimali Atlantika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n<br \/>\n1994-c\u00fc il yanvar\u0131n 10-11-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Br\u00fcssel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nSNT proqram\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi planla\u015fd\u0131rma prosesinin v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 b\u00fcdc\u0259l\u0259rinin<br \/>\nformala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131na nail olunmas\u0131 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259ndir. M\u00fct\u0259madi olaraq Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r<br \/>\ned\u0259n NATO ekspertl\u0259ri r\u0259smi Bak\u0131ya s\u00f6z\u00fcged\u0259n istiqam\u0259td\u0259 texniki yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259rini b\u0259yan<br \/>\nedibl\u0259r.<br \/>\nSNT proqram\u0131n\u0131n \u0259n vacib m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 demokratik n\u0259zar\u0259tin<br \/>\nt\u0259tbiq edilm\u0259sidir. Bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015f NATO ba\u015f katibinin C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 Orta<br \/>\nAsiya \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Robert Simmons Az\u0259rbaycanda ordu \u00fcz\u0259rind\u0259 demokratik n\u0259zar\u0259t<br \/>\nmexanizminin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259n vacib add\u0131mlardan biri olaca\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulayaraq, bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycana ist\u0259nil\u0259n yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259yini b\u0259yan edib.<br \/>\n&#8220;S\u00fclh Namin\u0259 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 beyn\u0259lxalq<br \/>\n\u0259m\u0259liyyatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir. Bel\u0259 ki, BMT-nin himay\u0259si v\u0259 ya AT\u018fT-in sanksiyas\u0131 il\u0259<br \/>\napar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacib q\u00fcvv\u0259, vasit\u0259 v\u0259 haz\u0131rl\u0131q s\u0259viyy\u0259sinin<br \/>\nsaxlan\u0131lmas\u0131 da SNT-nin m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 daxildir.<br \/>\nSNT t\u0259lim v\u0259 m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fct\u0259madi i\u015ftirak n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan NATO-nun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda<br \/>\napar\u0131lan s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlara qo\u015fularaq Avro-atlantik t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131na f\u0259al t\u00f6hf\u0259<br \/>\nverm\u0259y\u0259 qadir olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u0259rbi b\u00f6lm\u0259l\u0259ri (taq\u0131m \u015f\u0259klind\u0259) T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi<br \/>\nkontingenti t\u0259rkibind\u0259 Kosovo Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri v\u0259 \u018ffqan\u0131standak\u0131 Beyn\u0259lxalq T\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 Yard\u0131m<br \/>\nQ\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259 NATO Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 xidm\u0259t edibl\u0259r.<br \/>\nEyni zamanda, s\u00fclhm\u0259raml\u0131, xilasetm\u0259 v\u0259 humanitar \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n \u00f6tr\u00fc i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u00fcvafiq bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 diqq\u0259td\u0259<br \/>\nsaxlan\u0131l\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 planla\u015fd\u0131rma, haz\u0131rl\u0131q v\u0259 t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 NATO il\u0259 h\u0259rbi<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, \u015eimali Atlantika \u0130ttifaq\u0131na \u00fczv olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 daha optimal<br \/>\nqar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sird\u0259 olacaq uzunm\u00fcdd\u0259tli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 da proqrama daxildir.<br \/>\nSNT proqram\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 Avropa miqyas\u0131nda siyasi v\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n<br \/>\ngeni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 f\u0259alla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, sabitliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u00fclh\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259nin azald\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin praktiki<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 \u015eimali Atlantika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259rin\u0259 t\u0259r\u0259fdarl\u0131q ruhunun yarad\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sidir.<br \/>\nSNT proqram\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir s\u0131ra m\u0259qs\u0259dl\u0259rin praktik \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259<br \/>\ntutan bu prosesd\u0259 MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n yaln\u0131z Ukrayna v\u0259 Moldova i\u015ftirak edir. H\u0259r il Az\u0259rbaycan Silahl\u0131<br \/>\nQ\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri SNT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n 500-\u0259 yax\u0131n t\u0259lim v\u0259 seminarda i\u015ftirak edirl\u0259r.<br \/>\nEkspertl\u0259rin fikrinc\u0259, SNT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259liml\u0259rd\u0259 i\u015ftirak Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<br \/>\nzabitl\u0259rinin bilik v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m edir, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259nin NATO standartlar\u0131na<br \/>\ninteqrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r.<br \/>\nHaz\u0131rda Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin T\u0259lim-T\u0259dris M\u0259rk\u0259zinin n\u0259zdind\u0259 &#8220;S\u00fclh Namin\u0259<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#8221; m\u0259rk\u0259zi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Zabitl\u0259rimiz burada ke\u00e7iril\u0259n t\u0259lim v\u0259 seminarlarda NATO<br \/>\nstandartlar\u0131na uy\u011fun haz\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\n2002-ci ild\u0259 NATO\/Avro-Atlantika T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n Praqa sammitind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131 (FT\u018fP) q\u0259bul edilmi\u015fdir.<br \/>\n2003-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan FT\u018fP-\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdir. FT\u018fP 2004-c\u00fc ilin<br \/>\nmay\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti zati-alil\u0259ri c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev NATO-ya r\u0259smi s\u0259f\u0259ri<br \/>\nzaman\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf\u0131 bar\u0259sind\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l m\u0259lumat\u0131<br \/>\n\u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n FT\u018fP T\u0259qdimat S\u0259n\u0259dini Alyansa t\u0259qdim etmi\u015fdir.<br \/>\nT\u0259qdimat S\u0259n\u0259di \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n FT\u018fP s\u0259n\u0259di haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 2005-ci ilin may\u0131nda q\u0259bul<br \/>\nedilmi\u015fdir. FT\u018fP \u0259n ba\u015fl\u0131ca siyasi, m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan iqtisadi,<br \/>\nelmi v\u0259 \u0259traf m\u00fchit sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. FT\u018fP-in icras\u0131 v\u0259 yenil\u0259\u015fdirilm\u0259si iki illik sikl\u0259 \u0259saslan\u0131r v\u0259 illik<br \/>\nqiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 hesabatlar\u0131 \u201c\u015eimali Atlantika \u015euras\u0131 + Az\u0259rbaycan\u201d format\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259<br \/>\nn\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir.<br \/>\n2007-ci ilin avqust ay\u0131nda FT\u018fP-in 2 illik sikli ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 2008-ci ilin mart\u0131nda yeni sikl t\u0259sdiq<br \/>\nedilmi\u015fdir. 2005-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n ilk FT\u018fP s\u0259n\u0259dinin q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n b\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik<br \/>\nsektorunun islahat\u0131 daxil olmaqla, onun u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n NATO il\u0259 f\u0259rdi t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas milli<br \/>\ns\u0259n\u0259dl\u0259r s\u0131ras\u0131nda 1996-c\u0131 ild\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 SNT T\u0259qdimat S\u0259n\u0259di v\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rdi<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131 T\u0259qdimat S\u0259n\u0259di qeyd edilm\u0259lidir. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131 demokratikl\u0259\u015fm\u0259, m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sektoru islahat\u0131, h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin NATO<br \/>\nstandartlar\u0131na uy\u011fun inki\u015faf etdirilm\u0259si, NATO \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda i\u015ftirak, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallara haz\u0131rl\u0131q,<br \/>\nterror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259traf m\u00fchit v\u0259 ictimai diplomatiya sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q niyy\u0259tini<br \/>\nifad\u0259 etmi\u015fdir. Qeyd edil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259 praktiki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa imkan ver\u0259n F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Proqram\u0131<br \/>\n(FTP), Planla\u015fd\u0131rma v\u0259 Analiz Prosesi (PAP) v\u0259 FT\u018fP mexanizml\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilir. FTP \u0259sas\u0259n<br \/>\nNATO strukturlar\u0131, \u00fczv v\u0259 b\u0259zi t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edil\u0259n, haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 ekspert<br \/>\nm\u00fczakir\u0259l\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 (h\u0259rbi t\u0259lim, kurs, konfrans v\u0259 s.) i\u015ftiraka \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan 1996-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq, h\u0259r il FTP \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 orta hesabla 200-d\u0259n art\u0131q t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak<br \/>\nedir.<br \/>\nDig\u0259r m\u00fch\u00fcm mexanizm olan PAP t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftiraka haz\u0131rlama\u011fa<br \/>\nxidm\u0259t edir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu proses\u0259 1997-ci ild\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur. PAP il\u0259 \u0259laq\u0259dar olan<br \/>\nt\u0259dbirl\u0259r \u0259m\u0259liyyatlar \u00fc\u00e7\u00fcn NATO-nun m\u00fcdafi\u0259 planla\u015fd\u0131rma sistemin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n daha da<br \/>\nyax\u0131nla\u015fmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan haz\u0131rda \u0259m\u0259liyyatlara haz\u0131rl\u0131q v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 islahatlar\u0131 \u00fczr\u0259<br \/>\n\u201ct\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u0259qs\u0259di\u201d adlanan bir \u00e7ox konkret t\u0259dbir h\u0259yata ke\u00e7irir. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n \u0259m\u0259liyyata<br \/>\nhaz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha effektiv t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 2002-ci ild\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f \u018fm\u0259liyyat \u0130mkanlar\u0131<br \/>\nKonsepsiyas\u0131 adlanan spesifik mexanizmd\u0259 i\u015ftirak edir.<br \/>\n2002-ci ild\u0259 NATO\/AAT\u015e-nin Praqa sammitind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k<br \/>\nm\u0259qs\u0259dil\u0259 F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir. 2003-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan<br \/>\nFT\u018fP-\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, 2004-c\u00fc ilin may\u0131nda is\u0259 FT\u018fP T\u0259qdimat S\u0259n\u0259dini<br \/>\nAlyansa t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q mexanizmin\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur. FT\u018fP ikit\u0259r\u0259fli t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nsisteml\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraq do\u011furan ist\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259dbirini<br \/>\nraz\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa imkan verir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan 2005-2007-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n I d\u00f6vr\u0259 v\u0259 2008-2010-cu ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n II d\u00f6vr\u0259<br \/>\nFT\u018fP-i ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. FT\u018fP-in 3-c\u00fc d\u00f6vr\u0259si 2011-ci ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAvro-Atlantik T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0130\u015f\u00e7i Plan\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259fsilat\u0131, Beyn\u0259lxalq Q\u0259rargah v\u0259 H\u0259rbi<br \/>\nKomandanl\u0131q t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Buraya m\u00fcxt\u0259lif t\u0259liml\u0259r, kurslar, seminarlar,<br \/>\ni\u015f\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 s. t\u0259dbirl\u0259r aiddir. F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Plan\u0131 is\u0259 AAT\u0130P-in t\u0259dbirl\u0259r siyah\u0131s\u0131ndan se\u00e7il\u0259r\u0259k<br \/>\nh\u0259r bir t\u0259r\u0259fda\u015f il\u0259 birg\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f iki illik T\u0259r\u0259fda\u015f Proqram\u0131d\u0131r. SNT \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259rdi f\u0259aliyy\u0259t se\u00e7imi<br \/>\nh\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin \u015f\u0259xsi ist\u0259k v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131na \u0259saslan\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015f sah\u0259l\u0259r \u0130ttifaqa NATO v\u0259 h\u0259r bir t\u0259r\u0259fda\u015f<br \/>\nd\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda birg\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lan F\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Proqram\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas m\u0259nb\u0259 rolunu oynayan<br \/>\nT\u0259qdimat S\u0259n\u0259din\u0259 daxil edilir.<br \/>\nPlanla\u015fd\u0131rma v\u0259 T\u0259hlil Prosesi NATO-nun M\u00fcdafi\u0259ni Planla\u015fd\u0131rma Prosesini \u0259ks etdirm\u0259y\u0259<br \/>\ny\u00f6n\u0259lmi\u015f k\u00f6n\u00fcll\u00fc mexanizmdir ki, burada Az\u0259rbaycan da daxil olmaqla 16 d\u00f6vl\u0259t i\u015ftirak edir. Bu proses\u0259<br \/>\nSilahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin NATO standartlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair h\u0259r \u00f6lk\u0259nin \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc<br \/>\nm\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v \u00f6hd\u0259likl\u0259r daxildir.<br \/>\n\u00dczvl\u00fcy\u00fcn F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131 is\u0259 NATO-ya \u00fczv olmaq ist\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fczvl\u00fcy\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011fa<br \/>\nyard\u0131m proqram\u0131d\u0131r. Bu plan be\u015f hiss\u0259d\u0259n-siyasi, iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, h\u0259rbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik<br \/>\nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u00fcquqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir.<br \/>\nF\u0259rdi T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin islahat ehtiyaclar\u0131n\u0131 qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259<br \/>\nyarad\u0131lan yeni ikit\u0259r\u0259fli mexanizmdir. \u0130ttifaq m\u00fcdafi\u0259, siyas\u0259t v\u0259 qurum islahatlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm<br \/>\nislahatlar ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 \u00f6z m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 yard\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259klif edir.<br \/>\nAvroatlantik t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q bir \u00e7ox t\u0259r\u0259fda\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fcdafi\u0259 islahatlar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 onlara<br \/>\nstimul verm\u0259kl\u0259 h\u0259m\u00e7inin demokratik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 yard\u0131m edir. O, m\u00fcasir, effektiv v\u0259 demokratik<br \/>\nc\u0259h\u0259td\u0259n etibarl\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r v\u0259 dig\u0259r m\u00fcdafi\u0259 institutlar\u0131 yaratma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f<br \/>\nd\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 islahatlar\u0131n sosial v\u0259 maddi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259y\u0259 yard\u0131m edir.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan SNT v\u0259 Avroatlantik \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir:<br \/>\nNATO-nun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi s\u00fclh\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda i\u015ftirak. Az\u0259rbaycan<br \/>\nRespublikas\u0131 Avro-Atlantik m\u0259kanda t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi prinsipind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, BMT<br \/>\nT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri il\u0259 sanksiyala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, NATO-nun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi s\u00fclh\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda i\u015ftirak edir. Az\u0259rbaycan 1999-2008-ci ill\u0259rd\u0259 NATO-nun Serbiyan\u0131n Kosovo \u0259yal\u0259tind\u0259ki<br \/>\n\u0259m\u0259liyyat\u0131nda (KFOR) i\u015ftirak etmi\u015f, 2008-ci ild\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 siyasi v\u0259ziyy\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n sonra \u00f6z<br \/>\nq\u00fcvv\u0259l\u0259rini oradan \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan 2003-c\u00fc ild\u0259n NATO-nun \u018ffqan\u0131standak\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131nda<br \/>\n(ISAF) i\u015ftirak edir. Az\u0259rbaycan ISAF-da i\u015ftirak\u0131n\u0131 davaml\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n 90 n\u0259f\u0259rlik<br \/>\nbirliyi ISAF \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 xidm\u0259t edir. Bundan ba\u015fqa, 2010-cu ilin oktyabr ay\u0131nda M\u00fcdafi\u0259<br \/>\nNazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n Kabul regional komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 2 h\u0259rbi h\u0259kim v\u0259 2 m\u00fch\u0259ndis-istehkam\u00e7\u0131<br \/>\nm\u00fct\u0259x\u0259ssis g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan \u018ffqan\u0131standa s\u00fclh v\u0259 sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131 \u00fczr\u0259 NATO<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq siyasi prosesl\u0259rd\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir v\u0259 \u018ffqan\u0131stan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259<br \/>\nm\u00fcnt\u0259z\u0259m t\u0259maslar saxlay\u0131r.<br \/>\nT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. Terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131nda i\u015ftirak<br \/>\ned\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. Buraya NATO il\u0259 k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 analitik<br \/>\nm\u0259lumatlar\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 milli t\u0259lim imkanlar\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun<br \/>\nt\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q daxildir. Az\u0259rbaycan NATO il\u0259<br \/>\nterror t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u0259\u015ffiyyat m\u00fcbadil\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irir, siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir v\u0259 milli<br \/>\nqabiliyy\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irir.<br \/>\nM\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sektorunda islahatlar sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. M\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik<br \/>\nsah\u0259sind\u0259 islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, onun Avroatlantik standartlara<br \/>\n\u00e7atmaq v\u0259 avro-atlantik \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu<br \/>\nsah\u0259d\u0259 NATO v\u0259 onun f\u0259rdi m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259l\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malikdirl\u0259r ki, bundan da<br \/>\nAz\u0259rbaycan yararlana bil\u0259r. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259 korpus s\u0259viyy\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r NATO-nun struktur standartlar\u0131<br \/>\nt\u0259tbiq olunmu\u015fdur. M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi v\u0259 Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131n NATO standartlar\u0131na uy\u011fun yenid\u0259n qurulmas\u0131<br \/>\nil\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259yl\u0259r davam etdirilir. 2007-ci ilin may ay\u0131nda Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konsepsiyas\u0131n\u0131n v\u0259 2010-cu ilin<br \/>\niyun ay\u0131nda H\u0259rbi Doktrinan\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 siyas\u0259tinin konseptual \u0259saslar\u0131n\u0131n<br \/>\nformala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmu\u015fdur. H\u0259rbi Doktrinan\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 Strateji M\u00fcdafi\u0259<br \/>\n\u0130cmal\u0131 v\u0259 D\u0259niz T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Strategiyas\u0131 kimi dig\u0259r konseptual s\u0259n\u0259dl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 prosesini<br \/>\ns\u00fcr\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fclki F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Planla\u015fd\u0131rma sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. NATO il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan \u00f6z milli m\u00fclki m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 f\u0259lak\u0259t hallar\u0131n\u0131n idar\u0259<br \/>\nolunmas\u0131 imkanlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirir. Az\u0259rbaycan\u0131n x\u00fcsusi axtar\u0131\u015f &#8211; xilasetm\u0259 taq\u0131m\u0131 bir s\u0131ra t\u0259liml\u0259rd\u0259<br \/>\ni\u015ftirak etmi\u015fdir.<br \/>\nElm v\u0259 \u0259traf m\u00fchit sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. S\u00fclh v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn Elm (STE) proqram\u0131<br \/>\n\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan 30 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrant alm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6st\u0259ril\u0259n<br \/>\nlayih\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131na s\u0259rh\u0259dyan\u0131 rayonlarda suyun keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131n\u0131n<br \/>\nterror \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n m\u00fchafiz\u0259 olunmas\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q daxildir. STE proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259m\u00e7inin,<br \/>\n\u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f layih\u0259l\u0259r \u0259hat\u0259 edilir. 2006-2008-ci ill\u0259rd\u0259 NATO-nun maliyy\u0259si v\u0259<br \/>\nekspertizas\u0131 il\u0259 Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 \u018fl\u0259t \u0259razisind\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet ordusundan qalma 1400 ton, vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f,<br \/>\ny\u00fcks\u0259k z\u0259h\u0259rli raket yanaca\u011f\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Melanj layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\nN\u00f6vb\u0259ti bu tipli layih\u0259 NATO v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkil etdiyi k\u00f6n\u00fcll\u00fc maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 fondu (\u201cNATO\/SNT<br \/>\nEtimad Fondu\u201d) il\u0259 A\u011fstafa rayonunun Salo\u011flu adlanan \u0259razisind\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet ordusundan qalma<br \/>\npartlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlar\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. 2005-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259<br \/>\nh\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu layih\u0259nin 2011-ci ilin yay\u0131nda ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bundan \u0259lav\u0259, NATO-nun<br \/>\nyard\u0131m\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin v\u0259 dig\u0259r su h\u00f6vz\u0259l\u0259rinin ekoloji probleml\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 elmi h\u0259lli<br \/>\nyollar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\n\u0130ctimai m\u0259lumatland\u0131rma sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. Dig\u0259r \u0259sas \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259si NATO v\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycanla bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n faydas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumata \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 ictimai<br \/>\nm\u0259lumatland\u0131rma s\u0259viyy\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259tdir. 2003-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n NATO Bak\u0131dak\u0131 yay<br \/>\nm\u0259kt\u0259binin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir. \u0130ld\u0259n-il\u0259 proqramlar\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259si geni\u015fl\u0259nir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259<br \/>\n2005-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda NATO-nun Beyn\u0259lxalq m\u0259kt\u0259bi yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-NATO \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259sas hadis\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n1992-ci il. Az\u0259rbaycan yenic\u0259 yarad\u0131lan \u015eimali Atlantika \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131na qo\u015fulub;<br \/>\n1994-c\u00fc il. Az\u0259rbaycan NATO-nun S\u00fclh Namin\u0259 T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q (SNT) proqram\u0131na qo\u015fulub;<br \/>\n1997-ci il. Az\u0259rbaycan SNT-nin Planla\u015fd\u0131rma v\u0259 Analiz Prosesin\u0259 qo\u015fulub;<br \/>\n1999-cu il. Az\u0259rbaycan NATO-nun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Kosovoda apar\u0131lan s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlara<br \/>\nqo\u015fulub;<br \/>\n2001-ci il. Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259 &#8220;Cooperative Determination 2001&#8221; adl\u0131 \u00e7oxmill\u0259tli SNT h\u0259rbi<br \/>\nt\u0259lim m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259\u015fkil edib;<br \/>\n2002-ci il. Az\u0259rbaycan NATO-nun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u018ffqan\u0131standa olan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi b\u00f6lm\u0259 g\u00f6nd\u0259rib;<br \/>\nX\u00fcsusil\u0259\u015fdirilmi\u015f Az\u0259rbaycan taq\u0131m\u0131 m\u00fctt\u0259fiq v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 birg\u0259 Rusiyada ke\u00e7iril\u0259n m\u00fclki<br \/>\nm\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 xilasetm\u0259 t\u0259lim m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edib;<br \/>\n2003-c\u00fc il. Az\u0259rbaycan &#8220;Virtual \u0130p\u0259k Yolu&#8221;na qo\u015fulub (Bu layih\u0259nin m\u0259qs\u0259di peyk \u015f\u0259b\u0259k\u0259si<br \/>\nvasit\u0259sil\u0259 Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131 v\u0259 elm i\u015f\u00e7il\u0259rinin \u0130nternet\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f<br \/>\nimkanlar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259dirilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir);<br \/>\n2004-c\u00fc il. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Br\u00fcsseld\u0259 NATO-ya Az\u0259rbaycan\u0131n ilk F\u0259rdi<br \/>\nT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 \u018fm\u0259liyyat Plan\u0131n\u0131 (FT\u018fP) t\u0259qdim edib;<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n axtar\u0131\u015f-xilasetm\u0259 taq\u0131m\u0131 Rum\u0131niyada ke\u00e7iril\u0259n m\u00fclki m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259<br \/>\nxilasetm\u0259 t\u0259lim m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edib;<br \/>\n2005-ci il. Az\u0259rbaycan NATO il\u0259 ilk FT\u018fP proqram\u0131na ba\u015flay\u0131b;<br \/>\n2006-c\u0131il.Bak\u0131da Avroatlantik M\u0259rk\u0259zinin(NATO-nun m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zinin) r\u0259smi t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131<br \/>\nolub.<br \/>\n1999-2008-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan NATO-nun Serbiyan\u0131n Kosovo \u0259yal\u0259tind\u0259ki \u0259m\u0259liyyat\u0131nda (KFOR)<br \/>\ni\u015ftirak etmi\u015f, 2008-ci ild\u0259 bu \u0259yal\u0259tin \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini birt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 elan etm\u0259sind\u0259n sonra \u00f6z<br \/>\nq\u00fcvv\u0259l\u0259rini oradan \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n20 noyabr 2002-ci il tarixind\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin s\u00fclhm\u0259raml\u0131 taborunun 22<br \/>\nn\u0259f\u0259rlik hey\u0259ti \u018ffqan\u0131standak\u0131 \u0259m\u0259liyyata c\u0259lb olunmu\u015fdur. 15 yanvar 2008-ci il tarixind\u0259 \u018ffqan\u0131standa<br \/>\nxidm\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin say\u0131 45 n\u0259f\u0259r \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 19 fevral 2009-cu il tarixind\u0259 is\u0259 bu<br \/>\nr\u0259q\u0259m daha iki d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 90 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t bir taboru<br \/>\n\u0130SAF t\u0259rkibind\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<\/blockquote>\n<div style=\"margin: 20px 0;\"><div class=\"qrcswholewtapper\" style=\"text-align:left;\"><div class=\"qrcprowrapper\"  id=\"qrcwraa2leds\"><div class=\"qrc_canvass\" id=\"qrc_cuttenpages_2\" style=\"display:inline-block\" data-text=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091\"><\/div><div><a download=\"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat).png\" class=\"qrcdownloads\" id=\"worign\">\r\n           <button type=\"button\" style=\"min-width:110px;background:#44d813;color:#000;font-weight: 600;border: 1px solid #44d813;border-radius:20px;font-size:12px;padding: 6px 0;\" class=\"uqr_code_btn\">QR kodu Y\u00fckl\u0259 \ud83e\udc0b<\/button>\r\n           <\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) Az\u0259rbaycan &#8211; BMT Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; AT\u018fT Az\u0259rbaycan &#8211; YUNESKO Az\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT Az\u0259rbaycan &#8211; GUAM Az\u0259rbaycan \u2013 NATO \u00dcmumi m\u0259lumat 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini m\u00fcnt\u0259z\u0259m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1092,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-1091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dovlt-qullugu-2"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) Az\u0259rbaycan &#8211; BMT Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; AT\u018fT Az\u0259rbaycan &#8211; YUNESKO Az\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT Az\u0259rbaycan &#8211; GUAM Az\u0259rbaycan \u2013 NATO \u00dcmumi m\u0259lumat 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini m\u00fcnt\u0259z\u0259m [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-04-30T08:38:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"227\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"149\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"auto61\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"auto61\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"159 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091\"},\"author\":{\"name\":\"auto61\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"headline\":\"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:38:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091\"},\"wordCount\":37092,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/oilStrategy_04_2.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091\",\"name\":\"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/oilStrategy_04_2.jpg\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:38:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/oilStrategy_04_2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/oilStrategy_04_2.jpg\",\"width\":227,\"height\":149},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1091#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/\",\"name\":\"www.YUSIF.az\",\"description\":\"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\",\"name\":\"auto61\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"auto61\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","og_description":"Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) Az\u0259rbaycan &#8211; BMT Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycan &#8211; AT\u018fT Az\u0259rbaycan &#8211; YUNESKO Az\u0259rbaycan &#8211; \u0130KT Az\u0259rbaycan &#8211; GUAM Az\u0259rbaycan \u2013 NATO \u00dcmumi m\u0259lumat 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini m\u00fcnt\u0259z\u0259m [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091","og_site_name":"www.YUSIF.az","article_published_time":"2018-04-30T08:38:21+00:00","og_image":[{"width":227,"height":149,"url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"auto61","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"auto61","Est. reading time":"159 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091"},"author":{"name":"auto61","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"headline":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)","datePublished":"2018-04-30T08:38:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091"},"wordCount":37092,"publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg","articleSection":["D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091","name":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg","datePublished":"2018-04-30T08:38:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#primaryimage","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg","contentUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/oilStrategy_04_2.jpg","width":227,"height":149},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1091#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yusif.az\/main"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Arenada \u00dcmumi m\u0259lumat (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/","name":"www.YUSIF.az","description":"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!","publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yusif.az\/main\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146","name":"auto61","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"auto61"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1091"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1093,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions\/1093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}