{"id":1094,"date":"2018-04-30T13:43:51","date_gmt":"2018-04-30T08:43:51","guid":{"rendered":"http:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094"},"modified":"2018-04-30T13:46:13","modified_gmt":"2018-04-30T08:46:13","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-musahib%c9%99-ucun-umumi-m%c9%99lumat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN  XALQ  C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat)"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><u>AZ\u018fRBAYCAN \u00a0XALQ \u00a0C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti<em>,\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 C\u00fcmhuriyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan Demokratik\u00a0 Respublikas\u0131<\/em> \u2013 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si (1914-1918) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131nda) yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tdir.<\/p>\n<p>1917-ci il fevralda Romonovlar s\u00fclal\u0259si devrildi. Hakimiyy\u0259t\u0259 Lvovun ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00a0M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t g\u0259ldi. 1917-ci il <em>oktyabr \u00e7evrili\u015fi<\/em> h\u00f6k\u00fcm\u0259tin i\u015fini\u00a0 dayand\u0131rd\u0131. 1918-ci il 23 fevralda Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. 26 mayda seymin sonuncu iclas\u0131 ke\u00e7irildi. El\u0259 h\u0259min g\u00fcn g\u00fcrc\u00fc milli \u015furas\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan etdi. 27 mayda seymin M\u00fcs\u0259lman franksiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri d\u0259 \u00f6zl\u0259rinin ayr\u0131ca iclas\u0131n\u0131 ke\u00e7irdil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. H\u0259min iclasda Zaqafqaziya seyminin m\u00fcs\u0259lman franksiyas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n Milli \u015euras\u0131, daha do\u011frusu Az\u0259rbaycan parlamenti elan etdi. \u0130clasda M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn (Batumi konfrans\u0131 \u2013 1918 ) qiyabi olaraq Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri se\u00e7ildi. F\u0259t\u0259li xan Xoyski yekdillikl\u0259 Milli \u015euran\u0131n icra orqan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ildi. \u0130cra orqan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 <em>M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131n\u0131ski, N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yov, X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov, M\u0259mm\u0259d Yusif C\u0259f\u0259rov, Xudadat b\u0259y M\u0259lik Aslanov, Camo b\u0259y Hac\u0131n\u0131ski, \u018fkb\u0259r a\u011fa \u015eeyx\u00fclislamov, Xosrov pa\u015fa b\u0259y Sultanov<\/em> daxil idil\u0259r.<\/p>\n<p>1918-ci il 28 may Tiflisd\u0259 \u2013 Qafqaz cani\u015finin iqam\u0259tgah\u0131nda H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayevin s\u0259drliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n tarixi iclas\u0131 ke\u00e7irildi. \u0130clasda Mustafa Mahmudov katib idi. H\u0259min iclasda 24 s\u0259sl\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin elan edilm\u0259si haqq\u0131nda b\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edildi. \u0130clas\u0131n S\u0259sverm\u0259sind\u0259\u00a0 2 n\u0259f\u0259r \u2013 <em>Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259 v\u0259 C\u0259f\u0259r b\u0259y Axundov <\/em>bit\u0259r\u0259f qald\u0131lar. H\u0259min s\u0259n\u0259di <em>H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev, F\u0259t\u0259li xan Xoyski, N\u0259sibb\u0259y Yusifb\u0259yli, Camo b\u0259y Hac\u0131n\u0131ski,\u015e\u0259fi b\u0131y R\u00fcst\u0259mb\u0259yov, N\u0259riman b\u0259y N\u0259rimanb\u0259yov, Cavad b\u0259y M\u0259lik \u2013 Yeqanov, Mustafa Mahmudov<\/em> imzalad\u0131lar.<\/p>\n<p><strong><em><u>\u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259si, \u018fqdnam\u0259, Misaqi Milli<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><em>Bu g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 hakimiyy\u0259t h\u00fcququna malik oldu\u011fu kimi, C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Zaqafqaziyan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Az\u0259rbaycanda tam h\u00fcquqlu m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tdir. <\/em><\/li>\n<li><em>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259 formas\u0131 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tidir.<\/em><\/li>\n<li><em>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 qon\u015fu oldu\u011fu mill\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 mehriban m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yaratmaq \u0259zmind\u0259dir. <\/em><\/li>\n<li><em>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti milliyy\u0259tind\u0259n, m\u0259zh\u0259bind\u0259n, sinfind\u0259n, silkind\u0259n v\u0259 cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ t\u0259min edir. <\/em><\/li>\n<li><em>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z \u0259rzind\u0259 daxilind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rin s\u0259rb\u0259st inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yarad\u0131r. <\/em><\/li>\n<li><em>M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi toplan\u0131ncaya q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131nda xalq\u0131n se\u00e7diyi Milli \u015eura v\u0259 Milli \u015eura qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t durur. <\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 M.H.Hac\u0131n\u0131ski h\u0259l\u0259 may ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 apar\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda oldu\u011fundan bu tarixi iclasda i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdil\u0259r.\u00a0 \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sinin elan\u0131ndan sonra M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259ti yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Milli \u015eura bu i\u015fi F.X.Xoyskiy\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir saatl\u0131q fasil\u0259d\u0259n sonra ilk Az\u0259rbaycan M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259rkibd\u0259 yarad\u0131ld\u0131:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><em>F\u0259t\u0259li xan Xoyski \u2013 Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri v\u0259 daxili i\u015fl\u0259r naziri<\/em><\/li>\n<li><em>Xosrov Pa\u015fa b\u0259y Sultanov \u2013 H\u0259rbi nazir<\/em><\/li>\n<li><em>M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131n\u0131ski \u2013 Xarici i\u015fl\u0259r naziri<\/em><\/li>\n<li><em>N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli \u2013 Maliyy\u0259 v\u0259 xalq maarifi naziri<\/em><\/li>\n<li><em>X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov \u2013 \u018fdliyy\u0259 naziri<\/em><\/li>\n<li><em>M\u0259mm\u0259d Yusif C\u0259f\u0259rov \u2013 Ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye naziri<\/em><\/li>\n<li><em>\u018fkb\u0259r a\u011fa \u015eeyx\u00fclislamov \u2013 \u018fkin\u00e7ilik v\u0259 \u0259m\u0259k naziri<\/em><\/li>\n<li><em>Xudadat b\u0259y M\u0259lik-Aslanov \u2013 Yollar v\u0259 po\u00e7t \u2013teleqraf naziri<\/em><\/li>\n<li><em>Camo b\u0259y Hac\u0131n\u0131ski \u2013 D\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti naziri<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ax\u015fam saat s\u0259kkiz\u0259 on d\u0259qiq\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131 elan edildi. 30 mayda bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 radioqram g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t oldu\u011funu elan etdi. Xarici i\u015fl\u0259r naziri Hac\u0131n\u0131ski T\u00fcrkiy\u0259li h\u0259mkar\u0131 N\u0259simi B\u0259yd\u0259n m\u0259xfi teleqramla xahi\u015f etdi ki, Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin paytaxt\u0131nda t\u00fcrk s\u0259firlikl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri funksiyas\u0131n\u0131 da \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrs\u00fcnl\u0259r. yeni yaranm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ilk add\u0131mlar\u0131ndan biri Osmanl\u0131 imperatorlu\u011fu il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yaratmaq oldu. 11 mayda ba\u015flanan dan\u0131\u015f\u0131qlar 4 iyunda Az\u0259rbacanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda s\u00fclh v\u0259 dostluq m\u00fcqavil\u0259si imzalamaqla n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. \u201cOsmanl\u0131 imperator h\u00f6k\u00fcm\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti aras\u0131nda dostluq m\u00fcqavil\u0259si\u201dni T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u018fdliyy\u0259 naziri <em>X\u0259lil Ment\u0259\u015f\u0259<\/em>, Qafqaz komit\u0259sinin ba\u015f komandan\u0131 <em>Vehib pa\u015fa, <\/em>Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n xarici i\u015fl\u0259r naziri <em>Hac\u0131n\u0131ski<\/em> v\u0259 Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri <em>R\u0259sulzad\u0259 <\/em>imzalad\u0131lar. Batum m\u00fcqavil\u0259sinin IV b\u0259ndind\u0259 dinclik v\u0259 asayi\u015fi m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, \u00f6lk\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259g\u0259r ehtiyac olarsa, Osmanl\u0131 h\u00f6k\u00fcm\u0259ti Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir. Bu madd\u0259y\u0259 \u0259saslanan R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 Hac\u0131n\u0131ski Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti\u00a0 il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131qdan sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n h\u0259rbi yard\u0131m ist\u0259dil\u0259r. bu m\u00fcraci\u0259t\u0259 cavab olaraq 16 iyunda Osmanl\u0131 h\u0259rbi d\u0259st\u0259si Az\u0259rbaycana daxil oldu. T\u00fcrkiy\u0259nin Qafqazdak\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin ba\u015f komandan\u0131 h\u0259rbi nazir <em>\u018fnv\u0259r pa\u015fan\u0131n<\/em> \u00f6gey qarda\u015f\u0131 <em>Nuru pa\u015fa<\/em> \u00f6z q\u0259rargah\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259 g\u0259ldi. Tiflisd\u0259ki 18 g\u00fcnl\u00fck f\u0259aliyy\u0259td\u0259n sonra Milli \u015eura h\u00f6k\u00fcm\u0259tin G\u0259nc\u0259y\u0259 g\u0259li\u015fi o q\u0259d\u0259r d\u0259 u\u011furlu olmad\u0131. Bu zaman Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n qarag\u00fcruh\u00e7u klerikal dair\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri G\u0259nc\u0259y\u0259 ax\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u00fcst\u0259qilliyin \u0259lehdar\u0131 olan Milli \u015euraya qar\u015f\u0131 f\u0259al kompaniyaya ba\u015flayaraq Nuru pa\u015fan\u0131\u00a0 \u00f6z t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bildil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 Nuru pa\u015fa bildirdi ki, sol\u00e7ulardan v\u0259 m\u00fcsavat\u00e7\u0131lardan daha \u00e7ox m\u00fchafiz\u0259kar \u2013 islamist dair\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yir. Yaln\u0131z g\u00fccl\u00fc m\u00fcqavim\u0259td\u0259n sonra t\u00fcrk komandanl\u0131\u011f\u0131 yeni h\u00f6k\u00fcm\u0259t komit\u0259sinin Milli \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkilin\u0259, Milli \u015eura is\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini yeni t\u0259\u015fkil olunmu\u015f h\u00f6k\u00fcm\u0259t\u0259 verib \u00f6z\u00fcn\u00fc buraxmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi. Bu C\u00fcmhuriyy\u0259t tarixind\u0259\u00a0 <em>iyul b\u00f6hran\u0131 <\/em>adlan\u0131r. 17 iyunda Milli \u015euran\u0131n say etibaril\u0259\u00a0 7-ci iclas\u0131nda 2 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edildi: birincisi\u00a0 M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini v\u0259 m\u00f6vcud siyasi azadl\u0131qlar\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k, aqrar v\u0259 buna b\u0259nz\u0259r inqilabi qanunlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k h\u00fcququna malik deyildi. Ikincisi is\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131na aid idi. Milli \u015fura \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rsa da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlaya bildi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259t (<em>h\u0259m qanunvericilik, h\u0259m d\u0259 icraedici hakimiyy\u0259t<\/em>) M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi \u00e7a\u011fr\u0131lana q\u0259d\u0259r F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin s\u0259drliyi yarad\u0131lm\u0131\u015f yeni \u2013 <em>ikinci M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t\u0259 <\/em>h\u0259val\u0259 edildi. 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan h\u00f6k\u00fcm\u0259t kabin\u0259sin\u0259 k\u00f6hn\u0259 k\u00f6k\u00fcm\u0259tin 6 \u00fczvi v\u0259 6 yeni nazir daxil edildi.<\/p>\n<p>19 iyunda yeni h\u00f6k\u00fcm\u0259tin nazir portfell\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydada b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<ol>\n<li><em>F\u0259t\u0259li xan Xoyski \u2013 Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri v\u0259 \u0259dliyy\u0259 naziri<\/em><\/li>\n<li><em>M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131n\u0131ski \u2013 Xarici i\u015fl\u0259r naziri<\/em><\/li>\n<li><em>N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli \u2013 Xalq maarifi naziri<\/em><\/li>\n<li><em>Cavan\u015fir \u2013 Daxili i\u015fl\u0259r naziri<\/em><\/li>\n<li><em>M\u0259lik-Aslanov \u2013Yollar naziri<\/em><\/li>\n<li><em>\u018f.\u018fmircanov &#8211; Maliyy\u0259 naziri <\/em><\/li>\n<li><em>Sultanov \u2013 \u018fkin\u00e7ilik naziri<\/em><\/li>\n<li><em>A\u015furov \u2013 Ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye naziri<\/em><\/li>\n<li><em>R\u0259fib\u0259yli \u2013 Xalq s\u0259hiyy\u0259 &#8211; himay\u0259\u00e7ilik naziri<\/em><\/li>\n<li><em>X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov \u00a0\u2013 portfelsiz nazir<\/em><\/li>\n<li><em>\u018f.Top\u00e7uba\u015fov \u2013 portfelsiz nazir<\/em><\/li>\n<li><em>R\u0259fiyev \u2013 portfelsiz nazir<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130kinci M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t 19 iyunda b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 <em>h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t<\/em> elan etdi. Osmanl\u0131lar\u0131n V piyada divizyas\u0131 v\u0259 general \u015e\u0131xl\u0131niskinin ba\u015fc\u0131l\u0131q etdiyi m\u00fcs\u0259lman milli korpusu \u0259sas\u0131nda t\u0259\u015fkil edilmi\u015f \u0130slam ordusu Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 haz\u0131rlad\u0131lar.<\/p>\n<p>21 iyunda is\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 par\u00e7a \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u011f aypara v\u0259 a\u011f s\u0259kkizgu\u015f\u0259li\u00a0 ulduz t\u0259sviri olan bayraq <em>d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131<\/em> q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>26 iyunda M\u00fcs\u0259lman h\u0259rbi korpusu \u0259lahidd\u0259 Az\u0259rbaycan korpusuna \u00e7evrildi. Buda Az\u0259rbaycan <em>Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin <\/em>yarad\u0131lmas\u0131 idi.<\/p>\n<p>27 iyun Az\u0259rbaycan dili <em>d\u00f6vl\u0259t dili<\/em> elan edildi.<\/p>\n<p>15 iyulda <em>F\u00f6vq\u0259lada T\u0259hqiqat komissiyas\u0131<\/em> yarad\u0131ld\u0131. I DM-d\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyqr\u0131m v\u0259h\u015filikl\u0259rini v\u0259 onlar\u0131n \u0259mlak\u0131n\u0131n talan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fcquqi qaydada baxmal\u0131 idi. H\u00f6k\u00fcm\u0259tin bu q\u0259rar\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f <em>soyqr\u0131ma h\u00fcquqi qiym\u0259t<\/em> verilm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. (h\u00fcquqi qiym\u0259t 1998-ci il Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 31 mart soyqr\u0131m\u0131)<\/p>\n<p>11 avqustda <em>h\u0259rbi m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259t<\/em> haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>23 avqustda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyytinin <em>v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 (t\u0259\u0259b\u0259liyi)<\/em> haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>28 avqust q\u0259rar\u0131 il\u0259 <em>m\u0259kt\u0259bl\u0259r millil\u0259\u015fdirildi<\/em>.<\/p>\n<p>1918-ci il 15 sentyabrda a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra Bak\u0131 azad edildi. 14 sentyabrda Milli \u015euran\u0131n 17 iyun q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn komissiya yarad\u0131ld\u0131. 21 oktyabrda Musa b\u0259y R\u0259fiyev ba\u015fda olmaqla komissiyan\u0131n t\u0259rkibi t\u0259sdiq edildi. 1918-ci il 17 sentyabr Xoyski kabinetinin t\u0259\u015fkilind\u0259n 3 ay onra C\u00fcmhuriyy\u0259t Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7d\u00fc.<\/p>\n<p>H\u00f6k\u00fcm\u0259tin 9 noyabr q\u0259rar\u0131 il\u0259 <em>d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sviri<\/em> d\u0259yi\u015fdirildi. Yeni q\u0259rarla mavi, q\u0131rm\u0131z\u0131 ya\u015f\u0131l r\u0259ngl\u0259rd\u0259n, a\u011f aypara v\u0259 s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduzdan ibar\u0259t olan milli bayraq q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>1918-ci il 16 noyabrda Milli \u015euran\u0131n 5 ayl\u0131q fasil\u0259d\u0259n sonra yenid\u0259n f\u0259aliyy\u0259ti ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>19 noyabrda Milli \u015euran\u0131n iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan Parlamentinin yarad\u0131lmas\u0131\u201d haqqq\u0131nda q\u0259nun q\u0259bul edildi. C\u00fcmhuriyy\u0259t \u0259halisi yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Parlamentd\u0259 qeyri mill\u0259tl\u0259rin t\u0259msilin\u0259 icaz\u0259 verildi. \u00d6lk\u0259 \u0259halisinin (2 mln. 750 min n\u0259f\u0259r) h\u0259r 24 min n\u0259f\u0259rin\u0259 1 n\u0259f\u0259r n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hesab\u0131 il\u0259 120 deputatdan ibar\u0259t olmal\u0131 v\u0259 3 dekabra q\u0259d\u0259r\u00a0 Parlament formala\u015fmal\u0131 idi. Milli \u015eura 1918-ci il 3 dekabrda M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisinin\u00a0 &#8211; geni\u015f t\u0259rkibli Az\u0259rbaycan Parlamentinin \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul etdi v\u0259 \u00f6z yerini yeni Parlament\u0259 ver\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1918-ci il 7 dekabrda saat 13:00-da H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nustutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina) Az\u0259rbaycan Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi.<\/p>\n<p><strong><u>Az\u0259rbaycan Parlamentinin t\u0259rkibi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi idi:<\/u><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>T\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi \u2013 80 <\/em><\/li>\n<li><em>er\u0259minil\u0259r \u2013 21 <\/em><\/li>\n<li><em>ruslar \u2013 10 <\/em><\/li>\n<li><em>almanlar \u2013 1 <\/em><\/li>\n<li><em>y\u0259hudil\u0259r \u2013 1<\/em><\/li>\n<li><em>g\u00fcrc\u00fcl\u0259r \u2013 1 <\/em><\/li>\n<li><em>polyaklar \u2013 1 <\/em><\/li>\n<li><em>Bak\u0131 h\u0259mkarlar ittifaqlar\u0131 \u2013 3 <\/em><\/li>\n<li><em>Bak\u0131 Neft S\u0259naye\u00e7il\u0259ri \u015furas\u0131 \u2013 1 <\/em><\/li>\n<li><em>Ticar\u0259t-S\u0259naye ittifaq\u0131 \u2013 1 <\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 1917-ci ilin sonlar\u0131nda \u00fcmumrusiya M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7ilmi\u015f 44 n\u0259f\u0259r t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman deputat birba\u015fa Az\u0259rbaycan Parlamentinin t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. M\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f qalan 36 yer\u0259 (80 yerd\u0259n) se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irildi. S\u0259f\u0259rd\u0259 olan \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0 qiyabi olaraq Parlamentin s\u0259dri, H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi. \u018fn\u0259n\u0259y\u0259 sadiq olaraq Parlamentin \u0259n g\u0259nc \u00fczvi R\u0259him b\u0259y V\u0259kilov katib t\u0259sdiq olundu. Parlamentin ilk iclas\u0131nda F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin kabin\u0259snin istefas\u0131 q\u0259bul olundu. Yeni h\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259\u015fkili yenid\u0259n Xoyskiy\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1918-ci il 26 dekabrda Xoyski h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin \u2013 III H\u00f6k\u00fcm\u0259tin \u2013 yeni \u00a0t\u0259rkibi Parlament t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edildi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olundu\u011funu g\u00f6r\u0259n general Tomson 28 dekabrda Xoyski h\u00f6k\u00fcm\u0259tini Az\u0259rbaycan\u0131n yegan\u0259 qanuni yerli hakimiyy\u0259t orqan\u0131 kimi tan\u0131d\u0131. N\u0259ticd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259ki erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259rkisilah olundu v\u0259 l\u0259\u011fv edildi. Dekabrda t\u0259\u015fkil olunmu\u015f Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti koalisyal\u0131 kabin\u0259 idi. Burada 3 n\u0259f\u0259r rus naziri d\u0259 t\u0259msil olunmu\u015fdur. Koalisyan yeni kabin\u0259 partiya prinsipi \u00fczr\u0259 deyil, parlament franksiyalar\u0131n\u0131n h\u00f6k\u00fcm\u0259t ba\u015fc\u0131s\u0131na v\u0259 proqram\u0131na etimad prinsipi \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Parlamentd\u0259 11 franksiya f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. \u0259n b\u00f6y\u00fck franksiya bit\u0259r\u0259f demokratlar\u0131n m\u00fcsavat\u00e7\u0131larla birl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 yarand\u0131. Bu franksiyaya R\u0259sulzad\u0259 ba\u015fc\u0131l\u0131q edirdi v\u0259 38 \u00fczvi var idi. Bundan \u0259lav\u0259 bit\u0259r\u0259fl\u0259r 3, partiyas\u0131zlar 4 n\u0259f\u0259rd\u0259n iabr\u0259t franksiyalar yaratm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u00fcs\u0259lman sosialistl\u0259r ittifaq\u0131\u00a0 il\u0259 H\u00fcmm\u0259tin \u00fczvl\u0259ri 13 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t sosialistl\u0259r franksiyas\u0131nda birl\u0259\u015fdil\u0259r. Franksiyan\u0131n s\u0259dri S.A\u011famal\u0131o\u011flu oldu. Q.Qarab\u0259ylinin \u0130ttihad partiyas\u0131n\u0131n parlamentd\u0259 11 n\u00fcmay\u0259ndisi var idi. M\u00fcsavat franksiyan\u0131n \u0259sas r\u0259qibi hesab edilirdi. Bunlardan \u0259lav\u0259 \u018fhrar partiyas\u0131n\u0131n, rus-slavyan ittifaq\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r milli azl\u0131qlar\u0131n da parlament franksiyas\u0131 var idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Parlameniti \u00fcmumilikd\u0259 315 qanun lahiy\u0259sind\u0259n 10-12-ni r\u0259dd etmi\u015f, qalanlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1919-cu il Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin m\u0259daxili v\u0259 m\u0259xarici tarazla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018frzaq Nazirliyinin 24 iyun 1918-ci il q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u0259halini v\u0259 ordunu z\u0259ruri m\u0259hsullarla t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Respublikadan k\u0259nara mal \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, habel\u0259 \u015f\u0259xsi istehlakdan laz\u0131m olan miqdardan art\u0131q tax\u0131l alveri qada\u011fan edilirdi. Bu q\u0259rara uy\u011fun olaraq \u00a0<em>27 \u00a0iyun f\u0259rman\u0131na <\/em>\u0259sas\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259n q\u0131ra\u011fa bir s\u0131ra KT m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na qada\u011fa qoydu. <em>1918-ci il 27 avqustda<\/em> azad ticar\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verildi. Daxili ticar\u0259tin inki\u015faf etdirilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq <em>30 oktyabrda<\/em> ticar\u0259t donanmas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan H\u00f6k\u00fcm\u0259ti Bak\u0131ya g\u0259ldikd\u0259n sonra birinci olaraq neft s\u0259nayesinin dir\u00e7\u0259ldilm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 1 oktyabrda Bak\u0131 Sovetinin elan etdiyi h\u00f6k\u00fcm\u0259t f\u0259rman\u0131 il\u0259 neft s\u0259nayesinin v\u0259 ticar\u0259t donanmas\u0131n\u0131n <em>\u201cmillil\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d<\/em> l\u0259\u011fv edildi. Bak\u0131 neftinin d\u00fcnya qiym\u0259tl\u0259ri il\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Versal m\u00fcqavil\u0259sinin 89-cu paraqraf\u0131na uy\u011fun olaraq Az\u0259rbaycana Batumi liman\u0131ndan istifad\u0259 h\u00fcququ verildi.<\/p>\n<p>M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n inqilabi m\u0259zmuna malik f\u0259hl\u0259 proqram\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k bir s\u0131ra \u00e7\u0259tinlikl\u0259 qar\u015f\u0131lansa da, sonralar bu proqram h\u00f6k\u00fcm\u0259tin sosial siyas\u0259tinin \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil etdi.<\/p>\n<p>Aqrar qanunlar h\u00f6k\u00fcm\u0259tin \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi. Torpaqlar\u0131n <em>30% x\u0259zin\u0259y\u0259 (d\u00f6vl\u0259t), 50% k\u0259ndliy\u0259, 20% m\u00fclk\u0259darlara<\/em> m\u0259xsus idi. Parlamentin ikinci iclas\u0131nda M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n \u00a0b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131n \u0259v\u0259zsiz olaraq k\u0259ndlil\u0259r\u0259 paylanmas\u0131 v\u0259 verilmi\u015f torpa\u011fa sahib olmaq h\u00fcququnun t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si q\u0259rar\u0131 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 idi. \u00a0<em>1920-ci il mart aqrar qanunu<\/em> il\u0259 \u0259halinin torpaqla t\u0259min edilm\u0259sinin \u0259sas\u0131 qoyuldu. K\u0259ndlil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 7 desyatind\u0259n \u2013 50 desyatin\u0259 q\u0259d\u0259r, \u015f\u0259h\u0259rlil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 1 desyatind\u0259n \u2013 12 desyatin\u0259 q\u0259d\u0259r olmas\u0131 q\u0259rar\u0131 verildi. Lakin bu i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259di.<\/p>\n<p>1918-ci ilin sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z pulunu \u2013 <em>Bon<\/em> \u2013 bazara buraxd\u0131. 1919-cu il sentyabrda Bank\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 <em>parlament\u00e7ilik tariximiz iki d\u00f6vr\u0259 ayr\u0131l\u0131r:<\/em><\/p>\n<p><em>Birinci d\u00f6vr 1918-ci il 27 may \u2013 29 noyabra<\/em> q\u0259d\u0259r davam etmi\u015fdir. Bu alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan <em>Milli \u015euras\u0131<\/em> ad\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 44 n\u0259f\u0259r m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrk deputatdan ibar\u0259t olan ilk Az\u0259rbaycan Parlamenti \u00e7ox m\u00fch\u00fcm tarixi q\u0259rarlar q\u0259bul etmi\u015fdir. \u0130lk Parlament may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n <em>m\u00fcst\u0259qilliyini<\/em> elan etmi\u015f, \u00f6lk\u0259ninin idar\u0259sini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 tarixi \u00a0<em>\u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini (\u018fqdnam\u0259, Misaqi Milli) <\/em>q\u0259bul etmi\u015fdir. <em>Milli \u015eura<\/em> d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamentinin t\u0259sis qurultay\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 c\u0259mi 10 iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u0130lk iclas 1918-ci il 19 noyabrda <em>Tiflisd\u0259, <\/em>son iclas 1918-ci il 19 noyabrda <em>Bak\u0131da <\/em>ke\u00e7irilmi\u015fdir. <em>17 iyunda \u00a0<\/em>Milli \u015eura \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 1918-ci il 16 noyabrda Bak\u0131da yenid\u0259n f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa etmi\u015fdir. 19 noyabr iclas\u0131nda 3 dekabrda Az\u0259rbaycan M\u00fc\u0259ssisl\u0259r m\u0259clisin\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan Parlamentinin \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul etdi v\u0259 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rd\u0131. Bel\u0259likl\u0259 <em>Az\u0259rbaycan Parlamentinin<\/em> bu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daha do\u011frusu, <em>Milli \u015eura<\/em> d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Tiflisd\u0259, G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p><em>\u0130kinci d\u00f6vr v\u0259 ya Bak\u0131 d\u00f6vr\u00fc 1918-ci ilin 7 dekabr\u0131ndan \u2013 1920-ci ilin 27 aprelin\u0259 <\/em>q\u0259d\u0259r c\u0259mi 17 ay davam etmi\u015fdir. \u0130lk iclas\u0131 1918-ci il 7 dekabrda, son iclas is\u0259 1920-ci il 27 apreld\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vrd\u0259 Parlamentin c\u0259mi 145 iclas\u0131 olmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn bu iclaslarda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Parlamenti <em>\u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sinin <\/em>m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi prinsipl\u0259r\u0259 sadiq qalaraq v\u0259 konkret tarixi \u015f\u0259raiti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etm\u0259k v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq, demokratik d\u00f6vl\u0259t yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan \u00e7ox m\u00fch\u00fcm qanunlar v\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul etmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bu qanunlar v\u0259 q\u0259rarlar,\u00a0 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, <em>hakimiyy\u0259tin 3 qolunun \u2013 qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n<\/em> formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin <em>xarici siyas\u0259ti<\/em> 3 d\u00f6vr\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li><em>T\u00fcrkiy\u0259 oriyentasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fc (1918-ci il noyabr \u2013 1920-ci il yanvar)<\/em><\/li>\n<li><em>Q\u0259rb eriyentasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fc (1918-ci il noyabr \u2013 1920-ci il yanvar)<\/em><\/li>\n<li><em>Geni\u015f v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fcnya \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131na daxil olmaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 d\u00f6vr\u00fc (1920-ci il yanvar \u2013 aprel)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f \u00a04 iyun m\u00fcqavil\u0259si T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycan\u0131 ilk tan\u0131yan d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131nda baza rolu oynad\u0131. 1918-ci il in iyununda ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan <em>\u0130stanbul konfrans\u0131na<\/em> R\u0259sulzad\u0259nin ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin qat\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirdi. Sentyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti T\u0259l\u0259t Pa\u015fa t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edildi. Az sonra Berlin\u0259 ged\u0259n T\u0259l\u0259t pa\u015fa 27 avqust sazi\u015fini l\u0259\u011fv etm\u0259sini Almaniyadan t\u0259l\u0259b etdi. 6 sentyabrda is\u0259 Sultan VI Mehmed\u00a0 Vahideddin il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f oldu. \u00a01918-ci il 28 sentyabrda Top\u00e7uba\u015fov T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 s\u0259fir missiyas\u0131na ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1918-ci ilin 26 dekabrda yarad\u0131lm\u0131\u015f h\u00f6k\u00fcm\u0259tin ilk add\u0131m\u0131 h\u0259min ay\u0131n 28-d\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin t\u0259rkibini v\u0259 statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k oldu. \u018f.Top\u00e7uba\u015fov s\u00fclh konfrans\u0131na ged\u0259c\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin ba\u015fc\u0131s\u0131, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131n\u0131ski is\u0259 onun m\u00fcavini t\u0259yin edildi. N\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin 2 n\u0259f\u0259r parlament \u00fczv\u00fc \u2013 \u018fhm\u0259d A\u011fayev v\u0259 \u018fkb\u0259r a\u011fa Seyx\u00fclislamov daxil edildi. \u0130stanbula g\u0259l\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti el\u0259 ilk g\u00fcnd\u0259n Paris\u0259 getm\u0259kd\u0259 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdil\u0259r. n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tind\u0259n iki n\u0259f\u0259r \u2013 <em>\u018f.H\u00fcseynzad\u0259 v\u0259 A.A\u011fayev<\/em> \u0130stanbulda m\u00fctt\u0259fiql\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edildi. \u018f.H\u00fcseynzad\u0259ni h\u0259bsd\u0259n azad etdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsa da, Paris\u0259 getm\u0259y\u0259 viza ala bilm\u0259di. \u018f.a\u011fayev is\u0259 Malta adas\u0131na s\u00fcrg\u00fcn olundu. Dig\u0259r n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri is\u0259 3 aydan sonra <em>\u0130stanbul \u2013 Salonski \u2013 Afina \u2013 Neapol \u2013 Roma \u2013 Paris x\u0259tti<\/em> il\u0259 Fransaya ged\u0259 bildil\u0259r. Paris\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin ilk m\u00fch\u00fcm i\u015fi <em>\u201cQafqaz Az\u0259rbaycan\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Paris s\u00fclh konfrans\u0131na memorandomu\u201d<\/em>\u00a0 adl\u0131 s\u0259n\u0259di konfrans\u0131n ke\u00e7irildiyi ingilis v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 el\u0259tdirm\u0259l\u0259ri oldu. 1919-cu il 2 mayda AB\u015e prezidenti V.Vilsonun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si Versal konfrans\u0131n\u0131n D\u00f6rdl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. \u00a028 iyunda B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259ti ingilis ordusunun Qafqazdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131na r\u0259smi m\u0259lumat verdi. \u00a01919-cu il noyabr- dekabr aylar\u0131nda m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 art\u0131q realla\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1919-ci ilin mart\u0131nda N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli t\u0259r\u0259find\u0259n IV h\u00f6k\u00fcm\u0259t kabin\u0259si yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1919-cu il dekabr ay\u0131nda is\u0259 N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli t\u0259r\u0259find\u0259n V h\u00f6k\u00fcm\u0259t yarad\u0131ld\u0131. F\u0259t\u0259li xan Xoyski h\u00f6k\u00fcm\u0259tin xarici i\u015fl\u0259r naziri oldu. Aprel i\u015fgal\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siaysi h\u0259yat\u0131nda \u0259n ciddi hadis\u0259 <em>h\u00f6k\u00fcm\u0259t b\u00f6hran\u0131n<\/em> yaranmas\u0131 idi. 1919-cu il Parisd\u0259n qay\u0131dan H.Hac\u0131nski v\u0259 onun t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 hesab edirdil\u0259r ki, Sovet Rusiyas\u0131na geni\u015f g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r verm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n isitiqlaliyy\u0259tini tan\u0131td\u0131rmaq olar. Lakin Xoyskinin t\u0259klifi il\u0259 Hac\u0131nski daxili i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. O h\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259rkibind\u0259 Ticar\u0259t v\u0259 S\u0259naye naziri kimi qald\u0131. 1920-ci il 1 apreld\u0259 Yusifb\u0259yli H\u00f6k\u00fcm\u0259ti \u2013 V H\u00f6k\u00fcm\u0259t \u2013istefa\u00a0\u00a0\u00a0 verdi. VI \u00a0H\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259\u015fkili Hac\u0131niskiy\u0259 h\u0259val\u0259 edildi.\u00a0 O komministl\u0259r d\u0259 daxil olmaqla sol q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t koalisyon h\u00f6k\u00fcm\u0259t yaratmaq ist\u0259yirdi. Onun bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 20 g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox \u00e7\u0259kdi. 22 Aprel 1920-ci ild\u0259 Hac\u0131nski VI\u00a0 H\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259\u015fkilinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda Parlament\u0259 m\u0259lumat verdi. Yeni\u00a0 &#8211; VI\u00a0 H\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259\u015fkili m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn N.Yusifb\u0259yli kabin\u0259sini \u00f6z v\u0259zif\u0259sini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti icra edirdi.<\/p>\n<p>Sovet Rusiyas\u0131 h\u0259l\u0259 1918-ci ilin noyabr\u0131ndan Bak\u0131n\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn konkret h\u0259rbi haz\u0131rl\u0131q t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Rusiya h\u0259rbi-inqilab \u015furas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 11-ci v\u0259 12-ci ordular\u0131n, h\u0259m\u00e7inin H\u0259\u015ft\u0259rxan \u2013 X\u0259z\u0259r donanamas\u0131n\u0131n daxil edildiyi ayr\u0131ca <em>X\u0259z\u0259r \u2013 Qafqaz<\/em> c\u0259hb\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. B\u00fct\u00fcn c\u0259nubi Qafqaz\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi <em>\u201cBak\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131\u201d<\/em> \u00a0adl\u0131 x\u00fcsusi h\u0259rbi plan\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131. 30 martda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini devirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliheyd\u0259r Qarayevin ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 <em>\u201coperativ q\u0259rargah\u201d<\/em> yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1920-ci il aprelin 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 <em>11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu <\/em>hiss\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259d\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7di v\u0259 Bak\u0131ya h\u00fccum etdi. Bak\u0131 eyni zamanda d\u0259nizd\u0259n d\u0259 m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nd\u0131. 27 aprel s\u0259h\u0259r tezd\u0259n komministl\u0259rin silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri h\u0259m \u015f\u0259h\u0259r daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 onun k\u0259narlar\u0131nda m\u00fch\u00fcm obyektl\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Az\u0259rbaycan kommunist (bol\u015fevikl\u0259r) Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si, Rusiya kommunist (bol\u015fevikl\u0259r) Partiyas\u0131 Qafqaz Diyar Komit\u0259sinin Bak\u0131 b\u00fcrosu v\u0259 M\u0259rk\u0259zi F\u0259hl\u0259 konfrans\u0131 ad\u0131ndan Az\u0259rbaycan Parlamentin\u0259 hakimiyy\u0259ti t\u0259hvil verm\u0259k bar\u0259d\u0259 ultimat\u0131m verdi. G\u00f6st\u0259ril\u0259n ultimat\u0131m v\u0259 VI h\u00f6k\u00fcm\u0259tin t\u0259\u015fkili il\u0259 ba\u011fl\u0131 Hac\u0131n\u0131skinin s\u0259drliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f komissiyan\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri M\u0259mm\u0259d Yusif C\u0259f\u0259rovun s\u0259drliyi il\u0259 Parlamentin sonuncu (145-ci) iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 olundu. \u0130clas 27 aprel ax\u015fam saat 23.25-d\u0259k davam etdi. R\u0259sulzad\u0259nin t\u0259klifi il\u0259 parlamentin qap\u0131lar\u0131 xalq\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. Hac\u0131n\u0131ski t\u0259klif etdi ki, hakimiyy\u0259ti \u201cmill\u0259tin qurtulu\u015fu namin\u0259\u201d kommunistl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verm\u0259liyik. Lakin qeyd-\u015f\u0259rtsiz hakimiyy\u0259tin t\u0259hvilin\u0259 etiraz ed\u0259n Parlament \u00fczv\u0259l\u0259ri yekunda q\u0259rar q\u0259bul etdil\u0259r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><em>Sovet h\u00f6k\u00fcm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan Az\u0259rbaycan tam istiqlaliyyati m\u00fchafiz\u0259 edilir;<\/em><\/li>\n<li><em>Az\u0259rbaycan Kommunist Firq\u0259sinin yaratd\u0131\u011f\u0131 h\u00f6k\u00fcm\u0259t m\u00fcv\u0259qq\u0259ti orqan olacaqd\u0131r; <\/em><\/li>\n<li><em>Az\u0259rbaycan\u0131n son idar\u0259 formas\u0131n\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir xarici t\u0259zyiqd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan f\u0259hl\u0259, k\u0259ndli v\u0259 \u0259sg\u0259r deputatlar\u0131 sovetl\u0259ri \u015f\u0259xsind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ali qanunverici orqan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir;<\/em><\/li>\n<li><em>H\u00f6k\u00fcm\u0259t idar\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn qulluq\u00e7ular\u0131 \u00f6z yerl\u0259rind\u0259 qal\u0131r, ancaq m\u0259sul v\u0259zif\u0259 tutanlar d\u0259yi\u015fdirilir;<\/em><\/li>\n<li><em>Yeni yarad\u0131lan m\u00fcv\u0259qq\u0259ti kommunist h\u00f6k\u00fcm\u0259ti Parlament v\u0259 H\u00f6k\u00fcm\u0259t \u00fczvl\u0259rinin h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259mlak\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verir;<\/em><\/li>\n<li><em>Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259 daxil olmas\u0131na yol verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbir g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k;<\/em><\/li>\n<li><em>Yeni h\u00f6k\u00fcm\u0259t, haradan ba\u015f verm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131n\u0131sars\u0131tmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u0259n b\u00fct\u00fcn xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6z s\u0259r\u0259ncam\u0131nda olan vasit\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259ti t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259kdir. <\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Lakin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamentinin hakimiyy\u0259ti dinc yolla, qan t\u00f6k\u00fclm\u0259d\u0259n kommunistl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymad\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259, Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 kobudcas\u0131na tapdalayan h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu hissl\u0259rinin qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 onun \u0259razisi i\u015f\u011fal olundu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Xronologiya<\/strong><\/h3>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 27 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Rusiyada Fevral demokratik inqilab\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 3 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Yelizavetpolda T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t Partiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 3 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u0259nubi Qafqazda m\u00fclki hakimiyy\u0259tin yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f X\u00fcsusi Zaqafqaziya Komit\u0259sin\u0259 &#8211; OZAKOM-a verilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 5 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 6 mart 7-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u0259sg\u0259r, f\u0259hl\u0259 v\u0259 zabit deputatlar\u0131 Sovetl\u0259rinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 9mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Qafqaz cani\u015finliyinin l\u0259\u011fvi v\u0259 X\u00fcsusi Zaqafqaziya Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 10 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">RSDFP-nin Birl\u0259\u015fmi\u015f M\u00fcv\u0259qq\u0259ti Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 27 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">M\u00fcs\u0259lman ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131 \u015euras\u0131 v\u0259 onun M\u00fcv\u0259qq\u0259ti Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 15-20 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131da Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 qurultay\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 1-8 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Moskvada I \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lman qurultay\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 20 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">&#8220;M\u00fcsavat&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t&#8221; Partiyalar\u0131n\u0131n T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t &#8220;M\u00fcsavat&#8221; Partiyas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 22 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 f\u0259hl\u0259 v\u0259 h\u0259rbi deputatlar\u0131 Sovetin\u0259 se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 25-31 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t &#8220;M\u00fcsavat&#8221; partiyas\u0131n\u0131n I qurultay\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 25 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Petroqradda bol\u015fevik \u00e7evrili\u015finin ba\u015f verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 27 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 f\u0259hl\u0259 v\u0259 \u0259sg\u0259r deputatlar\u0131 Sovetinin hakimiyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f f\u00f6vq\u0259lad\u0259 iclas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 31 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 f\u0259hl\u0259 v\u0259 h\u0259rbi deputatlar\u0131 Sovetinin yegan\u0259 qanunverici, inqilabi v\u0259 yerli orqan elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 2 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bol\u015fevikl\u0259rin Bak\u0131 Soveti \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si r\u0259hb\u0259rliyini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 15 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 22 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 26 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycanda v\u0259 b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda \u00dcmumrusiya M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917,5 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Osmanl\u0131 ordusu il\u0259 Qafqaz c\u0259bh\u0259si komandanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda \u018frzincanda bar\u0131\u015f\u0131q imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 12-13 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 f\u0259hl\u0259 v\u0259 h\u0259rbi deputatlar\u0131 Sovetin\u0259 se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 17 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Komissarl\u0131\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Torpaq haqq\u0131nda dekretin q\u0259bulu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1917, 18 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">V.\u00a0\u0130.\u00a0Lenin t\u0259r\u0259find\u0259n Stepan \u015eaumyan\u0131n Qafqaz\u0131n F\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissar\u0131 t\u0259yin edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">&#8220;Rusiyada m\u00fcs\u0259lmanl\u0131q&#8221; partiyas\u0131 il\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259ki &#8220;\u0130ttihad c\u0259miyy\u0259ti&#8221;nin qovu\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 vahid &#8220;\u0130ttihadi-\u0130slam Rusiyada m\u00fcs\u0259lmanl\u0131q&#8221; Partiyas\u0131 yarad\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 5 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u00dcmumrusiya M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 7-9 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lan Rusiya ordusu hiss\u0259l\u0259ri il\u0259 Zaqafqaziya h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u015eamxor ( \u015e\u0259mkir) v\u0259 D\u0259ll\u0259r stansiyas\u0131nda toqqu\u015fma<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918. 23 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seyminin a\u00e7\u0131lmas\u0131, Gege\u00e7korinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Zaqafqaziya h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 7 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n aqrar qanunun q\u0259bulu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 14-20 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seymi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda Trabzon konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, mart-aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, mart\u0131n ortalar\u0131<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Cavad q\u0259zas\u0131, Astara nahiy\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 27-29 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 30 mart &#8211;\u00a0<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>1 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 10 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131n Qotsinskinin d\u0259st\u0259sini X\u0131rdalanda m\u0259\u011flub etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 13 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918,22 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n Zaqafqaziya m\u00fcst\u0259qilliyinin elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 25 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 Soveti Xalq Komissarlar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00c7xenkelinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yeni Zaqafqaziya h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259sdiqi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 30 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n \u0130nqilabi M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fvi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 1 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Quban\u0131n Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 11 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Batum s\u00fclh konfrans\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 q\u0259zas\u0131 k\u0259nd deputatlar\u0131 sovetl\u0259rinin qurultay\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqafqaziya Seyminin son iclas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 27 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 28 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin elan edilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlaliyy\u0259ti haqq\u0131nda Akt\u0131n (\u018fqdnam\u0259) q\u0259bul edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 28 may &#8211;\u00a0<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>17 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda I h\u00f6kum\u0259t kabinetinin f\u0259aliyy\u0259t d\u00f6vr\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918 ,4 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Batumda Az\u0259rbaycan v\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda S\u00fclh v\u0259 Dostluq m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 5 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">T\u00fcrk ordusunun Yelizavetpola (G\u0259nc\u0259y\u0259) daxil olmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 16 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Milli \u015euras\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin Tiflisd\u0259n G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 17 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Milli \u015euran\u0131n burax\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 17 iyun-<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>7 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda II h\u00f6kum\u0259t kabinetinin f\u0259aliyy\u0259t d\u00f6vr\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 23 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycanda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">M\u00fcs\u0259lman korpusunun Az\u0259rbaycan korpusuna \u00e7evrilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si. Az\u0259rbaycan Milli Ordusunun yarad\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Zaqatala quberniyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 27 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qafqaz \u0130slam Ordusunun G\u00f6y\u00e7ay yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 27 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan (t\u00fcrk) dilinin Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin d\u00f6vl\u0259t dili elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 10 iyul<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qafqaz \u0130slam Ordusunun K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131 azad etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 11 iyul<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin \u00fcmumi s\u0259f\u0259rb\u0259rlik haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 25 iyul<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n ingilisl\u0259rin Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 30 iyul<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n istilas\u0131 zaman\u0131 Yelizavetpol adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi ad\u0131n\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 31 iyul<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n s\u00fcqutu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 1 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Sentrokaspi Diktaturas\u0131 v\u0259 F\u0259hl\u0259, \u018fsg\u0259r Deputatlar\u0131 Sovetinin M\u00fcv\u0259qq\u0259ti \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin birg\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 4 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u0130lk ingilis qo\u015fun d\u0259st\u0259sinin Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 28 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259dris edilm\u0259si haqq\u0131nda Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 4 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u0130ngilis qo\u015funlar\u0131n\u0131n Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 15 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qafqaz \u0130slam Ordusunun Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini azad etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 17 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycanh\u00f6kum\u0259tinin Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 5 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin neft s\u0259nayesinin d\u00f6vl\u0259tsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 18 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 &#8220;T\u00fcrk Oca\u011f\u0131&#8221; c\u0259miyy\u0259tinin yaranmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 30 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Antanta \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Mudros s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 1 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">H\u0259rbi Nazirliyin t\u0259sis edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 9 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 haqq\u0131nda qanunun q\u0259bul edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 16 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131; Qori seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259sinin Qazaxa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 17 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u0259nubi Qafqazda m\u00fctt\u0259fiq qo\u015funlar\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131 general Tomsonun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi ingilis qo\u015funlar\u0131n\u0131n Mudros m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycana daxil olmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 20 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamenti haqq\u0131nda qanunun q\u0259bulu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 29 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">X\u0259z\u0259r donanmas\u0131 ticar\u0259t g\u0259mil\u0259rinin ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ixtiyar\u0131na ke\u00e7m\u0259si. &#8220;\u0130ngilis d\u0259niz n\u0259qliyyat\u0131&#8221;n\u0131n yaranmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 7 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamentinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 15 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Konfrans\u0131 t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 24-26 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Konfrans\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcmumi t\u0259til ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 26 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259lim xan Xoyskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 III h\u00f6kum\u0259t kabinetinin t\u0259\u015fkili; G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda tranzit m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1918, 28 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda Bak\u0131 general-qubernatoru Tomsonun deklarasiyas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 15 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011funun yarad\u0131lmas\u0131; Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 4 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Parlamentin aqrar komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 6 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">&#8220;\u0130ttihad&#8221;\u0131n lideri Qara b\u0259y Qarab\u0259yovun h\u00f6kum\u0259t\u0259 etimads\u0131zl\u0131q votumu il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 25 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin III h\u00f6kum\u0259t kabinetinin istefas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 19 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259hl\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u00fc\u015favir\u0259 haqq\u0131nda qanunun parlament t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiqi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 5 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">H\u0259rbi Nazirliyin Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 14 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamentinin N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli ba\u015fda olmaqla IV h\u00f6kum\u0259t kabinetini t\u0259sdiq etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 24 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u0259nubi Qafqazda m\u00fctt\u0259fiq qo\u015funlar\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131 general Tomsonun general \u015eatervortla \u0259v\u0259z edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 6-13 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irdiyi \u00fcmumi t\u0259til<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 28 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda AB\u015e prezidenti \u00a0Vudro Vilsonla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 29 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131n\u0131n Tiflis konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 31 may<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Arbitraj orqan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda h\u00f6kum\u0259tin q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 11 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">H\u00f6kum\u0259tin D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkili haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 11 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u0259nubi Qafqaz Respublikalar\u0131 il\u0259 K\u00f6n\u00fcll\u00fc Ordu aras\u0131nda demarkasiya x\u0259ttinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 11 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razisind\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 13 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Kol\u00e7ak\u0131n Rusiya \u0259razisind\u0259 ali hakimiyy\u0259tinin tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259n\u0259din q\u0259bul edilm\u0259si. Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, \u015eimali Qafqaz, Belorusiya, Ukrayna, Estoniya v\u0259 Latviya n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin buna etiraz etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 13 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u0130ngilisl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 Bak\u0131da n\u00fcmayi\u015fl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 16 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda h\u0259rbi m\u00fcdafi\u0259 Akt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 27 iyun<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc birg\u0259 qorumaq haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sini Parlamentin t\u0259sdiq etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 6 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">General Tomsonun X\u0259z\u0259r h\u0259rbi donanmas\u0131n\u0131 Denikinin K\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r ordusuna verm\u0259k bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam imzalamas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 11 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">C\u00fcmhuriyy\u0259t Parlamentinin Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda qanunu q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 19 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u0130ngilt\u0259r\u0259-\u0130ran m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycana olan \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259kdiyini b\u0259yan etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 24 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u0130ngilisl\u0259rin Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flamalar\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 28 avqust<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 1 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul edilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 13 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Ba\u015f nazir N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin IV h\u00f6kum\u0259tin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 25 sentyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Qazax q\u0259zas\u0131 k\u0259ndlil\u0259rinin I qurultay\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 23 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">M\u00fctt\u0259fiql\u0259r ordusu Ali Ba\u015f komandan\u0131 Vilyam Haskelin &#8220;Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 Edmund D.Deklinin ona general-qubernator t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; \u0259mr verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 25 oktyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 23 noyabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fl\u0259ri aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 son qoyulmas\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 2-11 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t &#8220;M\u00fcsavat&#8221; Partiyas\u0131n\u0131n II qurultay\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1919, 22 dekabr<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Parlamentin N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 V h\u00f6kum\u0259t kabineti t\u0259rkibini t\u0259sdiq etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 2 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Denikin\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq t\u0259klifi haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 birinci d\u0259f\u0259 nota verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 11 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Antanta Ali \u015euras\u0131n\u0131n de-fakto tan\u0131mas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 14 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin Rusiyan\u0131n Denikinl\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin onun daxili i\u015fi olmas\u0131 haqq\u0131nda Q.\u00a0\u00c7i\u00e7erin\u0259 cavab notas\u0131 verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 23 yanvar<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 ikinci notan\u0131n verilm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 11-12 fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin Q.\u00a0\u00c7i\u00e7erin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyinin tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda cavab notas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 18fevral<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">M.\u00a0Hac\u0131nskinin daxili i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 20 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan-\u0130ran m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130ran t\u0259r\u0259find\u0259n de-yure tan\u0131nmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 23 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">\u018fkin v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik naziri \u018fhm\u0259d C\u00f6vd\u0259t Pepinovun istefa verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 23 mart<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda ticar\u0259t m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 9 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Po\u00e7t v\u0259 teleqraf naziri sosialist C.\u00a0Hac\u0131nskinin istefa verm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 15 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">A.\u00a0Qarda\u015fovun &#8220;\u018fhrar&#8221; Partiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kum\u0259t kabinetind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131; F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin Q.\u00a0\u00c7i\u00e7erin\u0259 Rusiya qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n notas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 27 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">XI Q\u0131z\u0131l Ordunun Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razisin\u0259 daxil olmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 27 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamenti t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin hakimiyy\u0259ti ona t\u0259hvil verm\u0259si haqq\u0131nda ultimatumunu q\u0259bul etm\u0259si<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"142\"><strong><em>1920, 28 aprel<\/em><\/strong><\/td>\n<td width=\"463\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu. Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:<\/strong>\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan tarixi<\/strong>. Yeddi cildd\u0259. V cild (1900-1920-ci ill\u0259r). Bak\u0131, \u201cElm\u201d, 2008, s\u0259h.60<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n<div style=\"margin: 20px 0;\"><div class=\"qrcswholewtapper\" style=\"text-align:left;\"><div class=\"qrcprowrapper\"  id=\"qrcwraa2leds\"><div class=\"qrc_canvass\" id=\"qrc_cuttenpages_2\" style=\"display:inline-block\" data-text=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094\"><\/div><div><a download=\"AZ\u018fRBAYCAN  XALQ  C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat).png\" class=\"qrcdownloads\" id=\"worign\">\r\n           <button type=\"button\" style=\"min-width:110px;background:#44d813;color:#000;font-weight: 600;border: 1px solid #44d813;border-radius:20px;font-size:12px;padding: 6px 0;\" class=\"uqr_code_btn\">QR kodu Y\u00fckl\u0259 \ud83e\udc0b<\/button>\r\n           <\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AZ\u018fRBAYCAN \u00a0XALQ \u00a0C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 &nbsp; Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti,\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 C\u00fcmhuriyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan Demokratik\u00a0 Respublikas\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si (1914-1918) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131nda) yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tdir. 1917-ci il fevralda Romonovlar s\u00fclal\u0259si devrildi. Hakimiyy\u0259t\u0259 Lvovun ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00a0M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t g\u0259ldi. 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015fi h\u00f6k\u00fcm\u0259tin i\u015fini\u00a0 dayand\u0131rd\u0131. 1918-ci il 23 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1095,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-1094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dovlt-qullugu-2"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"AZ\u018fRBAYCAN \u00a0XALQ \u00a0C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 &nbsp; Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti,\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 C\u00fcmhuriyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan Demokratik\u00a0 Respublikas\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si (1914-1918) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131nda) yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tdir. 1917-ci il fevralda Romonovlar s\u00fclal\u0259si devrildi. Hakimiyy\u0259t\u0259 Lvovun ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00a0M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t g\u0259ldi. 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015fi h\u00f6k\u00fcm\u0259tin i\u015fini\u00a0 dayand\u0131rd\u0131. 1918-ci il 23 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-04-30T08:43:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-30T08:46:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"546\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"276\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"auto61\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"auto61\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"37 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094\"},\"author\":{\"name\":\"auto61\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"headline\":\"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat)\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:43:51+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-30T08:46:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094\"},\"wordCount\":7349,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/axcmain.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094\",\"name\":\"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/axcmain.jpg\",\"datePublished\":\"2018-04-30T08:43:51+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-30T08:46:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/axcmain.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/axcmain.jpg\",\"width\":546,\"height\":276},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1094#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/\",\"name\":\"www.YUSIF.az\",\"description\":\"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\",\"name\":\"auto61\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"auto61\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","og_description":"AZ\u018fRBAYCAN \u00a0XALQ \u00a0C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 &nbsp; Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti,\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 C\u00fcmhuriyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan Demokratik\u00a0 Respublikas\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si (1914-1918) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131nda) yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tdir. 1917-ci il fevralda Romonovlar s\u00fclal\u0259si devrildi. Hakimiyy\u0259t\u0259 Lvovun ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00a0M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6k\u00fcm\u0259t g\u0259ldi. 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015fi h\u00f6k\u00fcm\u0259tin i\u015fini\u00a0 dayand\u0131rd\u0131. 1918-ci il 23 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094","og_site_name":"www.YUSIF.az","article_published_time":"2018-04-30T08:43:51+00:00","article_modified_time":"2018-04-30T08:46:13+00:00","og_image":[{"width":546,"height":276,"url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"auto61","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"auto61","Est. reading time":"37 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094"},"author":{"name":"auto61","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"headline":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat)","datePublished":"2018-04-30T08:43:51+00:00","dateModified":"2018-04-30T08:46:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094"},"wordCount":7349,"publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg","articleSection":["D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094","name":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat) - www.YUSIF.az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg","datePublished":"2018-04-30T08:43:51+00:00","dateModified":"2018-04-30T08:46:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#primaryimage","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg","contentUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/axcmain.jpg","width":546,"height":276},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1094#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yusif.az\/main"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 (M\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259lumat)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/","name":"www.YUSIF.az","description":"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!","publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yusif.az\/main\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146","name":"auto61","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"auto61"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1094"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1098,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions\/1098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}