{"id":1556,"date":"2018-11-11T01:38:06","date_gmt":"2018-11-10T21:38:06","guid":{"rendered":"http:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556"},"modified":"2018-11-11T01:38:06","modified_gmt":"2018-11-10T21:38:06","slug":"f%c9%99rdi-kompyuterl%c9%99rin-t%c9%99rkib-hiss%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556","title":{"rendered":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h1 style=\"text-align: center;\">F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri<\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>sistem bloku<\/strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"145\" height=\"145\" class=\"wp-image-1557\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image.png 145w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 145px) 100vw, 145px\" \/><\/li>\n<li><strong>monitor (displey) <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"125\" height=\"156\" class=\"wp-image-1558\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-1.png\" \/><\/strong><\/li>\n<li><strong>klaviatura <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"172\" height=\"173\" class=\"wp-image-1559\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-2.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-2.png 172w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-2-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-2-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 172px) 100vw, 172px\" \/><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u018flav\u0259 olaraq kompyuter\u0259 m\u00fcxt\u0259lif <strong>periferiya qur\u011fular\u0131 <\/strong>qo\u015fula bil\u0259r: printer, skaner, plotter (qrafik\u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fu), r\u0259q\u0259mli kamera, coystik v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong>Sistem bloku<\/strong> f\u0259rdi kompyuterin \u0259sas hiss\u0259si olub, daxilind\u0259 kompyuterin i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli qur\u011fular\u0131 birl\u0259\u015fdirir. O, kompyuterin b\u00fct\u00fcn aparat hiss\u0259sini, y\u0259ni qida blokunu, s\u0259rt v\u0259 \u00e7evik diskl\u0259rd\u0259 yadda\u015f\u0131, video adapteri, giri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015f portlar\u0131n\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259 olan \u201cana plata\u201dn\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n g\u00f6vd\u0259dir. \u201cAna plata\u201dda <strong>m\u0259rk\u0259zi prosessor<\/strong>, <strong>daxili yadda\u015f<\/strong> v\u0259 s. yerl\u0259\u015fir. Bundan \u0259lav\u0259, sistem blokunda faks\u2011modem (daxili), multimedia vasit\u0259l\u0259ri (s\u0259s kart\u0131 v\u0259 s.), \u015f\u0259b\u0259k\u0259 kart\u0131 v\u0259 s. kimi qur\u011fular da yerl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Monitor (displey) <\/strong>m\u0259tn v\u0259 qrafiki informasiyan\u0131n ekrana \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. O, videoadapter (videokontroller) adlanan x\u00fcsusi qur\u011funun idar\u0259si alt\u0131nda i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>Klaviatura<\/strong> \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 \u00e7ap makinas\u0131 il\u0259 kalkulyatorun hibridini t\u0259\u015fkil edir. Onun vasit\u0259sil\u0259 informasiya kompyuter\u0259 daxil edilir. Ad\u0259t\u0259n klaviaturada h\u0259rfl\u0259r, r\u0259q\u0259ml\u0259r v\u0259 funksional d\u00fcym\u0259l\u0259r olur. Standart klaviatura 104\/105 d\u00fcym\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Kompyuterin \u0259sas i\u015f prinsipi amerikal\u0131 alim Con Fon Neyman t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f v\u0259 onun fikrinc\u0259 ist\u0259nil\u0259n kompyuter 4 \u0259sas qur\u011fuya malik olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p><strong>1.<\/strong> <strong>Hesab-m\u0259ntiq qur\u011fusu. <\/strong>Buraya prosessor, h\u0259m\u00e7inin x\u00fcsusil\u0259\u015fdirilmi\u015f platalarda yerl\u0259\u015fdiril\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0259lav\u0259 mikrosxeml\u0259r (videoplatan\u0131n, s\u0259s platas\u0131n\u0131n prosessorlar\u0131 v\u0259 s.) aiddir.<\/p>\n<p><strong>2. \u0130dar\u0259 qur\u011fusu. <\/strong>Bu funksiyan\u0131 da h\u0259m prosessor, h\u0259m d\u0259 \u201cana plata\u201dn\u0131n toplular\u0131 (\u00e7ipset) yerin\u0259 yetirirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong> <strong>Yadda\u015f<\/strong> <strong>qur\u011fusu. <\/strong>\u0130cra olunan proqramlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n emal etdikl\u0259ri informasiyan\u0131 yadda saxlay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>4. Xarici qur\u011fular (periferiya). <\/strong>Buraya informasiyan\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan xarici yadda\u015f qur\u011fular\u0131 (\u00e7evik (floppy) v\u0259 s\u0259rt (hard) disk yadda\u015f\u0131, y\u0131\u011fcam diskd\u0259 yadda\u015f (CD, DVD), fl\u0259\u015f yadda\u015f v\u0259 s.), informasiyan\u0131 kompyuter\u0259 daxil ed\u0259n v\u0259 kompyuterd\u0259n informasiyan\u0131 xaric ed\u0259n qur\u011fular (printer, skaner, xarici modem, monitor, s\u0259sucald\u0131c\u0131 v\u0259 s.) daxildir.<\/p>\n<h1>F\u0259rdi kompyuterin qurulu\u015fu<\/h1>\n<p>Kompyuteri t\u0259\u015fkil ed\u0259n qur\u011fular\u0131 \u015f\u0259rti olaraq 2 hiss\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259k olar:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Daxili<\/strong> qur\u011fular (b\u0259z\u0259n onlar \u201ckomplektl\u0259\u015fdiricil\u0259r\u201d d\u0259 adlan\u0131rlar);<\/li>\n<li><strong>Xarici (periferiya) <\/strong>qur\u011fular.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sistem blokunun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n qur\u011fular <strong>daxili<\/strong>, sistem blokuna x\u00fcsusi kontakt sistemi \u2013 portlar vasit\u0259sil\u0259 bloka xaricd\u0259n qo\u015fulan qur\u011fular is\u0259 <strong>xarici <\/strong>qur\u011fular adlan\u0131r. Xarici qur\u011fulardan \u0259n \u0259sas\u0131 <strong>giri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015f <\/strong>qur\u011fular\u0131 olan monitor, klaviatura v\u0259 mausdur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6st\u0259rdikl\u0259rimiz minimal sayda olan qur\u011fulard\u0131r ki, onlars\u0131z kompyuterin i\u015fl\u0259m\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildir.<\/p>\n<h1>F\u0259rdi kompyuterin daxili qur\u011fular\u0131<\/h1>\n<p>Ma\u011fazada kompyuter alan zaman sistem blokunun \u0259sas xarakteristikalar\u0131 il\u0259 t\u0259qdim olunan prays-v\u0259r\u0259q\u0259 vasit\u0259sil\u0259 tan\u0131\u015f olmaq olar. Ad\u0259t\u0259n onun t\u0259rkibind\u0259 bel\u0259 bir informasiya yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>Intel Pentium 4 CPU 2,8\/512 DDR (PC3200)\/80Gb\/GeForceFX 128\/Combo<\/p>\n<p>Bu informasiya yaz\u0131lar\u0131 sistem blokunun <strong>konfiqurasiyas\u0131n\u0131<\/strong> t\u0259svir edir.<\/p>\n<p>Intel Pentium 4 CPU 2,8 \u2013 takt tezliyi 2,8 GiqaHers (GHz) olan Intel Pentium 4 prosessorunu g\u00f6st\u0259rir;<\/p>\n<p>512 DDR (PC3200) \u2013 buraxma qabiliyy\u0259ti 3200 Mbit\/san, tutumu 512 Mbayt olan DDR SDRAM tipli \u0259m\u0259li yadda\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rir;<\/p>\n<p>80Gb \u2013 tutumu 80Gbayt olan s\u0259rt diski (vin\u00e7esteri) g\u00f6st\u0259rir;<\/p>\n<p>GeForceFX 128 \u2013 yadda\u015f\u0131n\u0131n h\u0259cmi 128 Mbayt olan GeForceFX mikrosxem toplusuna \u0259saslanan videoplatan\u0131 g\u00f6st\u0259rir;<\/p>\n<p>Combo \u2013 CD-ROM v\u0259 DVD diskl\u0259rini oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn disk qur\u011fusunu g\u00f6st\u0259rir, burada CD\u2011R v\u0259 CD-RW diskl\u0259rin\u0259 yazmaq da m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 sistem blokunun \u0259sas hiss\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olaq.<\/p>\n<h1>Sistem bloku<\/h1>\n<p>Sistem blokunda ad\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hiss\u0259l\u0259r yerl\u0259\u015fir:<\/p>\n<ul>\n<li>sistem platas\u0131 (ana plata);<\/li>\n<li>maqnit diskl\u0259rind\u0259 yadda\u015f qur\u011fular\u0131;<\/li>\n<li>qida bloku (m\u0259nb\u0259yi);<\/li>\n<li>sistem s\u0259s cihaz\u0131 v\u0259 s.<\/li>\n<\/ul>\n<h1>Ana plata (Sistem platas\u0131)<\/h1>\n<p>Ana plata f\u0259rdi kompyuterin \u0259sas platas\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"496\" height=\"419\" class=\"wp-image-1560\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-3.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-3.png 496w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-3-300x253.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 496px) 100vw, 496px\" \/><\/p>\n<p>Ana plata \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n elementl\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Mikroprosessor;<\/strong><\/li>\n<li><strong>\u018fm\u0259li yadda\u015f qur\u011fusu;<\/strong><\/li>\n<li><strong>BIOS;<\/strong><\/li>\n<li><strong>Daimi yadda\u015f qur\u011fusu<\/strong> <strong>(DYQ);<\/strong><\/li>\n<li><strong>\u015einl\u0259r;<\/strong><\/li>\n<li><strong>Portlar<\/strong> v\u0259 <strong>birl\u0259\u015fdiricil\u0259r<\/strong> toplusu;<\/li>\n<li><strong>Slotlar;<\/strong><\/li>\n<li><strong>Kontrollerl\u0259r;<\/strong><\/li>\n<li><strong>\u0130nteqralla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f <\/strong>(daxild\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f) \u0259lav\u0259 qur\u011fular.<\/li>\n<\/ul>\n<p>B\u0259zi ana platalarda videokart\u0131n v\u0259 s\u0259s kart\u0131n\u0131n mikrosxeml\u0259ri d\u0259 yerl\u0259\u015fir. F\u0259rdi kompyuterl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n iki tip: AT (Advanced Technology) v\u0259 ATX (Advanced Technology eXtended) tipli ana platadan istifad\u0259 olunur. ATX tipli ana platalarda enerjiy\u0259 t\u0259l\u0259bat \u00e7ox azd\u0131r.<\/p>\n<h3>Mikroprosessor<\/h3>\n<p>Kompyuterin \u0259sas hiss\u0259si mikroprosessordur. Mikroprosessor bir ne\u00e7\u0259 santimetr \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 mikrosxem olub, kompyuter\u0259 daxil olan informasiyan\u0131n t\u0259hlilini, hesablanmas\u0131n\u0131, emal\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min edir. Mikrosxeml\u0259r toplusunu <strong>\u00e7ipset<\/strong> d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Mikroprosessor b\u0259z\u0259n m\u0259rk\u0259zi prosessor <strong>(CPU \u2013 Central Prosessor Unit \u2013 M\u0259rk\u0259zi Prosessor Modulu)<\/strong> da adlan\u0131r.<\/p>\n<pre><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"237\" height=\"250\" class=\"wp-image-1561\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image.jpeg\" \/>\r\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"426\" height=\"359\" class=\"wp-image-1562\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-1.jpeg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-1.jpeg 426w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-1-300x253.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 426px) 100vw, 426px\" \/><\/pre>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, kompyuterd\u0259 prosessor bir \u0259d\u0259d olmur \u2013 videoplata, s\u0259s platas\u0131, \u00e7oxlu sayda xarici qur\u011fular \u2013 bunlar ham\u0131s\u0131 \u00f6z prosessorlar\u0131 il\u0259 t\u0259chiz olunmu\u015flar. Lakin onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 M\u0259rk\u0259zi Prosessordan f\u0259rqli olaraq, dar bir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 x\u00fcsusil\u0259\u015fdirilmi\u015f olurlar. M\u0259s\u0259l\u0259n, onlardan biri s\u0259sin emal\u0131 il\u0259, dig\u0259ri is\u0259 3-\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc t\u0259svirl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259\u015f\u011ful olur. <strong><em>M\u0259rk\u0259zi prosessorun \u0259sas v\u0259 f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259ti \u2013 onun universal olmas\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong> Y\u0259ni laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 m\u0259rk\u0259zi prosessor ist\u0259nil\u0259n i\u015fi yerin\u0259 yetir\u0259 bildiyi halda, videoplatan\u0131n prosessoru n\u0259 q\u0259d\u0259r arzu ets\u0259 bel\u0259, musiqi fayl\u0131n\u0131n kodunu ayd\u0131nla\u015fd\u0131ra bilmir.<\/p>\n<p>Mikroprosessorun t\u0259rkibin\u0259 m\u0259rk\u0259zi idar\u0259 qur\u011fusu, hesab-m\u0259ntiq qur\u011fusu, prosessorun daxili \u0259m\u0259li yadda\u015f\u0131 (registr, ke\u015f-yadda\u015f v\u0259 s.) daxildir.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259nil\u0259n prosessor \u2013 x\u00fcsusi texnologiya il\u0259 haz\u0131rlanan silisium kristal\u0131ndan ibar\u0259tdir v\u0259 b\u0259z\u0259n ona \u201cda\u015f\u201d da deyirl\u0259r. Lakin bu kristallar\u0131n daxilind\u0259 bir-biril\u0259ri il\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r-kontaktlar vasit\u0259sil\u0259 birl\u0259\u015fdirilmi\u015f tranzistorlar kimi \u00e7oxlu sayda ayr\u0131-ayr\u0131 elementl\u0259r olur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, he\u00e7 bir tranzistor he\u00e7 bir hesab \u0259m\u0259lini apara bilm\u0259z. Bu elektron \u00e7evirici ancaq siqnal\u0131 ya \u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r, ya da onu saxlaya bil\u0259r. Siqnal\u0131n olmas\u0131 m\u0259ntiqi vahid\u0259 (1-\u0259), olmamas\u0131 is\u0259 m\u0259ntiqi s\u0131fra (0-a) uy\u011fun g\u0259lir.<\/p>\n<p>Prosessorun kristal\u0131na a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar daxil ola bil\u0259r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Prosessorun n\u00fcv\u0259si <\/strong>v\u0259 ya \u0259sas hiss\u0259si<strong> \u2013 <\/strong>buna<strong> \u0259sas hesablama qur\u011fusu<\/strong> deyilir. M\u0259hz burada prosessora daxil olan b\u00fct\u00fcn veril\u0259nl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 emal prosesi yerin\u0259 yetirilir.<\/li>\n<li><strong>Soprosessor<\/strong> \u2013 \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b riyazi hesablamalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cs\u00fcr\u00fc\u015f\u0259n n\u00f6qt\u0259li\u201d \u0259m\u0259liyyatlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 blokdur. Qrafik v\u0259 multimedial\u0131 proqramlarla i\u015fl\u0259dikd\u0259 aktiv olaraq, soprosessordan istifad\u0259 edilir.<\/li>\n<li><strong>Ke\u015f-yadda\u015f<\/strong> \u2013 bufer yadda\u015f\u0131 olub, veril\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0131\u011f\u0131c\u0131 rolunu oynay\u0131r. Ke\u015f\u2011yadda\u015f mikroprosessorla \u0259sas yadda\u015f aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n, ki\u00e7ik tutuma v\u0259 y\u00fcks\u0259k i\u015fl\u0259m\u0259 s\u00fcr\u0259tin\u0259 malik yadda\u015fd\u0131r. Bu yadda\u015f \u0259m\u0259li yadda\u015fa m\u00fcraci\u0259ti s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 bununla da kompyuterin m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Kompyuterin yadda\u015f\u0131na m\u00fcraci\u0259t zaman\u0131 veril\u0259nl\u0259r ke\u015f-yadda\u015fda axtar\u0131l\u0131r. Buna \u0259sas s\u0259b\u0259b odur ki, ke\u015f-yadda\u015fa veril\u0259nl\u0259ri axtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn edil\u0259n m\u00fcraci\u0259tin m\u00fcdd\u0259ti, \u0259m\u0259li yadda\u015fa edil\u0259n m\u00fcraci\u0259tin m\u00fcdd\u0259tind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 azd\u0131r. M\u00fcasir prosessorlarda 2 tip ke\u015f-yadda\u015fdan istifad\u0259 olunur: 100 Kilobayta q\u0259d\u0259r tutuma malik olan ifrat c\u0259ld i\u015fl\u0259y\u0259n <strong>I s\u0259viyy\u0259li ke\u015f-yadda\u015f<\/strong> v\u0259 s\u00fcr\u0259ti bir q\u0259d\u0259r az olan v\u0259 tutumu 128 Kbaytdan 2 Mbayta q\u0259d\u0259r olan <strong>II s\u0259viyy\u0259li ke\u015f\u2011yadda\u015f.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Veril\u0259nl\u0259r \u015fini <\/strong>\u2013 informasiya magistral\u0131 olub, onun say\u0259sind\u0259 prosessor kompyuterin dig\u0259r qur\u011fular\u0131 il\u0259 veril\u0259nl\u0259r m\u00fcbadil\u0259si apara bilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Fiziki n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n mikroprosessor \u2013 B\u00f6y\u00fck \u0130nteqral Sxemidir (B\u0130S). Onun \u0259sas s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259ti i\u015f\u00e7i g\u0259rginliyi, takt tezliyi, takt tezliyinin daxili \u00e7oxaltma \u0259msal\u0131, ke\u015f-yadda\u015f\u0131n tutumu v\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259liliyidir (takt tezliyini b\u0259z\u0259n kompyuterin v\u0259 <strong>mikroprosessorun s\u00fcr\u0259ti<\/strong> d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar).<\/p>\n<p>Mikroprosessoru i\u015f\u00e7i g\u0259rginlik il\u0259 ana plata t\u0259min edir. \u0130\u015f\u00e7i g\u0259rginliyin qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 h\u0259dd\u0259 endirilm\u0259si mikroprosessorun daha da m\u0259hsuldar i\u015fl\u0259m\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Prosessorun daxilind\u0259 <strong>registr <\/strong>adlanan m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259 var ki, mikroprosessor emal etdiyi veril\u0259nl\u0259ri orada saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, kompyuter eyni zamanda m\u0259hdud \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 informasiya vahidl\u0259ri y\u0131\u011f\u0131m\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259yir. \u0130nformasiya vahidi y\u0131\u011f\u0131m\u0131 mikroprosessorun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n registrl\u0259rin d\u0259r\u0259c\u0259liyind\u0259n (m\u0259rt\u0259b\u0259liyind\u0259n) as\u0131l\u0131 olur. <strong>D\u0259r\u0259c\u0259lik (m\u0259rt\u0259b\u0259lilik)<\/strong> \u2013 prosessorun eyni vaxtda emal etdiyi informasiya bitl\u0259rinin say\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r kompyuter bir d\u0259f\u0259y\u0259 8 d\u0259r\u0259c\u0259li (8 bitd\u0259n ibar\u0259t) informasiyan\u0131 emal ed\u0259 bilirs\u0259, dem\u0259li registr, daha do\u011frusu mikroprosessor 8 d\u0259r\u0259c\u0259li (m\u0259rt\u0259b\u0259li) hesab edilir. M\u00fcasir prosessorlarda bu parametr 32 v\u0259 64 olur.<\/p>\n<p><strong>Takt tezliyi <\/strong>1 saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 yerin\u0259 yetiril\u0259n \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n (m\u0259s\u0259l\u0259n, toplama v\u0259 vurma) say\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259min \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n hans\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetirildiyini g\u00f6st\u0259rir. Takt tezliyi Meqaherzl\u0259rl\u0259 (MHz) v\u0259 Geqahersl\u0259rl\u0259 (GHz) \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bu g\u00f6st\u0259rici prosessorun ad\u0131ndan sonra yaz\u0131l\u0131r (m\u0259s\u0259l\u0259n, Pentium\/75 MHz).<\/p>\n<p>Mikroprosessorlar\u0131 \u0259sas\u0259n Intel, AMD v\u0259 Cyrix firmalar\u0131 istehsal edir. Intel firmas\u0131 \u00f6z mikroprosessorlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n Pentium markas\u0131 il\u0259 burax\u0131r. \u018fg\u0259r ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259 kimi prosessorlar bazar\u0131nda Intel korporasiyas\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, indiy\u0259 kimi bu firmada prosessorlar\u0131n 8 n\u0259sli d\u0259yi\u015fmi\u015fdir: 8088, 286, 386, 486, Pentium I, Pentium II, Pentium III, Pentium IV. Bu mikroprosessorlar\u0131n tezliy\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259snifat\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n<p>Pentium I &#8211; 75 MHz 300 MHz<\/p>\n<p>Pentium II &#8211; 300 MHz 600 MHz<\/p>\n<p>Pentium III &#8211; 600 MHz 1100 MHz<\/p>\n<p>Pentium IV \u2013 1100 MHz (1,1GHz) 4000 MHz (4 GHz)<\/p>\n<h1>BIOS<\/h1>\n<p>F\u0259rdi kompyuterin daimi yadda\u015f\u0131nda kompyuter avadanl\u0131qlar\u0131n\u0131n i\u015fini yoxlayan (m\u0259lumat\u0131 ekrana \u00e7\u0131xarmaqla), \u0259m\u0259liyyat sisteminin y\u00fckl\u0259nm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n proqramlar toplusu yerl\u0259\u015fir. H\u0259min proqramlar toplusunun \u00e7ox hiss\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 kompyuterd\u0259 daxiletm\u0259-xaricetm\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 proqramlar\u0131 <strong>BIOS<\/strong> (Basic Input-Output System \u2013 Bazan\u0131n Giri\u015f-\u00c7\u0131x\u0131\u015f Sistemi) adland\u0131r\u0131rlar. BIOS ayr\u0131ca mikrosxem \u015f\u0259klind\u0259 haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>F\u0259rdi kompyuterl\u0259r\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n proqramlar\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn cari tarix, saat, kompyuterin konfiqurasiyas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n informasiya laz\u0131m olur. B\u00fct\u00fcn bu veril\u0259nl\u0259r <strong>CMOS<\/strong>-da saxlan\u0131l\u0131r. Bu ad onun haz\u0131rlanma texnologiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: Complementary Metal Oxide-Semiconductor (Metal-Oksid Yar\u0131mke\u00e7irici Kristal). Bu mikrosxem f\u0259rdi kompyuterin konfiqurasiyas\u0131n\u0131, zaman\u0131 v\u0259 tarixi yadda saxlamaq funksiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<h1>\u015einl\u0259r<\/h1>\n<p>\u015ein \u2013 kompyuterin ayr\u0131-ayr\u0131 qur\u011fular\u0131 aras\u0131nda siqnal\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n informasiya magistral\u0131d\u0131r. \u0130nformasiya mikroprosessora \u015finl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin qur\u011fular\u0131n \u00fcnvanlanmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 funksiyas\u0131 da \u015finl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yerin\u0259 yetirilir. F\u0259rdi kompyuter\u0259 \u0259lav\u0259 qur\u011fular\u0131n (mouse, klaviatura, r\u0259q\u0259mli kamera v\u0259 s.) <strong>USB <\/strong>lokal \u015finind\u0259n istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<h1>Slotlar<\/h1>\n<p>Slot &#8211; sistem platas\u0131nda \u0259lav\u0259 platalar\u0131 (\u0259m\u0259li yadda\u015f\u0131, modemi, videoplatan\u0131 v\u0259 s.) qo\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259yin olunan qur\u011fudur. Buna misal olaraq PCI standartl\u0131 birl\u0259\u015fdirici \u2013 slotlar\u0131, AGP birl\u0259\u015fdiricisini, \u0259m\u0259li yadda\u015f\u0131 qura\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n slotlar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"445\" height=\"451\" class=\"wp-image-1563\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-4.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-4.png 445w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-4-296x300.png 296w\" sizes=\"auto, (max-width: 445px) 100vw, 445px\" \/><\/p>\n<h1>Portlar<\/h1>\n<p>Mikroprosessorun xarici qur\u011fularla (printer, mouse v\u0259 s.) informasiya m\u00fcbadil\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n yuvalara <strong>portlar<\/strong> deyilir. Portlar sistem blokunun arxa panelind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Portlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 n\u00f6vl\u0259ri var:<\/p>\n<p><strong>25 kontaktl\u0131 birl\u0259\u015fdiricili paralel port (LPT).<\/strong> Bu port vasit\u0259sil\u0259 printer, skaner, h\u0259m\u00e7inin informasiyan\u0131 saxlayan v\u0259 n\u0259ql ed\u0259n xarici qur\u011fular (yadda\u015f y\u0131\u011f\u0131c\u0131lar\u0131) kompyuter\u0259 qo\u015fula bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"545\" height=\"154\" class=\"wp-image-1564\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-5.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-5.png 545w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-5-300x85.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 545px) 100vw, 545px\" \/><\/p>\n<p><strong>9 v\u0259 23 kontaktl\u0131 birl\u0259\u015fdiricili ard\u0131c\u0131l portlar\u0131n (COM) <\/strong>s\u00fcr\u0259ti bir q\u0259d\u0259r az olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r buraya c\u0259ld i\u015fl\u0259m\u0259yi \u00e7ox da t\u0259l\u0259b olunmayan \u2013 maus v\u0259 modem kimi qur\u011fular qo\u015fulurdular. Sonradan maus \u00fc\u00e7\u00fcn PS\/2 birl\u0259\u015fdiricisi yarad\u0131ld\u0131, COM portu is\u0259 yava\u015f i\u015fl\u0259y\u0259n modem \u00fc\u00e7\u00fcn saxlan\u0131ld\u0131. Vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k ki, bu port s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131lacaq v\u0259 o, USB portu il\u0259 \u0259v\u0259z olunacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"358\" height=\"266\" class=\"wp-image-1565\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-6.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-6.png 358w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-6-300x223.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 358px) 100vw, 358px\" \/><\/p>\n<p><strong>PS\/2 portu.<\/strong> Bu portlardan maus v\u0259 klaviaturan\u0131 qo\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"384\" height=\"640\" class=\"wp-image-1566\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-7.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-7.png 384w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-7-180x300.png 180w\" sizes=\"auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px\" \/><\/p>\n<p><strong>USB (Universal Serial Bus) portu. <\/strong>2000-ci ill\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015f bu interfeys h\u0259min onilliyin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259si olmu\u015fdur. M\u00fcasir kompyuterl\u0259rd\u0259 bu portlar\u0131n say\u0131 6-dan 8-\u0259 q\u0259d\u0259r olur v\u0259 bununla da dig\u0259r portlardan istifad\u0259y\u0259 son qoyulmu\u015f olur. Bir USB portuna \u201cs\u0131ra il\u0259\u201d 127 qur\u011fu qo\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn olur. USB\u2011nin daha bir vacib keyfiyy\u0259ti vard\u0131r \u2013 bu interfeys kompyuteri yenid\u0259n y\u00fckl\u0259m\u0259d\u0259n, ist\u0259nil\u0259n qur\u011funu qo\u015fma\u011fa imkan verir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"296\" class=\"wp-image-1567\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-8.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-8.png 400w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-8-300x222.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<p><strong>IEEE (FireWire). <\/strong>USB 2.0 il\u0259 r\u0259qab\u0259t aparan veril\u0259nl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259 bil\u0259n bu kontroller xarici qur\u011fular\u0131 kompyuter\u0259 qo\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259yin olunmu\u015fdur. Hal-haz\u0131rda ondan r\u0259q\u0259mli kameralara sahib olan \u015f\u0259xsl\u0259r istifad\u0259 edirl\u0259r. 2003-c\u00fc ild\u0259n sonra burax\u0131lan b\u00fct\u00fcn platalarda bu interfeys olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"440\" height=\"370\" class=\"wp-image-1568\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-9.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-9.png 440w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-9-300x252.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 440px) 100vw, 440px\" \/><\/p>\n<h3>\u018fm\u0259li yadda\u015f<\/h3>\n<p>\u018fm\u0259li yadda\u015f<strong> (\u018fYQ, RAM)<\/strong> \u2013 emal edil\u0259n veril\u0259nl\u0259rin saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan mikrosxeml\u0259r toplusudur. \u018fm\u0259li yadda\u015f\u0131n daimi yadda\u015fdan f\u0259rqi ondan ibar\u0259tdir ki, burada informasiya daimi yox, m\u00fcv\u0259qq\u0259ti yadda saxlan\u0131l\u0131r. Kompyuteri \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xaran kimi \u0259m\u0259li yadda\u015fdak\u0131 informasiya itir.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259li yadda\u015f fiziki i\u015f prinsipin\u0259 g\u00f6r\u0259 <strong>dinamik (DRAM)<\/strong> v\u0259 <strong>statik (SRAM)<\/strong> yadda\u015fa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. \u018fn c\u0259ld i\u015fl\u0259y\u0259n yadda\u015f \u2013 statik yadda\u015f olub, ondan prosessorda ke\u015f-yadda\u015f kimi istifad\u0259 edilir. Statiki yadda\u015f informasiyan\u0131, qida m\u0259nb\u0259yi xarab olana q\u0259d\u0259r v\u0259 ya xanaya yeni informasiya yaz\u0131lana q\u0259d\u0259r saxlaya bilir. Lakin statik yadda\u015f defisit v\u0259 baha oldu\u011fundan, yadda\u015f\u0131n dig\u0259r tipind\u0259n \u2013 dinamiki DRAM-dan istifad\u0259 olunur. Bu yadda\u015f xanada saxlanan informasiyan\u0131n daima yenil\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<h1>Kontroller<\/h1>\n<p>Kontroller (v\u0259 ya n\u0259zar\u0259t qur\u011fusu) idar\u0259 qur\u011fusu olub, giri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015f qur\u011fular\u0131n\u0131 m\u0259rk\u0259zi prosessorla \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. F\u0259rdi kompyuterl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunan qur\u011fular\u0131 kompyuter\u0259 qo\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kontrollerd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. B\u0259zi qur\u011fular\u0131n kontrollerl\u0259ri f\u0259rdi kompyuterin ana platas\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 olur (klaviatura, mouse, printer v\u0259 s.), b\u0259zi qur\u011fular\u0131n kontrollerl\u0259ri is\u0259 ayr\u0131ca plata \u015f\u0259klind\u0259 olur (monitor, s\u0259rt maqnit disk qur\u011fusu v\u0259 s.).<\/p>\n<h1>S\u0259s platas\u0131<\/h1>\n<p>S\u0259s platas\u0131 s\u0259s informasiyas\u0131n\u0131 r\u0259q\u0259mli formaya \u00e7evirir. T\u0259yinat\u0131na v\u0259 qiym\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcasir s\u0259s platalar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Ba\u015flan\u011f\u0131c s\u0259viyy\u0259li universal platalar;<\/li>\n<li>Y\u00fcks\u0259k kateqoriyal\u0131 multimedia platalar\u0131;<\/li>\n<li>Pe\u015f\u0259kar musiqi\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259s platalar\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<h1>Videoadapter<\/h1>\n<p>Videoadapter vasit\u0259sil\u0259 qrafiki informasiya monitorun ekran\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Videoadapterl\u0259r m\u0259hz f\u0259rdi kompyuterl\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si il\u0259 bir vaxtda yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Videoadapterin c\u0259ld i\u015fl\u0259m\u0259si v\u0259 imkanlar\u0131 videokontrollerd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Onun vasit\u0259sil\u0259 videoyadda\u015fdan t\u0259svirin al\u0131nmas\u0131, onun t\u0259rkibinin regenerasiya edilm\u0259si v\u0259 m\u0259rk\u0259zi prosessorun b\u00fct\u00fcn sor\u011fular\u0131n\u0131n emal olunmas\u0131 t\u0259min edilir.<\/p>\n<p>T\u0259svirin ekrana \u015f\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi r\u0259q\u0259m-analoq \u00e7eviricisi olan x\u00fcsusi mikrosxem \u2013 RAMDAC (Random Access Memory Digital-to Analog Converter) cavabdeh olur. T\u0259svirin ekranda ayd\u0131n, laz\u0131mi r\u0259ngd\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259hz bu mikrosxemd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h1>\u015e\u0259b\u0259k\u0259 kart\u0131<\/h1>\n<p>\u015e\u0259b\u0259k\u0259 kart\u0131 kompyuterin \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u018fg\u0259r firma v\u0259 ya t\u0259\u015fkilatda lokal \u015f\u0259b\u0259k\u0259 varsa, \u015f\u0259b\u0259k\u0259 kart\u0131 vasit\u0259sil\u0259 kompyuterl\u0259r aras\u0131nda informasiya m\u00fcbadil\u0259si yaratmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<h3>Kuler<\/h3>\n<p>Prosessor bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t apard\u0131qda daha bir elementi yada salmaq laz\u0131md\u0131r. Bu element is\u0259 prosessor kristal\u0131n\u0131n s\u0259thi \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n x\u00fcsusi soyuducu \u2013 ventilyatorlard\u0131r ki, buna da \u201c<strong>kuler<\/strong>\u201d deyilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"233\" height=\"223\" class=\"wp-image-1569\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-10.png\" \/><\/p>\n<h1>Qida bloku<\/h1>\n<p>Sistem blokunun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n <strong>qida bloku<\/strong> f\u0259rdi kompyuteri t\u0259l\u0259b olunan g\u0259rginlikl\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq qidaland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Qida bloku metal qutu \u015f\u0259klind\u0259 sistem blokunun arxa t\u0259r\u0259fin\u0259 b\u0259rkidilir. Qida blokunda transformator, d\u00fczl\u0259ndirici v\u0259 s\u0259rinl\u0259\u015fdirici qur\u011fu yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qida blokundan \u00e7\u0131xan naqill\u0259r d\u0259sti m\u00fcxt\u0259lif qur\u011fularla \u0259laq\u0259 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"326\" class=\"wp-image-1570\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-hardwareportal-ru-cases-oczmodstream-52.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.hardwareportal.ru\/Cases\/Oczmodstream.520wt\/Oczmodstream520w-4sm.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-hardwareportal-ru-cases-oczmodstream-52.jpeg 450w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-hardwareportal-ru-cases-oczmodstream-52-300x217.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/p>\n<h1>Xarici yadda\u015f qur\u011fular\u0131<\/h1>\n<p>Xarici yaddasaxlama qur\u011fusu b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli informasiyan\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t saxlanmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Yadda\u015f \u201cxarici\u201d olsa da, onun \u00e7ox hiss\u0259si sistem blokunun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Xarici yadda\u015fa a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar aiddir:<\/p>\n<ol>\n<li>Elastik (\u00e7evik) maqnit diskl\u0259rd\u0259 toplanan informasiya;<\/li>\n<li>S\u0259rt maqnit diskd\u0259 (vin\u00e7ester) toplanan informasiya;<\/li>\n<li>D\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259n maqnit diskl\u0259rd\u0259 toplanan informasiya;<\/li>\n<li>Kompakt diskl\u0259rl\u0259 i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn disk qur\u011fular\u0131;<\/li>\n<li>Strimmerl\u0259r v\u0259 s.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Elastik maqnit diskl\u0259rd\u0259 toplanan informasiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 \u2013 <strong>disket<\/strong>l\u0259rdir. Hal-haz\u0131rda adi disketl\u0259rd\u0259n v\u0259 floppi disketl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. Adi disket 1,44 Mbayta, floppi disketl\u0259r is\u0259 21 Mbayta q\u0259d\u0259r informasiya tuta bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"338\" height=\"226\" class=\"wp-image-1571\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-freefoto-com-images-04-20-04_20_35-1-.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.freefoto.com\/images\/04\/20\/04_20_35---1-44mb-Floppy-Disk_web.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-freefoto-com-images-04-20-04_20_35-1-.jpeg 338w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-freefoto-com-images-04-20-04_20_35-1--300x201.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 338px) 100vw, 338px\" \/><\/p>\n<p><strong>D\u0259yi\u015fdirilm\u0259y\u0259n<\/strong> <strong>s\u0259rt maqnit disk<\/strong> (HDD \u2013 Hard Disk Driver, vin\u00e7ester) EHM-l\u0259 i\u015f zaman\u0131 daim istifad\u0259 olunan informasiyan\u0131n \u2013 \u0259m\u0259liyyat sisteminin, proqram \u00f6rt\u00fcy\u00fc proqramlar\u0131n\u0131n v\u0259 s.-in kompyuter \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n ayr\u0131ld\u0131qda bel\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. M\u00fcasir kompyuterl\u0259rd\u0259 vin\u00e7esterin tutumu 1Tbayt-a q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"552\" height=\"496\" class=\"wp-image-1572\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-rkscomputersolutions-co-za-onlineshop-i.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.rkscomputersolutions.co.za\/onlineshop\/images\/hard_driveshdd\/notebook_sata_hdd\/Fujitsu_25HDD7200.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-rkscomputersolutions-co-za-onlineshop-i.jpeg 552w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-rkscomputersolutions-co-za-onlineshop-i-300x270.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 552px) 100vw, 552px\" \/><\/p>\n<p><strong>D\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259n s\u0259rt maqnit diskl\u0259r<\/strong> d\u0259 informasiyan\u0131n saxlanmas\u0131 v\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Bu qur\u011fular <strong>mobil vin\u00e7esterl\u0259r<\/strong> d\u0259 adlan\u0131r. Mobil vin\u00e7esterl\u0259r paralel porta v\u0259 ya USB-y\u0259 qo\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kabell\u0259 t\u0259chiz olunur. Bu qur\u011fular\u0131n tutumu t\u0259xmin\u0259n 2 Tb-a q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r. USB v\u0259 ya FireWire kimi s\u00fcr\u0259tli portlara qo\u015fulan mobil vin\u00e7esterl\u0259rin m\u00fcasir modell\u0259ri rahatd\u0131r v\u0259 c\u0259ld i\u015fl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"156\" height=\"102\" class=\"wp-image-1573\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-2.jpeg\" \/><\/p>\n<p><strong>Fl\u0259\u015f-yadda\u015f. <\/strong>Bu ki\u00e7ik qur\u011fular 2001-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Fl\u0259\u015f yadda\u015fda 32 Mb-dan 10\u00a0Gb-a q\u0259d\u0259r informasiya saxlan\u0131la bil\u0259r. Tutumu ild\u0259n-il\u0259 artd\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 qiym\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcnd\u0259n, onlara t\u0259l\u0259bat \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"240\" class=\"wp-image-1574\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-11.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-11.png 240w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-11-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-11-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/p>\n<p><strong>Fl\u0259\u015f-yadda\u015f kartlar\u0131. <\/strong>Bu kartlar m\u00fcxt\u0259lif formatlara malik olub pleyerl\u0259rd\u0259n cib kompyuterl\u0259ri v\u0259 r\u0259q\u0259mli fotokameralara q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif mobil qur\u011fularda istifad\u0259 olunurlar. Buraya a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 yadda\u015f kartlar\u0131 daxildir:<\/p>\n<ul>\n<li>Compact Flash;<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"301\" height=\"271\" class=\"wp-image-1575\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-12.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-12.png 301w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-12-300x270.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 301px) 100vw, 301px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>MicroDrive s\u0259rt diski;<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"347\" height=\"261\" class=\"wp-image-1576\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-13.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-13.png 347w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-13-300x226.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 347px) 100vw, 347px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>Secure\/Digital (SD)\/Multimedia Card (MMC);<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"311\" height=\"385\" class=\"wp-image-1577\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-14.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-14.png 311w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-14-242x300.png 242w\" sizes=\"auto, (max-width: 311px) 100vw, 311px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>xD (eXtreme Digital);<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"220\" height=\"220\" class=\"wp-image-1578\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-15.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-15.png 220w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-15-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-15-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>Memory Stick.<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" class=\"wp-image-1579\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-16.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-16.png 500w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-16-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-16-300x300.png 300w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-16-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p><strong>Lazer kompakt diskl\u0259rl\u0259 i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn disk qur\u011fular\u0131<\/strong> m\u00fcxt\u0259lif tip kompakt diskl\u0259rd\u0259n informasiyan\u0131n oxunmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u018fsas tipl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>CD-R (Compact Disc).<\/strong> Bu c\u00fcr diskl\u0259r\u0259 informasiya istifad\u0259\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi yaz\u0131 qur\u011fusu (CD-Writer) il\u0259 bir d\u0259f\u0259 yaz\u0131la bil\u0259r. Yadda\u015f\u0131n h\u0259cmi \u0259n az\u0131 680 Mbayt olur. CD-ROM qur\u011fusu il\u0259 is\u0259 CD-diskd\u0259ki informasiyan\u0131 yaln\u0131z oxumaq olar.<\/li>\n<\/ol>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"241\" height=\"246\" class=\"wp-image-1580\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-17.png\" \/><\/p>\n<ol>\n<li><strong>CD-RW (Compact Disc &#8211; Rewritable)<\/strong> diskl\u0259r. Bu c\u00fcr diskl\u0259r\u0259 informasiya yazan istifad\u0259\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7oxlu sayda yaz\u0131l\u0131b, silin\u0259 bil\u0259r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"142\" height=\"141\" class=\"wp-image-1581\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-18.png\" \/><\/p>\n<ol>\n<li><strong>DVD<\/strong> diskl\u0259r. Bu diskl\u0259rin dig\u0259r lazer diskl\u0259rd\u0259n f\u0259rqi informasiyan\u0131n daha s\u0131x yerl\u0259\u015fdiril\u0259 bilm\u0259sind\u0259dir. \u018fn \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n DVD diskl\u0259rin tutumu 4,38 Gbaytd\u0131r. Bu diskl\u0259rin tutumu 15 Gbayta q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r. DVD diskl\u0259rin iki tipi var: DVD-R \u2013 yaln\u0131z informasiyan\u0131 oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn, DVD-RW is\u0259 h\u0259m oxumaq, h\u0259m d\u0259 yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Bu diskl\u0259rin oxunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi qur\u011fudan (DVD-ROM) istifad\u0259 edilir, bu qur\u011fu ad\u0259t\u0259n CD-l\u0259rin oxunmas\u0131n\u0131 da t\u0259min edir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>ZIV informasiya y\u0131\u011f\u0131c\u0131lar\u0131. <\/strong>2001-ci ild\u0259 Hyundai kompaniyas\u0131 fl\u0259\u015f-yadda\u015fla mobil vin\u00e7ester aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ZIV-drive adl\u0131 yeni n\u00f6v informasiya y\u0131\u011f\u0131c\u0131s\u0131 t\u0259klif edir. Bu qur\u011funun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc fl\u0259\u015f-yadda\u015fda oldu\u011fu kimidir, tutumu is\u0259 10-100 Gb olur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"308\" class=\"wp-image-1582\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-19.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-19.png 400w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-19-300x231.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<h1>Periferiya qur\u011fular\u0131<\/h1>\n<p>Veril\u0259nl\u0259rin sistem blokuna daxil edilm\u0259si v\u0259 ya xaric edilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin blokda uzun m\u00fcdd\u0259t saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n qur\u011fulara <strong>periferiya qur\u011fular\u0131 <\/strong>deyilir. Periferiya qur\u011fular\u0131 f\u0259rdi kompyuterd\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Periferiya qur\u011fular\u0131 t\u0259yinat\u0131na g\u00f6r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>veril\u0259nl\u0259ri daxil ed\u0259n qur\u011fular (<strong>giri\u015f qur\u011fular\u0131<\/strong>) \u2013 klaviatura, skaner, r\u0259q\u0259mli kamera, mikrofon, qrafik plan\u015fet v\u0259 s.;<\/li>\n<li>veril\u0259nl\u0259ri xaric ed\u0259n qur\u011fular (<strong>\u00e7\u0131x\u0131\u015f qur\u011fular\u0131<\/strong>) \u2013 printer, plotter (qrafik \u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fu), s\u0259s g\u00fccl\u0259ndirici, monitor v\u0259 s.;<\/li>\n<li>veril\u0259nl\u0259ri saxlayan qur\u011fular (<strong>xarici yadda saxlama qur\u011fular\u0131<\/strong>) \u2013 strimmer (informasiyan\u0131 maqnit lentin\u0259 yazan qur\u011fu);<\/li>\n<li>veril\u0259nl\u0259ri <strong>m\u00fcbadil\u0259 ed\u0259n qur\u011fular<\/strong> \u2013 modem<\/li>\n<li><strong>kursoru idar\u0259 ed\u0259n qur\u011fular <\/strong>\u2013 maus, coystik, sensor paneli v\u0259 s.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Periferik qur\u011fular.<\/strong><\/p>\n<p>1. mause (si\u00e7an) daxil etm\u0259 qur\u011fusudur. \u0130ki d\u00fcym\u0259si olur. Sol d\u00fcym\u0259 \u0259mr d\u00fcym\u0259sidir, sa\u011f d\u00fcym\u0259si is\u0259 context menyusunu a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>2. printer (\u00e7ap qur\u011fusu)-xaricetm\u0259 qur\u011fusu<\/p>\n<p>Printer komp\u00fcterin xarici qur\u011fular\u0131ndan biridir. Veril\u0259n m\u0259lumat\u0131 (yaz\u0131, \u015f\u0259kil v\u0259 s.) \u00e7ap etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Kompyuter \u00fc\u00e7\u00fcn ilk printer 19-cu \u0259srd\u0259 \u00c7arl Bebbic t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f \u201cF\u0259rql\u0259r Aparat\u0131\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131l\u0131b. Hal haz\u0131rda printerl\u0259rd\u0259n geni\u015f istifad\u0259 olunur. M\u00fcasir \u0130BM tipli kompyuterl\u0259r\u0259 printerl\u0259r \u0259sas\u0259n LPT (Line Printer Terminal) v\u0259 ya USB portu vasit\u0259si il\u0259 qo\u015fulur. LPT portu vasit\u0259si il\u0259 50Kbit\/san s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259lumat \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bilir. Lakin USB portu 12Mbit\/san s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259lumat \u00f6t\u00fcr\u0259 bilir. Bu bax\u0131mdan USB portu il\u0259 qo\u015fulan printer daha tez m\u0259lumat al\u0131b-\u00f6t\u00fcr\u0259 bilir. Bunlardan ba\u015fqa hal-haz\u0131rda \u015f\u0259b\u0259k\u0259 vasit\u0259si il\u0259 d\u0259 printerl\u0259ri qo\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir kompyuter\u0259 qo\u015fulan printer \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 olan dig\u0259r kompyuterl\u0259rd\u0259n al\u0131nan m\u0259lumat\u0131 \u00e7ap ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>3 n\u00f6v\u00fc var : <strong>matris<\/strong> , <strong>\u015f\u0131rnaql\u0131<\/strong> , <strong>lazer<\/strong><\/p>\n<p>3. scaner : daxil etm\u0259 qur\u011fusu (optik imkanlar\u0131 bir dyumda olan n\u00f6qt\u0259l\u0259rin say\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr)<\/p>\n<p>4. plotter : xaricetm\u0259 qur\u011fusu(komp\u00fcterd\u0259ki informasiyan\u0131 ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fudur)<\/p>\n<p>5. qrafik planset (q\u0259l\u0259m vasit\u0259sil\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259nl\u0259r oldu\u011fu kimi komp\u00fcterd\u0259 \u0259ks olunur)<\/p>\n<p>6. strimer : caricetm\u0259 qur\u011fusudur. Komp\u00fcterd\u0259ki informasiyan\u0131 maqnit lent\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 qur\u011fusudur<\/p>\n<p>7. mikrafon \u2013daxil etm\u0259 qur\u011fusu ,qulaqc\u0131qlar, audio kalonkalar \u2013xaricetm\u0259 qur\u011fusu.<\/p>\n<p>8. fotokamera , videokamera \u2013daxiletm\u0259 qur\u011fusu<\/p>\n<p>9. coistik \u2013komp\u00fcter oyunlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn<\/p>\n<p>10. modem \u2013\u00c7evirici qur\u011fudur. 2 n\u00f6v\u00fc var daxili v\u0259 xarici. Modem analoq informasiyan\u0131 r\u0259q\u0259msal informasiyaya v\u0259 \u0259ksin\u0259 \u00e7evir\u0259n qur\u011fudur. H\u0259m\u00e7inin bu qur\u011fu komp\u00fcteri komp\u00fcter \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 qo\u015fma\u011fa imkan verir.<\/p>\n<h1>Giri\u015f qur\u011fular\u0131<\/h1>\n<h1>Klaviatura<\/h1>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 klaviatura eyni zamanda h\u0259m giri\u015f, h\u0259m d\u0259 idar\u0259 qur\u011fusudur. O, informasiyan\u0131n kompyuter\u0259 daxil edilm\u0259si v\u0259 kompyuterin i\u015finin idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. F\u0259rdi kompyuterin yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r, dem\u0259k olar ki, klaviaturan\u0131n xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 strukturu d\u0259yi\u015fm\u0259mi\u015fdir. Lakin 1995-ci ild\u0259, Windows \u0259m\u0259liyyat sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq 101 d\u00fcym\u0259li qur\u011fu 104\/105 d\u00fcym\u0259li qur\u011fu il\u0259 \u0259v\u0259z olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"444\" height=\"240\" class=\"wp-image-1583\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/skilchicony-wireless-keyboard-kbr0108-jpg.jpeg\" alt=\"\u015e\u0259kil:Chicony Wireless Keyboard KBR0108.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/skilchicony-wireless-keyboard-kbr0108-jpg.jpeg 444w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/skilchicony-wireless-keyboard-kbr0108-jpg-300x162.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 444px) 100vw, 444px\" \/><\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi olaraq, klaviaturan\u0131n d\u00fcym\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011fdak\u0131 qruplara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>H\u0259rf-r\u0259q\u0259m d\u00fcym\u0259l\u0259ri.<\/strong> Bu d\u00fcym\u0259l\u0259r \u00e7ap makinas\u0131 rolunu oynay\u0131rlar, h\u0259rf, r\u0259q\u0259m v\u0259 b\u0259zi simvollar\u0131 kompyuter\u0259 daxil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr:<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>A-Z, &lt;, &gt;, , , . , ? , \/, {, }, [ , ] , ; , : , \u2018, \u201c, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0, !, @, #, $, %, ^, &amp;, *, ( , ) , &#8211; , _ , =, + , `, ~ , \\ , |<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259rf d\u00fcym\u0259l\u0259ri h\u0259m lat\u0131n h\u0259rfl\u0259ri rejimind\u0259, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r h\u0259rf rejimind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Funksional d\u00fcym\u0259l\u0259r<\/strong> &#8211; F1, F2, &#8230;, F12. Bu d\u00fcym\u0259l\u0259r klaviaturan\u0131n yuxar\u0131 hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u0130stifad\u0259 olunan \u0259m\u0259liyyat sisteml\u0259rind\u0259n v\u0259 proqramlardan as\u0131l\u0131 olaraq bu d\u00fcym\u0259l\u0259rin funksiyalar\u0131 da d\u0259yi\u015fir. M\u0259s\u0259l\u0259n, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn proqramlarda F1 d\u00fcym\u0259si h\u0259min proqrama aid m\u0259lumat p\u0259nc\u0259r\u0259sini a\u00e7\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Kursoru idar\u0259 ed\u0259n d\u00fcym\u0259l\u0259r<\/strong> \u2013 proqram\u0131n i\u015f\u00e7i sah\u0259si \u00fczr\u0259 kursoru idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Bu d\u00fcym\u0259l\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u2190 &#8211; kursoru 1 simvol sola ke\u00e7irir<\/p>\n<p>\u2192 &#8211; kursoru 1 simvol sa\u011fa ke\u00e7irir<\/p>\n<p>\u2191 &#8211; kursoru 1 s\u0259tir yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131r<\/p>\n<p>\u2193 &#8211; kursoru 1 s\u0259tir a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r<\/p>\n<p><strong>Home<\/strong> &#8211; kursoru s\u0259trin \u0259vv\u0259lin\u0259 ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>End<\/strong> &#8211; kursoru s\u0259trin sonuna ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>PageUp<\/strong> &#8211; s\u0259n\u0259di 1 ekran boyu yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131r<\/p>\n<p><strong>PageDn<\/strong> &#8211; s\u0259n\u0259di 1 ekran boyu a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, bu d\u00fcym\u0259l\u0259ri Ctrl-la birg\u0259 istifad\u0259 etdikd\u0259, funksiyalar\u0131 d\u0259yi\u015fir:<\/p>\n<p><strong>Ctrl + \u2190<\/strong> &#8211; kursoru 1 s\u00f6z sola ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>Ctrl + \u2192 <\/strong>&#8211; kursoru 1 s\u00f6z sa\u011fa ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>Ctrl + \u2191<\/strong> &#8211; kursoru 1 abzas yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131r<\/p>\n<p><strong>Ctrl + \u2193 <\/strong>&#8211; kursoru 1 abzas a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r<\/p>\n<p><strong>Ctrl + Home<\/strong> &#8211; kursoru s\u0259n\u0259din \u0259vv\u0259lin\u0259 ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>Ctrl + End<\/strong> &#8211; kursoru s\u0259n\u0259din sonuna ke\u00e7irir<\/p>\n<p><strong>Ctrl + PageUp<\/strong> &#8211; s\u0259n\u0259di 1 s\u0259hif\u0259 yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131r<\/p>\n<p><strong>Ctrl + PageDn<\/strong> &#8211; s\u0259n\u0259di 1 s\u0259hif\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r<\/p>\n<ol>\n<li><strong>R\u0259q\u0259m klaviaturas\u0131<\/strong> \u2013 bu d\u00fcym\u0259l\u0259rd\u0259n hesablama zaman\u0131 kalkulyator kimi istifad\u0259 edilir, yaln\u0131z NumLock d\u00fcym\u0259si aktiv olan zaman r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ad\u0259t\u0259n klaviaturan\u0131n sa\u011f hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. H\u0259m\u00e7inin bu d\u00fcym\u0259l\u0259rd\u0259n h\u0259rfin kodunu bil\u0259r\u0259k, onu ALT d\u00fcym\u0259sini bas\u0131l\u0131 saxlamaqla daxil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259k olar.<\/li>\n<li><strong>X\u00fcsusi d\u00fcym\u0259l\u0259r<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu d\u00fcym\u0259l\u0259rin d\u0259 funksiyalar\u0131 m\u00fcxt\u0259lifdir. X\u00fcsusi d\u00fcym\u0259l\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar aiddir:<\/p>\n<p><strong>Caps Lock \u2013<\/strong> klaviaturan\u0131, \u0259lifban\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259rinin daxil edilm\u0259si rejimin\u0259 ke\u00e7irir.<\/p>\n<p><strong>Enter<\/strong> \u2013 dialoq p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259 aktiv d\u00fcym\u0259nin s\u0131x\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur (ad\u0259t\u0259n bu aktiv d\u00fcym\u0259 OK olur). M\u0259tn y\u0131\u011fd\u0131qda is\u0259 abzas\u0131n bitm\u0259si v\u0259 yeni abzas\u0131n ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><strong>Ecs<\/strong> (Escape) \u2013 bu d\u00fcym\u0259d\u0259n ad\u0259t\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir \u0259m\u0259liyyat\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k, onun yerin\u0259 yetirilm\u0259sini dayand\u0131rmaq, cari i\u015f rejimind\u0259 proqramdan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>BackSpace<\/strong> (\u2190) \u2013 kursordan solda yerl\u0259\u015f\u0259n simvolu pozur. Bu d\u00fcym\u0259 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259m\u00e7inin qovluq p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259 \u0259vv\u0259l a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f qovlu\u011fa qay\u0131tmaq da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (Back d\u00fcym\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq).<\/p>\n<p><strong>Del <\/strong>(Delete) \u2013 kursordan sa\u011fdak\u0131 simvolu pozur.<\/p>\n<p><strong>Ins<\/strong> (Insert) \u2013 simvollar\u0131n daxil edilm\u0259si rejiml\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Bu d\u00fcym\u0259 aktiv olduqda m\u0259tnin daxil edilm\u0259si zaman\u0131 kursordan sa\u011fdak\u0131 simvollar avtomatik olaraq yeni simvollarla \u0259v\u0259z edilir.<\/p>\n<p><strong>Spacebar<\/strong> (probel) \u2013 bo\u015f yer daxil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n, \u00fcz\u0259rind\u0259 he\u00e7 bir yaz\u0131 olmayan d\u00fcym\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Num Lock<\/strong> \u2013 r\u0259q\u0259m klaviaturas\u0131n\u0131 aktivl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><strong>Pause<\/strong> \u2013 proqram\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>PrntScrn<\/strong> \u2013 ekran\u0131n t\u0259svirini m\u00fcbadil\u0259 buferin\u0259 g\u00f6nd\u0259rir, <strong>Alt<\/strong> d\u00fcym\u0259si il\u0259 birg\u0259 bas\u0131ld\u0131qda bufer\u0259 yaln\u0131z aktiv p\u0259nc\u0259r\u0259nin t\u0259sviri g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p><strong>Shift + PrntScrn<\/strong> \u2013 ekran\u0131n t\u0259svirini \u00e7apa verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><strong>Tab<\/strong> \u2013 m\u0259tn redaktorunda kursorun yerinin bir ne\u00e7\u0259 m\u00f6vqe d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Windows-da mausun k\u00f6m\u0259kliyi olmadan p\u0259nc\u0259r\u0259nin elementl\u0259rin\u0259 ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Scroll lock<\/strong> \u2013 kursorun m\u00f6vqeyi d\u0259yi\u015fm\u0259z qalmaqla ekran\u0131 m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdirm\u0259y\u0259 imkan verir. Bu d\u00fcym\u0259 m\u00fcxt\u0259lif proqramlarda m\u00fcxt\u0259lif t\u0259yinata malik ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Ctrl, Shift <\/strong>v\u0259<strong> Alt<\/strong> d\u00fcym\u0259l\u0259ri klaviaturan\u0131n dig\u0259r d\u00fcym\u0259l\u0259ri il\u0259 kombinasiyada i\u015fl\u0259dilir v\u0259 bu d\u00fcym\u0259l\u0259rin t\u0259yinat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<h1>\u00c7\u0131x\u0131\u015f qur\u011fular\u0131<\/h1>\n<h1>Monitor<\/h1>\n<p>Monitor (displey) \u2013 kompyuter\u0259 daxil edil\u0259n v\u0259 kompyuterd\u0259n al\u0131nan m\u0259tn v\u0259 qrafik informasiyan\u0131 \u0259ks etdir\u0259n qur\u011fudur. Monitorun iki i\u015f rejimi var: <strong>qrafik i\u015f rejimi<\/strong> v\u0259 <strong>m\u0259tn i\u015f rejimi<\/strong>. Qrafik i\u015f rejimi ekrana qrafikl\u0259rin, \u015f\u0259kill\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir, m\u0259tn i\u015f rejimi is\u0259 m\u0259tn tipli informasiyan\u0131n ekrana verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Monitorlar m\u00fcxt\u0259lif dioqanall\u0131 olurlar. Dioqanallar d\u00fcyuml\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. <strong>1dyum = 2,54sm<\/strong>. Monitorun keyfiyy\u0259ti ondak\u0131 n\u00f6qt\u0259l\u0259rin say\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bu n\u00f6qt\u0259l\u0259r\u0259 piksel deyilir.<\/p>\n<p><strong>Monitorlar\u0131n n\u00f6vl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Hazrlanma texnologiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 monitorlar \u0259sas\u0259n 3 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li>Elektron \u015f\u00fca borulu;<\/li>\n<li>Maye-kristall\u0131;<\/li>\n<li>Plazma ekranl\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yax\u0131n vaxtlara q\u0259d\u0259r <strong>elektron-\u015f\u00fca borusu<\/strong> (E\u015eB) \u0259sas\u0131nda qurulmu\u015f monitorlar \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131rlar. Bel\u0259 monitorun i\u015f prinsipi adi televizorun i\u015f prinsipind\u0259n he\u00e7 d\u0259 f\u0259rql\u0259nmir. Bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 E\u015eB-monitorlar tam t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 qiym\u0259ti \u00e7ox da baha olmayan qur\u011fulard\u0131r. Onun \u0259sas m\u0259nfi c\u0259h\u0259ti \u2013 \u00e7\u0259kisi v\u0259 qabarit \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ridir. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fccl\u00fc enerji s\u0259rfin\u0259 malikdirl\u0259r v\u0259 istifad\u0259\u00e7iy\u0259 z\u0259r\u0259rli \u015f\u00fcalarla t\u0259sir edirl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"358\" height=\"312\" class=\"wp-image-1584\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-20.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-20.png 358w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-20-300x261.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 358px) 100vw, 358px\" \/><\/p>\n<p>Bunun alternativi olaraq, <strong>maye-kristal<\/strong> (MK) matris \u0259sas\u0131nda m\u00fcst\u0259vi v\u0259 ensiz nazik monitorlar istehsal olunma\u011fa ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 monitorun ekran\u0131ndak\u0131 n\u00f6qt\u0259l\u0259ri \u00e7oxlu sayda miniat\u00fcr maye-kristall\u0131 elementl\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r ki, o da veril\u0259n c\u0259r\u0259yan\u0131n t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z r\u0259ng xarakteristikalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"302\" height=\"259\" class=\"wp-image-1585\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-21.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-21.png 302w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-21-300x257.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 302px) 100vw, 302px\" \/><\/p>\n<p>Tipind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq monitorlar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 vacib parametrl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunurlar:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Ekran\u0131n diaqonal\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc<\/strong> dy\u00fcml\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. \u018fvv\u0259ll\u0259r ev kompyuterl\u0259rind\u0259 14 dy\u00fcml\u00fc monitorlardan istifad\u0259 edilirdi. Sonra onlar\u0131 15 dy\u00fcml\u00fc v\u0259 17 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u0259v\u0259z etdi. 19 dy\u00fcml\u00fc v\u0259 daha b\u00f6y\u00fck diaqonall\u0131 monitorlardan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259 az deyildir.<\/li>\n<li><strong>Ekran\u0131n m\u00fct\u0259nasibliyi. <\/strong>E\u015eB monitorlar\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259rin nisb\u0259ti (enin uzuna nisb\u0259ti) h\u0259mi\u015f\u0259 4:3 oldu\u011fu halda, MK monitorlarda bu nisb\u0259t m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr olur. MK monitorlarda \u0259ks\u0259r hallarda bu nisb\u0259t 16:9 olur. Bu da, bel\u0259 bir enli ekranl\u0131 formatda DVD filml\u0259rin\u0259 rahat baxma\u011fa imkan verir. Standart proqramlarla i\u015fl\u0259dikd\u0259 is\u0259 ekran nisb\u0259tinin he\u00e7 bir t\u0259siri yoxdur.<\/li>\n<li><strong>Ekran pikselinin qiym\u0259ti. <\/strong>Bu g\u00f6st\u0259rici ekrandak\u0131 n\u00f6qt\u0259nin \u2013 pikselin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn minimal qiym\u0259tini g\u00f6st\u0259rir (bu qiym\u0259t millimetrin onda bir hiss\u0259si il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr). Bu parametr al\u0131nan t\u0259svirin keyfiyy\u0259tin\u0259 bilavasit\u0259 t\u0259sir edir: bu n\u00f6qt\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck olarsa, t\u0259svir d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r kobud al\u0131nar. MK monitorlarda bu k\u0259miyy\u0259t 0,28-0,29 mm olur.<\/li>\n<li><strong>Seyr\u0259klik qabiliyy\u0259ti (videorejim). <\/strong>Bu k\u0259miyy\u0259t vasit\u0259sil\u0259 ekrana \u00e7\u0131xar\u0131lan n\u00f6qt\u0259l\u0259rin (piksell\u0259rin) say\u0131 t\u0259yin edilir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, piksell\u0259rin say\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olarsa, t\u0259svir d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r keyfiyy\u0259tli al\u0131nacaq. Seyr\u0259klik qabiliyy\u0259ti 2 k\u0259miyy\u0259ti t\u0259svir edir: \u00fcf\u00fcqi v\u0259 \u015faquli istiqam\u0259td\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rin say\u0131. Bu k\u0259miyy\u0259t kompyuterd\u0259 rejimd\u0259n rejim\u0259 ke\u00e7dikc\u0259 d\u0259yi\u015fir:\n<ul>\n<li>640&#215;480 (14 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<li>800&#215;600 (15 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<li>1024&#215;768 (17 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<li>1152&#215;854 (19 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<li>1280&#215;1024 (20 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<li>1600&#215;1200 (21 dy\u00fcml\u00fc monitorlar \u00fc\u00e7\u00fcn standart rejim)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Praktikada, ist\u0259nil\u0259n monitor daha b\u00f6y\u00fck seyr\u0259kliyi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bil\u0259r. \u00c7ox b\u00f6y\u00fck seyr\u0259klik olduqda qrafik interfeysin elementl\u0259ri \u00e7ox-\u00e7ox ki\u00e7ik al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n maksimal tezliyi (Refresh Rate). <\/strong>Ayd\u0131nd\u0131r ki, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f tezliyi n\u0259 q\u0259d\u0259r ki\u00e7ik olarsa, monitorun ekran\u0131 insan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc daha tez yorar. Bir qayda olaraq komfort \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n tezliyi 85 Hz-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. Bu zaman ekrandak\u0131 t\u0259svir bir saniy\u0259d\u0259 85 d\u0259f\u0259 yenil\u0259n\u0259c\u0259kdir. Daha a\u015fa\u011f\u0131 tezlik g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini z\u0259ifl\u0259d\u0259 bil\u0259r. B\u00fct\u00fcn bu deyil\u0259nl\u0259r E\u015eB monitorlara aiddir. MK monitorlarda is\u0259 bir piksel dig\u0259r piksell\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olmur v\u0259 ayr\u0131ca idar\u0259 olunur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 MK monitor \u00fc\u00e7\u00fcn bu parametr 75 Hz olarsa, bu t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir.<\/li>\n<li><strong>Videoplatan\u0131n tipi<\/strong><\/li>\n<li><strong>R\u0259ngin dol\u011funlu\u011fu<\/strong> \u2013 ekrana eyni zamanda \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n r\u0259ngl\u0259rin say\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.<\/li>\n<\/ol>\n<h1>Printer<\/h1>\n<p>Printer informasiyan\u0131 ka\u011f\u0131za \u00e7ap ed\u0259n qur\u011fudur. Printerl\u0259r bir-birind\u0259n i\u015f prinsipin\u0259, \u00e7apetm\u0259 \u00fcsuluna, s\u0131xl\u0131\u011f\u0131na, s\u00fcr\u0259tin\u0259 v\u0259 \u00e7ap r\u0259ngin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"370\" height=\"339\" class=\"wp-image-1586\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.digitalworldtokyo.com\/entryimages\/251105_Canon_Printer.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110.jpeg 370w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110-300x275.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 370px) 100vw, 370px\" \/><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn \u00e7ap qur\u011fular\u0131 <strong>\u00e7apetm\u0259 prinsipin\u0259 g\u00f6r\u0259<\/strong> a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qruplara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li>Matrisli tipli z\u0259rb\u0259li printerl\u0259r;<\/li>\n<li>\u015e\u0131rnaql\u0131 printerl\u0259r;<\/li>\n<li>Lazerli (s\u0259hif\u0259lik) printerl\u0259r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Matris tipli z\u0259rb\u0259li printerl\u0259r. <\/strong>Bu printerl\u0259rin i\u015f prinsipi ona \u0259saslanm\u0131\u015fd\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn i\u015far\u0259l\u0259r ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 n\u00f6qt\u0259l\u0259r toplusu vasit\u0259sil\u0259 t\u0259\u015fkil olunurlar. Bu c\u00fcr \u00fcsulla i\u015fl\u0259y\u0259n \u00e7ap qur\u011fular\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7ap keyfiyy\u0259ti, ucuz materiallarla (<strong>r\u0259ngli lent v\u0259 ka\u011f\u0131z<\/strong>) i\u015fl\u0259m\u0259yi t\u0259min edir, h\u0259m standart formal\u0131 ka\u011f\u0131zdan, h\u0259m d\u0259 rulon tipli ka\u011f\u0131zdan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"291\" height=\"267\" class=\"wp-image-1587\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-22.png\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0131rnaql\u0131 printerl\u0259r. <\/strong>Bu printerl\u0259r <strong>m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 i\u015fl\u0259yir. <\/strong>\u015e\u0131rnaql\u0131 printerl\u0259r matris tipli z\u0259rb\u0259siz i\u015fl\u0259y\u0259n \u00e7ap qur\u011fular\u0131na aid edil\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Lazer v\u0259 LED (Light Emitting Diode) printerl\u0259ri. <\/strong>Bu printerl\u0259rd\u0259<strong> quru toz hiss\u0259cikl\u0259rind\u0259n <\/strong>istifad\u0259 edilir. Quru toz ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n \u201ctoner\u201dd\u0259n ibar\u0259tdir. Lazer printerinin \u0259sas hiss\u0259si yar\u0131mke\u00e7irici lazer olan fotoh\u0259ssas \u00e7ap baraban\u0131 v\u0259 optik-mexaniki sistemdir. LED printerl\u0259rind\u0259 is\u0259 yar\u0131mke\u00e7irici lazeri x\u0131rda i\u015f\u0131q diodlar\u0131 \u0259v\u0259z edir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"328\" class=\"wp-image-1588\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-23.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-23.png 400w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-23-300x246.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00c7ap r\u0259ngin\u0259 <\/strong>g\u00f6r\u0259 is\u0259 printerl\u0259r 3 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li>A\u011f-qara printerl\u0259r;<\/li>\n<li>R\u0259ngli \u00e7ap funksiyas\u0131na malik olan a\u011f-qara printerl\u0259r (bu model\u0259 matrisli v\u0259 \u015f\u0131rnaql\u0131 printerl\u0259rd\u0259 rast g\u0259linir);<\/li>\n<li>R\u0259ngli printerl\u0259r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00c7oxfunksiyal\u0131 qur\u011fular. <\/strong>Bir g\u00f6vd\u0259d\u0259 birl\u0259\u015f\u0259n printer, skaner, sur\u0259t \u00e7\u0131xaran (kseroks), b\u0259zi hallarda is\u0259 faks <strong>\u00e7oxfunksiyal\u0131 qur\u011fu<\/strong> v\u0259 ya \u201c<strong>kombayn<\/strong>\u201d adlan\u0131r. \u201cKombayn\u201d\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan qur\u011fular \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir standart olmur: m\u0259s\u0259l\u0259n, printer \u00e7ox vaxt \u015f\u0131rnaql\u0131, b\u0259zi halda is\u0259 lazer ola bil\u0259r v\u0259 s. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, bu qur\u011fu s\u0131radan \u00e7\u0131xd\u0131qda, biz eyni zamanda 3-4 qur\u011fudan m\u0259hrum olmu\u015f oluruq.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"314\" height=\"279\" class=\"wp-image-1589\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/panasonic_kx_mb283ru_003.jpeg\" alt=\"panasonic_kx_mb283ru_003\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/panasonic_kx_mb283ru_003.jpeg 314w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/panasonic_kx_mb283ru_003-300x267.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 314px) 100vw, 314px\" \/><\/p>\n<h1>Plotter<\/h1>\n<p>Plotter m\u00fcr\u0259kk\u0259b sxeml\u0259rin, qrafikl\u0259rin, keyfiyy\u0259tli r\u0259ngli t\u0259svirl\u0259rin ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259qiqlik v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f qur\u011fudur. Ondan ad\u0259t\u0259n konstruktor v\u0259 layih\u0259 b\u00fcrolar\u0131nda, reklam i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u0259\u015fkilatlarda istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" class=\"wp-image-1590\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-upload-wikimedia-org-wikipedia-commons-f-f5.jpeg\" alt=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/f\/f5\/Plotter_Gerber_Infinity.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-upload-wikimedia-org-wikipedia-commons-f-f5.jpeg 1024w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-upload-wikimedia-org-wikipedia-commons-f-f5-300x225.jpeg 300w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-upload-wikimedia-org-wikipedia-commons-f-f5-768x576.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<h1>Akustik sisteml\u0259r (s\u0259sucald\u0131c\u0131lar)<\/h1>\n<p>Akustik sisteml\u0259r audioinformasiya il\u0259 i\u015fi t\u0259min edir. Buna s\u0259s ucald\u0131c\u0131lar\u0131, qulaqc\u0131qlar\u0131, mikrofonu aid etm\u0259k olar. Akustik sisteml\u0259r 2 c\u00fcr olur: daxili v\u0259 xarici.<\/p>\n<h1><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"wp-image-1591\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-24.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-24.png 300w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-24-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-24-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"210\" height=\"285\" class=\"wp-image-1592\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-25.png\" \/><\/h1>\n<h1>Skaner<\/h1>\n<p>Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259ki ist\u0259nil\u0259n informasiyan\u0131n oxunub, kompyuter\u0259 daxil edilm\u0259sini t\u0259min edir. Skaner foto\u015f\u0259kil, r\u0259sm, \u0259l yazmas\u0131, q\u0259zet, jurnal, kitab v\u0259 s. sur\u0259tl\u0259rinin kompyuterd\u0259 t\u0259krar istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 imkan verir. \u018fn geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f iki tip skaner m\u00f6vcuddur: \u0259l il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n (hand-held) v\u0259 stol\u00fcst\u00fc (desktop).<\/p>\n<p><strong>\u018fl il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n <\/strong>skaner y\u0131\u011fcam qur\u011fu olub, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7evikdir v\u0259 bir yerd\u0259n ba\u015fqa yer\u0259 aparmaq n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n yararl\u0131d\u0131r. T\u0259sviri daxil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn skaneri t\u0259svirin \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Skanerin m\u0259tni \u0259hat\u0259 etdiyi eni 4 dy\u00fcm (10 sm) olur, uzunlu\u011fu is\u0259 proqram t\u0259minat\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"260\" height=\"260\" class=\"wp-image-1593\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-26.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-26.png 260w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-26-150x150.png 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-26-144x144.png 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 260px) 100vw, 260px\" \/><\/p>\n<p><strong>Stol\u00fcst\u00fc skanerl\u0259r\u0259 <\/strong>\u00e7ox vaxt s\u0259hif\u0259lik, plan\u015fet v\u0259 ya avtoskaner deyilir. Bu skaner vasit\u0259sil\u0259 8,5 x 11 v\u0259 ya 8,5 x 14 dy\u00fcm \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc t\u0259svirl\u0259ri kompyuter\u0259 daxil etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"207\" height=\"127\" class=\"wp-image-1594\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-27.png\" \/><\/p>\n<p>Skanerin aktiv imkanlar\u0131 1 dy\u00fcm\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n n\u00f6qt\u0259l\u0259rin say\u0131 il\u0259 (<strong>dpi<\/strong> \u2013 dot per inch) t\u0259yin olunur.<\/p>\n<p>Bir qayda olaraq, t\u0259svir obrazlar\u0131 kompyuterd\u0259 qrafiki fayl \u015f\u0259klind\u0259 &#8211; <strong>TIFF<\/strong> (Tagged Image File Format) v\u0259 ya <strong>PCX<\/strong> format\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h1>Qrafiki plan\u015fet (digitayzer)<\/h1>\n<p>Skanerd\u0259 oldu\u011fu kimi, qrafik plan\u015fet d\u0259 iki \u0259sas parametrl\u0259 xarakteriz\u0259 edilir: i\u015f\u00e7i sah\u0259nin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc v\u0259 seyr\u0259klik qabiliyy\u0259ti. Qrafik planetl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n zaman n\u00f6qt\u0259li t\u0259svirl\u0259 deyil, ayr\u0131-ayr\u0131 x\u0259tl\u0259rd\u0259n istfad\u0259 edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn seyr\u0259klik qabiliyy\u0259ti d\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rl\u0259 deyil, bir dy\u00fcm\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n x\u0259tl\u0259rl\u0259 (<strong>lpi<\/strong> \u2013 line per inch) ifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"386\" height=\"292\" class=\"wp-image-1595\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-28.png\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-28.png 386w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-28-300x227.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 386px) 100vw, 386px\" \/><\/p>\n<h1>Web-kamera<\/h1>\n<p>Web-kamera vasit\u0259sil\u0259 \u0130nternet\u0259 videot\u0259svirl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Bu zaman \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u0259svirin seyr\u0259klik d\u0259r\u0259c\u0259si 640&#215;480 olur. Bu qur\u011fu Microsoft NetMeeting adl\u0131 s\u0259s v\u0259 videom\u00fcraci\u0259t proqram t\u0259minat\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259yir. Son ill\u0259rd\u0259 istehsal edil\u0259n Web-kameralar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti kompyuter\u0259 USB portu vasit\u0259sil\u0259 qo\u015fulur v\u0259 \u0259lav\u0259 qida m\u0259nb\u0259yi t\u0259l\u0259b etmir.<\/p>\n<h1><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"255\" height=\"248\" class=\"wp-image-1596\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-29.png\" \/><\/h1>\n<h1>Strimmer<\/h1>\n<p>Strimmer (stream \u2013 uzun lent) informasiyan\u0131 maqnit lentin\u0259 yazan x\u00fcsusi imkanl\u0131 maqnitofondur. Strimmerin kasetl\u0259ri b\u00f6y\u00fck tutuma (120Mbayt \u2013 5Gbayt) malikdir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"279\" height=\"193\" class=\"wp-image-1597\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/strimer.jpeg\" alt=\"\u0421\u0442\u0440\u0438\u043c\u0435\u0440\" \/><\/p>\n<h1>Kursoru idar\u0259 ed\u0259n qur\u011fular<\/h1>\n<p>F\u0259rdi kompyuterl\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n klaviaturaya alternativ olan x\u00fcsusi manipulyatorlardan istifad\u0259 edirl\u0259r. Bunlara coystik, i\u015f\u0131ql\u0131 q\u0259l\u0259m, sensor paneli, maus v\u0259 s. aiddir.<\/p>\n<h1>Maus (manipulyator)<\/h1>\n<p>Maus \u2013 hamar s\u0259th \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdirildikd\u0259, kursorun da ekranda h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tini t\u0259min ed\u0259n, \u00fcz\u0259rind\u0259 iki, ya \u00fc\u00e7 d\u00fcym\u0259 olan qur\u011fudur. Maus v\u0259 trekbol vasit\u0259sil\u0259 informasiya kompyuter\u0259 daxil edilir. Sol d\u00fcym\u0259 \u0259mrl\u0259ri verm\u0259k, sa\u011f d\u00fcym\u0259 is\u0259 kontekst menyunu a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"129\" height=\"129\" class=\"wp-image-1598\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-30.png\" \/><\/p>\n<h1>Trekbol<\/h1>\n<p>Maus ideyas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn bir s\u0131ra m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r d\u0259 t\u00f6r\u0259dir. Onu stol \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdirdikd\u0259 kabeli n\u0259y\u0259s\u0259 ili\u015fir v\u0259 s. Bu probleml\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn <strong>trekbol <\/strong>adlanan qur\u011fu k\u0259\u015ff edilmi\u015fdir. Bu halda maus t\u0259rsin\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 mausun \u00f6z\u00fc h\u0259r\u0259k\u0259t etmir, biz yaln\u0131z barma\u011f\u0131m\u0131zla k\u00fcr\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259t etdiririk. Trekbollar mausa nisb\u0259t\u0259n daha baha olur v\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259tbiqi qrafiki i\u015fl\u0259rd\u0259, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f layih\u0259 sisteml\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n<h1><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"213\" height=\"195\" class=\"wp-image-1599\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-31.png\" \/><\/h1>\n<h1>Sensor paneli (Ta\u00e7pad)<\/h1>\n<p>\u0130dar\u0259 qur\u011fular\u0131ndan biri d\u0259 \u0259n \u00e7ox noutbuklarda istifad\u0259 olunan <strong>sensor paneli <\/strong>v\u0259 ya<strong> ta\u00e7padd\u0131r <\/strong>(ing. <em>touchpad<\/em>\u00a0\u2013 sensor sah\u0259).<\/p>\n<p>Sensor panelind\u0259n barma\u011f\u0131 qur\u011funun s\u0259thind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdirm\u0259kl\u0259 kursorun ekranda h\u0259r\u0259k\u0259tini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"243\" height=\"216\" class=\"wp-image-1600\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/word-image-32.png\" \/><\/p>\n<h1>Rabit\u0259 qur\u011fular\u0131 v\u0259 veril\u0259nl\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si<\/h1>\n<h1>Modem<\/h1>\n<p>Rabit\u0259 qur\u011fular\u0131ndan telefon kanal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0130nternet\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Onlar\u0131n tipik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si modemdir.<\/p>\n<p><strong>Modem<\/strong> \u2013 kompyuterin \u0130nternet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qur\u011fudur. Bu qur\u011fu, kompyuter v\u0259 telefon x\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda r\u0259q\u0259mli elektrik siqnallar\u0131n\u0131 analoq siqnallar\u0131na v\u0259 ya \u0259ksin\u0259 avtomatik \u00e7evirir. Bu \u00e7evrilm\u0259 onunla \u0259laq\u0259dard\u0131r ki, kompyuter r\u0259q\u0259mli siqnallarla i\u015fl\u0259diyi halda, telefon analoq siqnallarla i\u015fl\u0259yir. Texnikada r\u0259q\u0259mli siqnallar\u0131n analoq siqnallar\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 <strong>modulyasiya<\/strong>, \u0259ks proses\u0259 <strong>demodulyasiya<\/strong> deyilir.<\/p>\n<p>Modemin buraxma qabiliyy\u0259ti iki parametr: informasiyan\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 s\u00fcr\u0259ti v\u0259 informasiyan\u0131n tutumu il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. \u0130nformasiyan\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 s\u00fcr\u0259ti <strong>bod<\/strong> il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Y\u0259ni \u0259g\u0259r modem saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 analoq siqnallar\u0131n\u0131n xarakteristikas\u0131n\u0131 2400 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015firs\u0259, dem\u0259li onun informasiyan\u0131 x\u0259tt\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259 s\u00fcr\u0259ti 2400 boddur. \u0130nformasiyan\u0131n tutumu is\u0259 analoq siqnallar\u0131n\u0131n say\u0131, y\u0259ni bit il\u0259 t\u0259yin edilir.<\/p>\n<p>Modeml\u0259r istifad\u0259 olunan kompyuterl\u0259rin tipl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq <strong>daxili<\/strong> (sistem blokun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir) v\u0259 <strong>xarici<\/strong> (ayr\u0131ca qur\u011fu kimi kompyuter\u0259 qo\u015fulur) olurlar.<\/p>\n<ol>\n<li>\u0130lk f\u0259rdi kompyuterin yaranma tarixi 1977-ci il hesab olunur. M\u0259hz bu ild\u0259 iki amerikal\u0131 alim \u2013 S.Vozyak v\u0259 S.Jobs \u00f6z f\u0259rdi kompyuterl\u0259rini yaratd\u0131lar v\u0259 onu <strong>Apple<\/strong> adland\u0131rd\u0131lar. IBM firmas\u0131 is\u0259 ilk f\u0259rdi kompyuterini <strong>1981<\/strong>-ci ild\u0259 yaratd\u0131 (IBM PC) v\u0259 ondan sonra b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bu kompyuterl\u0259rd\u0259n geni\u015f istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Hal-haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 edil\u0259n kompyuterl\u0259rin 80%-i IBM platformas\u0131 il\u0259 istehsal edil\u0259n kompyuterl\u0259rdir<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>CON FON NEYMANA GORE KOMPYUTERLERIN ARXIEKTURASI ASAGIDAKILARDAN IBARETDIR.<\/li>\n<li><strong>SISTEM BLOKU(CASE)<\/strong><\/li>\n<li><strong>MONITOR(DISPLAY)<\/strong><\/li>\n<li><strong>KLAVIATURA(KEYBOARD)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SISTEM BLOKU(CASE)- KOMPUTERIN ESAS TERKIB HISSESIDIR. ONSUZ KOMPYUTER ISLEYE BILMIR. SISTEM BLOKUNA ASAGIDAKILAR DAXILDIR<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\n<ul>\n<li><strong>ANA PLATA(MOTHER BOARD)<\/strong><\/li>\n<li><strong>HDD-HARD DISK, ESAS,DAIMI,VINCESTER YADDAS<\/strong><\/li>\n<li><strong>RAM-OPERATIV,MUVEQQETI,EMELI YADDAS<\/strong><\/li>\n<li><strong>PROSESSOR(CPU)<\/strong><\/li>\n<li><strong>CD\/DVD COMBO, DISKOVODLAR<\/strong><\/li>\n<li><strong>VIDEO YADDAS (VGA)<\/strong><\/li>\n<li><strong>DAXILI XARICI QOSULMA YERLERI<\/strong><\/li>\n<li><strong>ISE SALMA DUYMELERI<\/strong><\/li>\n<li><strong>QIDA BLOKU-<\/strong><\/li>\n<li><strong>DAXIL ETME QURGULARI. INFORMASIYANI KOMPYUTERE DAXIL ETMEK UCUN ISTIFADE OLUNUR. ASAGIDAKILARDIR.<\/strong>\n<ol>\n<li><strong>KLAVIATURA<\/strong><\/li>\n<li><strong>MAUS<\/strong><\/li>\n<li><strong>SKANER<\/strong><\/li>\n<li><strong>REQEMLI KAMERA<\/strong><\/li>\n<li><strong>MIKROFONLAR<\/strong><\/li>\n<li><strong>QRAFIK PLANSET<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>XARIC ETME QURGULARI, KOMPUYUTERDE OLAN INFORMASIYYANI XARIC ETMEK UCUN ISTIFADE OLUNUR,ASAGIDAKILARDIR.<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>PRINTER<\/strong><\/li>\n<li><strong>MONITOR<\/strong><\/li>\n<li><strong>SESGUCLENDIRICI DINAMIKLER<\/strong><\/li>\n<li><strong>PLOTTER<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>HEM DAXIL ETME.HEM XARIC ETME QURGULARI ASAGIDAKILARDIR.<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>FLESKARTLAR<\/strong><\/li>\n<li><strong>CARDREADER<\/strong><\/li>\n<li><strong>CD\/DVD DISKLER<\/strong><\/li>\n<li><strong>FLOPPY DISKLER<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>DAXILI VE XARICI QOSULMA YERLERI. <\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Daxili qosulma yerleri-Slot(misal olaraq-<\/strong>ide,pci,sata,agp)<\/p>\n<p><strong>Xarici qosulma yerleri port adlanir-(misal olaraq: usb-vasitesile qosulan butun qurgular)<\/strong><\/p>\n<p><strong>Printer-<\/strong> Printer informasiyan\u0131 ka\u011f\u0131za \u00e7ap ed\u0259n qur\u011fudur. Printerl\u0259r bir-birind\u0259n i\u015f prinsipin\u0259, \u00e7apetm\u0259 \u00fcsuluna, s\u0131xl\u0131\u011f\u0131na, s\u00fcr\u0259tin\u0259 v\u0259 \u00e7ap r\u0259ngin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"370\" height=\"339\" class=\"wp-image-1601\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110-1.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.digitalworldtokyo.com\/entryimages\/251105_Canon_Printer.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110-1.jpeg 370w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-digitalworldtokyo-com-entryimages-25110-1-300x275.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 370px) 100vw, 370px\" \/><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn \u00e7ap qur\u011fular\u0131 <strong>\u00e7apetm\u0259 prinsipin\u0259 g\u00f6r\u0259<\/strong> a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qruplara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li>Matrisli tipli z\u0259rb\u0259li printerl\u0259r; murekkeble isleyir.<\/li>\n<li>\u015e\u0131rnaql\u0131 printerl\u0259r; matris tipli zerbesiz printerler-murekkeble isleyir<\/li>\n<li>Lazerli (s\u0259hif\u0259lik) printerl\u0259r. Toz hisselerile isleyir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SKANER: <\/strong><\/p>\n<p><strong>SKANERIN FUNKUSIYYASI <\/strong>Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259ki ist\u0259nil\u0259n informasiyan\u0131n oxunub, kompyuter\u0259 daxil edilm\u0259sini t\u0259min edir. Skaner foto\u015f\u0259kil, r\u0259sm, \u0259l yazmas\u0131, q\u0259zet, jurnal, kitab v\u0259 s. sur\u0259tl\u0259rinin kompyuterd\u0259 t\u0259krar istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p><strong>Skanerin aktiv imkanlar\u0131<\/strong> 1 dy\u00fcm\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n n\u00f6qt\u0259l\u0259rin say\u0131 il\u0259 (<strong>dpi<\/strong> \u2013 dot per inch) t\u0259yin olunur.<\/p>\n<p>Bir qayda olaraq, t\u0259svir obrazlar\u0131 kompyuterd\u0259 qrafiki fayl \u015f\u0259klind\u0259 &#8211; <strong>TIFF<\/strong> (Tagged Image File Format) v\u0259 ya <strong>PCX<\/strong> format\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>PLOTTER-<\/strong> Plotter m\u00fcr\u0259kk\u0259b sxeml\u0259rin, qrafikl\u0259rin, keyfiyy\u0259tli r\u0259ngli t\u0259svirl\u0259rin ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259qiqlik v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f qur\u011fudur. Ondan ad\u0259t\u0259n konstruktor v\u0259 layih\u0259 b\u00fcrolar\u0131nda, reklam i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u0259\u015fkilatlarda istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>MODEM-<\/strong> Rabit\u0259 qur\u011fular\u0131ndan telefon kanal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0130nternet\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><strong>Modem<\/strong> \u2013 kompyuterin \u0130nternet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qur\u011fudur. Bu qur\u011fu, kompyuter v\u0259 telefon x\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda r\u0259q\u0259mli elektrik siqnallar\u0131n\u0131 analoq siqnallar\u0131na v\u0259 ya \u0259ksin\u0259 avtomatik \u00e7evirir. Texnikada r\u0259q\u0259mli siqnallar\u0131n analoq siqnallar\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 <strong>modulyasiya<\/strong>, \u0259ks proses\u0259 <strong>demodulyasiya<\/strong> deyilir.Modeml\u0259r istifad\u0259 olunan kompyuterl\u0259rin tipl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq <strong>daxili<\/strong> (sistem blokun daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir) v\u0259 <strong>xarici<\/strong> (ayr\u0131ca qur\u011fu kimi kompyuter\u0259 qo\u015fulur) olurlar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"350\" height=\"350\" class=\"wp-image-1602\" src=\"http:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-computerwar-com-my-images-modem-jpg.jpeg\" alt=\"http:\/\/www.computerwar.com.my\/images\/modem.jpg\" srcset=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-computerwar-com-my-images-modem-jpg.jpeg 350w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-computerwar-com-my-images-modem-jpg-150x150.jpeg 150w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-computerwar-com-my-images-modem-jpg-300x300.jpeg 300w, https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/http-www-computerwar-com-my-images-modem-jpg-144x144.jpeg 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/p>\n<h2><a id=\"post-1556-_Toc205900471\"><\/a>Komp\u00fcterin \u0259lav\u0259(periferiya) qur\u011fular\u0131.<\/h2>\n<p><strong><em>Printer<\/em><\/strong> \u2013 \u00e7ap etm\u0259 qur\u011fusudur. Printerl\u0259rin 3 n\u00f6v\u00fc vard\u0131r: Matris, axarl\u0131, lazer.<\/p>\n<p><strong><em>Skaner \u2013 <\/em><\/strong>m\u0259tn v\u0259 qrafik m\u0259lumat\u0131 komp\u00fcter\u0259 oxuyur<\/p>\n<p><strong><em>Modem<\/em><\/strong> \u2013 qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 (\u0130nternet\u0259) qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan qur\u011fudur.<\/p>\n<p><strong>Strimmer<\/strong> \u2013 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli m\u0259lumat maqnit lentl\u0259rd\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Plotter, kolonka, kamera v\u0259 s.<\/p>\n<p>M\u00fcasir komp\u00fcterl\u0259r 3 yer\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: super, mini, mikro.<\/p>\n<p>Mikro komp\u00fcterl\u0259rin \u0259n populyar\u0131 PC(personal komp\u00fcter) f\u0259rdi komp\u00fcterl\u0259rdir.<\/p>\n<p>F\u0259rdi komp\u00fcterl\u0259r 2 yer\u0259 ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>PK \u2013l\u0259rin B\u00f6y\u00fck EHM-na nisb\u0259t\u0259n \u0259lveri\u015fli olma\u011f\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<ul>\n<li>\u0130stifad\u0259\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn rahat interfeys\u0259 malik olan , dialoq rejimind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n proqramlar (menyu, k\u00f6m\u0259k\u00e7i v\u0259 s.)<\/li>\n<li>F\u0259rdilik<\/li>\n<li>B\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 olan m\u0259lumat\u0131n s\u00fcr\u0259tli emal\u0131<\/li>\n<li>T\u0259mirin asanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tliliyi<\/li>\n<li>Periferiya qur\u011fular\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k imkanlar\u0131<\/li>\n<li>B\u00fct\u00fcn sferalar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n proqram t\u0259minat\u0131<\/li>\n<li>\u015e\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259k imkan\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p><\/blockquote>\n<div style=\"margin: 20px 0;\"><div class=\"qrcswholewtapper\" style=\"text-align:left;\"><div class=\"qrcprowrapper\"  id=\"qrcwraa2leds\"><div class=\"qrc_canvass\" id=\"qrc_cuttenpages_2\" style=\"display:inline-block\" data-text=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556\"><\/div><div><a download=\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri.png\" class=\"qrcdownloads\" id=\"worign\">\r\n           <button type=\"button\" style=\"min-width:110px;background:#44d813;color:#000;font-weight: 600;border: 1px solid #44d813;border-radius:20px;font-size:12px;padding: 6px 0;\" class=\"uqr_code_btn\">QR kodu Y\u00fckl\u0259 \ud83e\udc0b<\/button>\r\n           <\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri &nbsp; F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r: sistem bloku monitor (displey) klaviatura \u018flav\u0259 olaraq kompyuter\u0259 m\u00fcxt\u0259lif periferiya qur\u011fular\u0131 qo\u015fula bil\u0259r: printer, skaner, plotter (qrafik\u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fu), r\u0259q\u0259mli kamera, coystik v\u0259 s. Sistem bloku f\u0259rdi kompyuterin \u0259sas hiss\u0259si olub, daxilind\u0259 kompyuterin i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli qur\u011fular\u0131 birl\u0259\u015fdirir. O, kompyuterin b\u00fct\u00fcn aparat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1603,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,3],"tags":[],"class_list":["post-1556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-program-tminati","category-komputerlr"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri &nbsp; F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r: sistem bloku monitor (displey) klaviatura \u018flav\u0259 olaraq kompyuter\u0259 m\u00fcxt\u0259lif periferiya qur\u011fular\u0131 qo\u015fula bil\u0259r: printer, skaner, plotter (qrafik\u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fu), r\u0259q\u0259mli kamera, coystik v\u0259 s. Sistem bloku f\u0259rdi kompyuterin \u0259sas hiss\u0259si olub, daxilind\u0259 kompyuterin i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli qur\u011fular\u0131 birl\u0259\u015fdirir. O, kompyuterin b\u00fct\u00fcn aparat [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-10T21:38:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"269\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"auto61\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"auto61\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"40 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556\"},\"author\":{\"name\":\"auto61\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"headline\":\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri\",\"datePublished\":\"2018-11-10T21:38:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556\"},\"wordCount\":7974,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/11\\\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Aparat v\u0259 Program T\u0259minat\u0131\",\"M\u00dcXT\u018fL\u0130F \\\/ \u0130NFORMAT\u0130KA\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556\",\"name\":\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/11\\\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-11-10T21:38:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/11\\\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/11\\\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\",\"width\":269,\"height\":188},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=1556#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/\",\"name\":\"www.YUSIF.az\",\"description\":\"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\",\"name\":\"auto61\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"auto61\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az","og_description":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri &nbsp; F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r: sistem bloku monitor (displey) klaviatura \u018flav\u0259 olaraq kompyuter\u0259 m\u00fcxt\u0259lif periferiya qur\u011fular\u0131 qo\u015fula bil\u0259r: printer, skaner, plotter (qrafik\u00e7\u0259k\u0259n qur\u011fu), r\u0259q\u0259mli kamera, coystik v\u0259 s. Sistem bloku f\u0259rdi kompyuterin \u0259sas hiss\u0259si olub, daxilind\u0259 kompyuterin i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli qur\u011fular\u0131 birl\u0259\u015fdirir. O, kompyuterin b\u00fct\u00fcn aparat [&hellip;]","og_url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556","og_site_name":"www.YUSIF.az","article_published_time":"2018-11-10T21:38:06+00:00","og_image":[{"width":269,"height":188,"url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"auto61","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"auto61","Est. reading time":"40 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556"},"author":{"name":"auto61","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"headline":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri","datePublished":"2018-11-10T21:38:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556"},"wordCount":7974,"publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg","articleSection":["Aparat v\u0259 Program T\u0259minat\u0131","M\u00dcXT\u018fL\u0130F \/ \u0130NFORMAT\u0130KA"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556","name":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri - www.YUSIF.az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg","datePublished":"2018-11-10T21:38:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#primaryimage","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg","width":269,"height":188},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=1556#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yusif.az\/main"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"F\u0259rdi kompyuterl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/","name":"www.YUSIF.az","description":"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!","publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yusif.az\/main\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146","name":"auto61","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"auto61"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1604,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1556\/revisions\/1604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}