{"id":5485,"date":"2020-08-11T16:18:45","date_gmt":"2020-08-11T12:18:45","guid":{"rendered":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485"},"modified":"2020-08-11T16:18:45","modified_gmt":"2020-08-11T12:18:45","slug":"dovl%c9%99t-qulluguna-q%c9%99bul-uzr%c9%99-musahib%c9%99-suallari-v%c9%99-cavablari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>D<\/strong><strong>\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 <\/strong><strong>M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><u>Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda<\/u><\/strong>.<\/p>\n<p>Cavab: &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0<em>\u018fkin\u00e7i<\/em> q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d &#8211; D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.<\/p>\n<p><strong><u>Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:8. TANAP n\u0259dir?.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0&#8211; t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0<sup>[1]<\/sup>\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 <strong>sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da<\/strong>\u00a0<strong>\u0130stanbulda<\/strong>\u00a0<strong>imzalan\u0131b<\/strong>. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci &#8220;Rus-m\u00fcs\u0259lman&#8221; m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131<br \/>\ntexniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259ri<br \/>\nd\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 &#8220;M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131&#8221;n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun &#8220;Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!&#8221; ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda &#8220;M\u00fcs\u0259lman demokratik &#8220;M\u00fcsavat&#8221; c\u0259miyy\u0259ti&#8221;nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 &#8220;M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat&#8221;H\u00fcmm\u0259t&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131&#8221; yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.<\/p>\n<p><strong><u>Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n<\/u><\/strong><strong><u>\u0259 vaxtd\u0131r? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p><strong><u>\u00a0Sual:<\/u><\/strong><strong><u>12. Qo<\/u><\/strong><strong><u>\u015fulmama <\/u><\/strong><strong><u>h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0&#8211;\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar.<\/strong> Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>A\u011fdam<\/li>\n<li>F\u00fczuli<\/li>\n<li>C\u0259bray\u0131l<\/li>\n<li>Z\u0259ngilan<\/li>\n<li>Qubadl\u0131<\/li>\n<li>La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r<\/u><\/strong>.<\/p>\n<p>Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib<\/p>\n<ol>\n<li>\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si<\/li>\n<li>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncam<\/li>\n<li>Bak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si<\/li>\n<li>TANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131<\/li>\n<li>Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259si<\/li>\n<li>Bak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259si<\/li>\n<li>Xalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131<\/li>\n<li>Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><u>Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.<\/p>\n<p>Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, &#8220;elektron h\u00f6kum\u0259t&#8221;in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 &#8220;elektron h\u00f6kum\u0259t&#8221; f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0&#8220;elektron h\u00f6kum\u0259t&#8221; layih\u0259si &#8220;Elektron Az\u0259rbaycan&#8221; d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: &#8220;Avesta&#8221;da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), &#8220;D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), &#8220;\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259&#8221;d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:<\/p>\n<p><strong>\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev<\/strong>\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.<\/p>\n<p><strong>\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259<\/strong>:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:<\/strong>D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:<\/strong>D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:<\/strong>Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><u>Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 K\\T ili<\/p>\n<p><strong><u>Sual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259dri<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. &#8220;M\u00fcsavat&#8221; fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.<\/p>\n<p><strong><u>Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: 1939-45<\/p>\n<p><strong><u>Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.<\/p>\n<p><strong><u>Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri &#8220;Kaspi&#8221; metbeesini, &#8221; Aciq soz&#8221; qezetinin redaksiyasini, &#8221; Ismailiyye&#8221; binasini yandirmi\u015f, &#8220;Tezepir&#8221; mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab:<\/p>\n<p><strong><u>Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f<\/strong>\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.<br \/>\n1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. <strong>Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. <\/strong>Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi &#8211;<\/strong><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi<\/em> Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n &#8211; t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n &#8211; Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni.<\/strong> 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda&#8221; Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f &#8220;Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131&#8221; Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<table width=\"94%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"5\" width=\"97%\"><strong>Cavab:<\/strong><strong>QAN YADDA\u015eI<\/strong><strong>.<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>20 YANVAR<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>\u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>31 mart<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>26 fevral<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"5\" width=\"97%\">&nbsp;<\/p>\n<p><strong>ERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B<\/strong><strong>.<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>1.<\/strong><strong>Xocal\u0131<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>26.02.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>2.<\/strong><strong>\u015eu\u015fa<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>0<\/strong><strong>8<\/strong><strong>.05.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>3.<\/strong><strong>La\u00e7\u0131n<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>18.05.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>4.<\/strong><strong>Xocav\u0259nd<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td colspan=\"2\" width=\"71%\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02<\/strong><strong>.<\/strong><strong>10<\/strong><strong>.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>5.<\/strong><strong>K\u0259lb\u0259c\u0259r<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>02.04.1993<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>6.<\/strong><strong>A\u011fd\u0259r\u0259<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>17.06.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>7.<\/strong><strong>A\u011fdam<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>23.07.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>8.<\/strong><strong>C\u0259bray\u0131l<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>23.08.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>9.<\/strong><strong>F\u00fczuli<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>23.08.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>10.<\/strong><strong>Qubadl\u0131<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>31.08.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><strong>11.<\/strong><strong>Z\u0259ngilan<\/strong><\/td>\n<td colspan=\"2\">&nbsp;<\/td>\n<td width=\"69%\"><strong>29.10.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"184\"><\/td>\n<td width=\"10\"><\/td>\n<td width=\"10\"><\/td>\n<td width=\"23\"><\/td>\n<td width=\"439\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixi<\/strong><\/p>\n<table width=\"60%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"5\"><strong>Xocav\u0259nd<\/strong><\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td><strong>02<\/strong><strong>.<\/strong><strong>10<\/strong><strong>.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"5\"><strong>Xocal\u0131<\/strong><\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>26.02.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"3\"><strong>\u015eu\u015fa<\/strong><\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td colspan=\"3\"><strong>\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>09.05.1992<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>A\u011fd\u0259r\u0259<\/strong><\/td>\n<td>&nbsp;<\/td>\n<td colspan=\"5\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>17.06.1993<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"89\"><\/td>\n<td width=\"11\"><\/td>\n<td width=\"10\"><\/td>\n<td width=\"11\"><\/td>\n<td width=\"10\"><\/td>\n<td width=\"11\"><\/td>\n<td width=\"285\"><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>Xank<\/strong><strong>\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>26.12.1991<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixi<\/strong><\/p>\n<p><strong>La\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0<\/strong><strong>18 may 1992<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>2 aprel 1993<\/strong><\/p>\n<p><strong>A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993<\/strong><\/p>\n<p><strong>F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993<\/strong><\/p>\n<p><strong>C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993<\/strong><\/p>\n<p><strong>Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>29 oktyabr 1993<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>\u00a0<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong><u>Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:<\/p>\n<ol>\n<li>Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;<\/li>\n<li>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;<\/li>\n<li>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><u>Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0&#8211;\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. &#8220;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.<\/p>\n<p>&#8220;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong><u>Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).<\/p>\n<p><strong><u>39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nBunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:<br \/>\n1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;<br \/>\n2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;<br \/>\n3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;<\/p>\n<p>4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;<br \/>\n5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;<br \/>\n6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;<br \/>\n7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.<br \/>\nAvropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:<br \/>\n1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;<br \/>\n2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;<\/p>\n<p>3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.<\/p>\n<p>Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:<\/p>\n<p>I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;<br \/>\nII.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;<br \/>\nIII. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 &#8220;Mar\u015fal plan\u0131&#8221; v\u0259 &#8220;Trumen doktorinas\u0131&#8221;n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.<\/p>\n<p><strong><u>41.Qars muqavilesi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.<\/p>\n<ol start=\"42\">\n<li><strong><u> Hesen bey Agayev kimdir?<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n<br \/>\niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,<br \/>\nb\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycan<br \/>\nParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.<br \/>\nC\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong><u>43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.<\/p>\n<p><strong><u>44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na<em>, terror aksiyalar\u0131na<\/em>\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong><u>45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.<\/p>\n<p>2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>3.Loyall\u0131q.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\u0130ctimai etimad.<\/li>\n<li>\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.<\/li>\n<\/ol>\n<p>H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li>M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f<\/li>\n<\/ol>\n<p>7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li>Q\u0259r\u0259zsizlik<\/li>\n<li>Maddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259si<\/li>\n<li>Korrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131<\/li>\n<li>H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r<\/li>\n<li>Maraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131<\/li>\n<li>\u018fmlakdan istifad\u0259<\/li>\n<li>M\u0259lumatlardan istifad\u0259<\/li>\n<li>\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><u>46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131<\/strong>, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<\/p>\n<p><strong>BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131<\/strong> BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin &#8211; onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 &#8220;ail\u0259si&#8221; a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir<\/strong>: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan <strong>BMT-nin \u00f6z\u00fc<\/strong>: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.<\/p>\n<p><strong>BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131<\/strong>\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).<\/p>\n<p>Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n <strong>Ba\u015f Katib<\/strong> r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.<\/p>\n<p>7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p><strong><u>47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr<\/p>\n<p><strong><u>48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi<\/strong>\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin &#8220;m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131&#8221;, onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0<strong>Alma-Atada<\/strong>\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><u>\u00a0<\/u>\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 <strong><u>F i k i d i d<\/u><\/strong>\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n <strong>i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini<\/strong> ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.<\/p>\n<p>&#8211;<u>H\u00fcquqilik<\/u>. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.<\/p>\n<p><u>\u00a0 Unitarizm<\/u>:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. <u>Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 <\/u>d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati &#8211; \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p><strong><u>50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>2013-d\u0259:<\/strong> Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.<\/p>\n<p><strong><em>2014-d\u0259<\/em><\/strong>: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.<\/p>\n<p><strong>2015-d\u0259<\/strong>: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak<\/p>\n<p><strong><u>51.2014cu il senaye ili.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. <strong>diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.<\/strong>Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir<\/p>\n<p><strong><u>52.Sahdeniz 2.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.<\/p>\n<p><strong><u>53.Tap layihesi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221; yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in &#8220;Axpo&#8221; \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.<\/p>\n<p><strong><u>54.Nabukki- vest qaz kemeri<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Nabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.<\/p>\n<p><strong><u>55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.<br \/>\n1ci hokumet &#8211; 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.<br \/>\n2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile<br \/>\n3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile<br \/>\n4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.<br \/>\n5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.<\/p>\n<p><strong><u>56.AXC dovrunde parlament.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1918ci il noyabrin 20de &#8220;Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi&#8221; haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.<\/p>\n<p><strong><u>56.AXC-nin xarici siyaseti.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile &#8220;Sulh ve dostluq&#8221; muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.<\/p>\n<p>1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.<\/p>\n<p>1920ci il martin 21de Iranla &#8220;Dostluq haqqinda&#8221; muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.<\/p>\n<p>1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.<\/p>\n<p>1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.<br \/>\n1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.<br \/>\nXoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>portfelsiz nazir&#8211; her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.<\/p>\n<p>1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.<\/p>\n<p><strong><u>57.Gumru muqavilesi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.<\/p>\n<p><strong><u>58.Bi\u015fkek protokolu.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda &#8220;tutulmu\u015f eraziler&#8221; ifadesi &#8220;i\u015fgal olunmu\u015f&#8221; eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin &#8220;beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi&#8221;olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.<\/p>\n<p><strong><u>59.Tasis\/ Traseka.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.<\/p>\n<p><strong><u>60.Mayndorf beyannamesi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen <strong>Mayndorf beyannamesine<\/strong>\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.<\/p>\n<p><strong><u>61.Normativ huquqi akt.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.<br \/>\n1.Konstitusiya<br \/>\n2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar<br \/>\n3.qanunlar<br \/>\n4.AR-nin Prezidentinin fermanlari<br \/>\n5.NK-nin qerarlari<br \/>\n6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlar<\/p>\n<p><strong>Qeyri-normativ aktlar-<\/strong> konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:<br \/>\n1.AR Milli Meclisin qerarlari<br \/>\n2.AR Prezidentinin serencamlari<br \/>\n3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari<br \/>\n4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.<\/p>\n<p><strong>Normativ xarakterli akt<\/strong>&#8211; dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:<br \/>\n1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari<br \/>\n2.AR Merkezi Bankinin qerarlari<br \/>\n3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari<br \/>\n4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari<br \/>\n5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari<br \/>\n7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.<\/p>\n<p><strong><u>62.Referendum.\u00a0 <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.<\/p>\n<ol start=\"63\">\n<li><strong><u> Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti<\/u><\/strong><u> .<\/u><\/li>\n<\/ol>\n<p>Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&#8221; qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&#8221; qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.<\/p>\n<p><strong><u>64.Milli Qehremanlarimiz.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).<\/p>\n<p><strong><u>65.AR KONSTITUSIYASI.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki &#8211; n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.<\/p>\n<p>2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 <strong>\u00fcmumi majoritar<\/strong> se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.<\/p>\n<p><strong><u>66.R\u00fc\u015fv\u0259t.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf &#8220;xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131&#8221; il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong><u>67<\/u><\/strong><strong><u>.<\/u><\/strong><strong><u>Konstitusiya nedir ve ne demekdir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.<\/p>\n<p><strong><u>68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Boyuk Britaniya.<\/p>\n<p><strong><u>69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.<\/p>\n<p>&#8211; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.<\/p>\n<p>&#8211; Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.<\/p>\n<p><strong><u>70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.<\/p>\n<ol start=\"71\">\n<li><strong><u> AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>&#8211; alilik<\/p>\n<p>&#8211; \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si<\/p>\n<p>&#8211; x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si<\/p>\n<p>&#8211; q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>dovlet ve xalq<\/p>\n<p><strong><u>73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis<\/p>\n<p>2) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin<\/p>\n<p>3) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?<\/p>\n<p>1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.<\/p>\n<p>2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.<\/p>\n<p>3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.<\/p>\n<p><strong><u>74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler<\/u><\/strong> <strong><u>daxildir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.<\/p>\n<p>2) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si<\/p>\n<p>3) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r<\/p>\n<p>4) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/p>\n<p>5) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p>6) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/p>\n<p>7) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/p>\n<p>8) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/p>\n<p>9) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.<\/p>\n<p><strong><u>75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>konstitusiya mehkemesi<\/p>\n<p><strong><u>76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.<\/p>\n<p><strong><u>77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00abToxunulmaz\u00bb<\/strong> dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb<\/strong> anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.<\/p>\n<p>H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n <strong>\u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131<\/strong> dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.<\/p>\n<p><strong><u>79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.<\/p>\n<p><strong><u>80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Respublika h<\/strong>akimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. <strong>Dovlet<\/strong> mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.<\/p>\n<p><strong><u>81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli &#8220;Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda&#8221; beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.<\/p>\n<p><strong><u>82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>CAVAB: <strong>Umumi secki<\/strong> \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.<\/p>\n<p><strong>Beraber secki huquq<\/strong> \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.<strong>Birbasa secki h\u00fcququ<\/strong> ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.<\/p>\n<p><strong>Serbest secmek<\/strong> o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Sexsi ve gizli<\/strong> ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.<\/p>\n<p><strong><u>84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.<\/p>\n<p><strong><u>85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>13.2.5. Rezident:<\/strong><\/p>\n<p>13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:<\/p>\n<p>t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; <a name=\"_ednref19\"><\/a><\/p>\n<p>t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.<\/p>\n<p>bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;<\/p>\n<p>h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;<\/p>\n<p>ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n<p>13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;<\/p>\n<p>13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<a name=\"_ednref20\"><\/a><\/p>\n<p><strong>13.2.6. Qeyri-rezident:<\/strong><\/p>\n<p>13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;<\/p>\n<p>13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;<\/p>\n<p>13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;<\/p>\n<p>13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;<\/p>\n<p>13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;<\/p>\n<p>13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><u>86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;<\/p>\n<p><strong><u>87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.<\/p>\n<p><strong><u>88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.<\/p>\n<p><strong><u>89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.<\/p>\n<p><strong><u>90.<\/u><\/strong><strong><u>Celil Memmedquluzade hansi jurnalin <\/u><\/strong><a href=\"http:\/\/rehberi.idi\/?\"><strong>rehberi idi?<\/strong><\/a><\/p>\n<p>Molla n\u0259sr\u0259ddin.<\/p>\n<p><strong><u>91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p><strong><u>92.20 ci esrin bestekarlari?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.<\/p>\n<p><strong><u>93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.<\/p>\n<p><strong><u>94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.<\/p>\n<p><strong><u>95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.<\/p>\n<p><strong><u>96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.<\/p>\n<p><strong><u>97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.<\/p>\n<p><strong><u>\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).<\/p>\n<p><strong><u>98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong><u>99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.<\/p>\n<p><strong><u>100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.<\/p>\n<p><strong><u>102.Office proqramlarina hansilar daxildir? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Word, Excell, Access, Power Point.<\/p>\n<p><strong><u>103.Korrupsiya nedir? <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Korrupsiya &#8211; v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>27 iyun 1918 ci ild\u0259.<\/p>\n<p><strong><u>105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Verilmir.<\/p>\n<p><strong><u>106.Davos \u0130qtisadi Forumu.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131&#8221; adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 <strong>Heyd\u0259r \u018fliyev<\/strong> ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.<\/p>\n<p>Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p><strong><u>107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Charlie Hebdo<\/strong>\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong><u>108<\/u><\/strong><strong><u>.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir? <\/u><\/strong><\/p>\n<p><u>\u00a0Fe<\/u>darativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong><u>109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.<\/p>\n<p><strong><u>110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.<strong>Devalivasiya-<\/strong> pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p><em><strong><u>111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?<\/u><\/strong><\/em><em><strong><u>\u00a0<\/u><\/strong><\/em><strong><em><u>\u00a0<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f<\/strong><\/em><em>\u00a0<\/em><em>\u00a0<\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Respublikas%C4%B1\"><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n<\/em><\/a><em>\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0<\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\"><em>Erm\u0259nistan<\/em><\/a><em>\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0<\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C4%9Fl%C4%B1q_Qaraba%C4%9F_Muxtar_Vilay%C9%99ti\"><em>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti<\/em><\/a> <em>\u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin <\/em><em>\u00a0<\/em><em>150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi<\/em> <em>olmu\u015fdur.<\/em><a href=\"http:\/\/www.salyan-mks.az\/index.php\/component\/content\/article\/83-sayt\/106-zharabazhh#sitat_qeyd-0\"><em><sup>[1]<\/sup><\/em><\/a><em>\u00a0Vilay\u0259tin<\/em> <em>t\u0259rkibin\u0259<\/em><em> \u00a0<\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xank%C9%99ndi\"><em><strong>Xank\u0259ndi<\/strong><\/em><\/a><strong> <em>\u00a0\u015f\u0259h\u0259ri,<\/em><\/strong><em><strong> \u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xocav%C9%99nd\"><em><strong>Xocav\u0259nd<\/strong><\/em><\/a><strong>,Xocal\u0131<em>\u00a0v\u0259\u00a0<\/em><\/strong><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa_(rayon)\"><em><strong>\u015eu\u015fa<\/strong><\/em><\/a><em>\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxil<\/em><em>dir.<\/em><\/p>\n<p><strong><u>112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong><u>113.Genosid n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.<\/p>\n<p><strong><u>114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p><strong>Meksika <\/strong>2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.<strong>Pakistan<\/strong> (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.<strong>Kolumbiya <\/strong>parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. <strong>\u00c7exiya <\/strong>parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.<strong>Bosniya v\u0259 Herseqovina <\/strong>\u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.<\/p>\n<p><strong><u>115.Bayraq meydani.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 &#8211; H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.<\/p>\n<p><strong><u>\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.<\/p>\n<p><strong><u>117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ngilis_dili\">.<\/a>\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Maliyy\u0259 &#8212; \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.<\/p>\n<p><strong><u>119.Kredit n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) &#8211; ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.<\/p>\n<p><strong><u>120.Qrant n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manat<\/p>\n<p>X\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat<\/p>\n<p><strong><u>122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manat<\/p>\n<p>X\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat<\/p>\n<p><strong><u>123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqram<\/p>\n<p>Valyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar<\/p>\n<p><strong><u>124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri<\/u><\/strong><strong><u>?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u015eahd\u0259niz-2<\/p>\n<p>\u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0<a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99\">T\u00fcrkiy\u0259y<\/a>\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.<\/p>\n<p>Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.<\/p>\n<p>Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong><u>125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131<\/u><\/strong><strong><u>?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0&#8211;\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.<\/p>\n<p><strong><u>126<\/u><\/strong><strong><u>.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar<\/u><\/strong><strong><u>?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;<\/p>\n<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;<\/p>\n<p>\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;<\/p>\n<p>\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;<\/p>\n<p><strong><u>Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;<\/p>\n<p>Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;<\/p>\n<p>\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;<\/p>\n<p>Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;<\/p>\n<p>Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;<\/p>\n<p>\u018fr\u0259b Pul Fondu;<\/p>\n<p>Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.<\/p>\n<p><strong><u>127<\/u><\/strong><strong><u>.Beyn\u0259lxalq <\/u><\/strong><strong><u>Y<\/u><\/strong><strong><u>enid\u0259nqurma v\u0259 <\/u><\/strong><strong><u>\u0130<\/u><\/strong><strong><u>nki\u015faf <\/u><\/strong><strong><u>B<\/u><\/strong><strong><u>ank\u0131<\/u><\/strong><strong><u>?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0&#8211; beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 <strong>Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:<\/strong><\/p>\n<p>\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;<\/p>\n<p>xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;<\/p>\n<p>\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;<\/p>\n<p>\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;<\/p>\n<p>\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.<\/p>\n<p>Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><strong><u>128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131<\/u><\/strong><strong><u>?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) <strong>Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;<\/p>\n<p>\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;<\/p>\n<p>Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;<\/p>\n<p>Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il.<\/p>\n<p><strong><u>129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)<\/p>\n<p>\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)<\/p>\n<p>\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)<\/p>\n<p><strong><u>130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu &#8211; minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.<\/p>\n<p>1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/li>\n<li>2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.<\/li>\n<li>2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><u>131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong><u>132.\u00dcDM n\u0259dir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n<p>\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259&#8230;.istehsal olunan&#8230;\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u201c&#8230;<strong>\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.<\/p>\n<p><strong>\u201c&#8230;b\u00fct\u00fcn&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p><strong><u>133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 &#8220;b\u0430z\u0430r&#8221; iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 &#8220;b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 &#8211;\u00a0k\u0430pit\u0430lizm&#8221; if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong><u>134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.<br \/>\n\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.<br \/>\nIstehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.<\/p>\n<p>Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.<\/p>\n<p>Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.<strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><u>135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 &#8211; t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.<strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong>Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><u>136.20 Yanvar faci\u0259si.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. <u>G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.<\/u><\/p>\n<p><strong><u>137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong><u>138.G-20 sammiti haqqinda<\/u><\/strong><\/p>\n<p>15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.<\/p>\n<p><strong><u>139.Multikulturalizm nedir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Fransua Olland<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>141.G8 olkeleri hansilardi?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Yunanistan<\/strong><\/p>\n<p><strong>143.Fermanla serencamin ferqi?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir<\/strong><\/p>\n<p><strong>144.2015 ci il ucun ugurumuz ?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Avropa oyunlarinin kecirilm<\/strong><strong>\u0259si<\/strong><\/p>\n<p><strong>145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?<\/strong><\/p>\n<p><strong>MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 <\/strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi<\/p>\n<p><strong>146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131? <\/strong><\/p>\n<p>Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>19 may 2015-ci il &#8211; Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.<\/p>\n<p>Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun &#8211; 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.<\/p>\n<p>\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>7 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.<\/p>\n<p>17 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>18 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri &#8211; 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.<\/p>\n<p>13 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>24 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.<\/p>\n<p>28 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.<\/p>\n<p>4 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.<br \/>\n8 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.<br \/>\n13 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.<\/p>\n<p>17 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.<\/p>\n<p>21 dekabr 2015-ci il &#8211; Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. &#8220;Brent&#8221; markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>21 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.<\/p>\n<p>Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan<\/strong> <strong>v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabr<\/strong><\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8220;Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r&#8221; &#8211; s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llifi:\u00a0<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/blockquote>\n<div style=\"margin: 20px 0;\"><div class=\"qrcswholewtapper\" style=\"text-align:left;\"><div class=\"qrcprowrapper\"  id=\"qrcwraa2leds\"><div class=\"qrc_canvass\" id=\"qrc_cuttenpages_2\" style=\"display:inline-block\" data-text=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485\"><\/div><div><a download=\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0.png\" class=\"qrcdownloads\" id=\"worign\">\r\n           <button type=\"button\" style=\"min-width:110px;background:#44d813;color:#000;font-weight: 600;border: 1px solid #44d813;border-radius:20px;font-size:12px;padding: 6px 0;\" class=\"uqr_code_btn\">QR kodu Y\u00fckl\u0259 \ud83e\udc0b<\/button>\r\n           <\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 &nbsp; Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131. Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir. Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri. Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5487,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-5485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya-gorusu-v-azrbycan"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: &quot;\u018fkin\u00e7i&quot;\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci &quot;Rus-m\u00fcs\u0259lman&quot; m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 &quot;M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131&quot;n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun &quot;Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!&quot; ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda &quot;M\u00fcs\u0259lman demokratik &quot;M\u00fcsavat&quot; c\u0259miyy\u0259ti&quot;nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 &quot;M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat&quot;H\u00fcmm\u0259t&quot; t\u0259\u015fkilat\u0131&quot; yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, &quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot;in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 &quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot; f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0&quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot; layih\u0259si &quot;Elektron Az\u0259rbaycan&quot; d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: &quot;Avesta&quot;da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), &quot;D\u0259d\u0259 Qorqud&quot;da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), &quot;\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259&quot;d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 KT iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. &quot;M\u00fcsavat&quot; fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri &quot;Kaspi&quot; metbeesini, &quot; Aciq soz&quot; qezetinin redaksiyasini, &quot; Ismailiyye&quot; binasini yandirmi\u015f, &quot;Tezepir&quot; mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament &quot;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda&quot; Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f &quot;Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131&quot; Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. &quot;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&quot; Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.&quot;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&quot; proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 &quot;Mar\u015fal plan\u0131&quot; v\u0259 &quot;Trumen doktorinas\u0131&quot;n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 &quot;ail\u0259si&quot; a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin &quot;m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131&quot;, onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 &quot;\u015eahd\u0259niz&quot; Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, &quot;\u015eahd\u0259niz-2&quot; yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in &quot;Axpo&quot; \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de &quot;Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi&quot; haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile &quot;Sulh ve dostluq&quot; muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla &quot;Dostluq haqqinda&quot; muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda &quot;tutulmu\u015f eraziler&quot; ifadesi &quot;i\u015fgal olunmu\u015f&quot; eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin &quot;beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi&quot;olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti &quot;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&quot; qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi &quot;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&quot; qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf &quot;xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131&quot; il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli &quot;Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda&quot; beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n &quot;d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131&quot; adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 &quot;b\u0430z\u0430r&quot; iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 &quot;b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm&quot; if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid &quot;G\u00fcn\u0259\u015fli&quot; yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. &quot;Brent&quot; markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.&quot;Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r&quot; - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: &quot;\u018fkin\u00e7i&quot;\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci &quot;Rus-m\u00fcs\u0259lman&quot; m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 &quot;M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131&quot;n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun &quot;Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!&quot; ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda &quot;M\u00fcs\u0259lman demokratik &quot;M\u00fcsavat&quot; c\u0259miyy\u0259ti&quot;nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 &quot;M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat&quot;H\u00fcmm\u0259t&quot; t\u0259\u015fkilat\u0131&quot; yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, &quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot;in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 &quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot; f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0&quot;elektron h\u00f6kum\u0259t&quot; layih\u0259si &quot;Elektron Az\u0259rbaycan&quot; d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: &quot;Avesta&quot;da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), &quot;D\u0259d\u0259 Qorqud&quot;da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), &quot;\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259&quot;d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 KT iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. &quot;M\u00fcsavat&quot; fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri &quot;Kaspi&quot; metbeesini, &quot; Aciq soz&quot; qezetinin redaksiyasini, &quot; Ismailiyye&quot; binasini yandirmi\u015f, &quot;Tezepir&quot; mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament &quot;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda&quot; Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f &quot;Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131&quot; Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. &quot;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&quot; Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.&quot;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&quot; proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 &quot;Mar\u015fal plan\u0131&quot; v\u0259 &quot;Trumen doktorinas\u0131&quot;n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 &quot;ail\u0259si&quot; a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin &quot;m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131&quot;, onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 &quot;\u015eahd\u0259niz&quot; Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, &quot;\u015eahd\u0259niz-2&quot; yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in &quot;Axpo&quot; \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de &quot;Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi&quot; haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile &quot;Sulh ve dostluq&quot; muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla &quot;Dostluq haqqinda&quot; muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda &quot;tutulmu\u015f eraziler&quot; ifadesi &quot;i\u015fgal olunmu\u015f&quot; eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin &quot;beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi&quot;olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti &quot;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&quot; qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi &quot;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda&quot; qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf &quot;xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131&quot; il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli &quot;Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda&quot; beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n &quot;d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131&quot; adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 &quot;b\u0430z\u0430r&quot; iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 &quot;b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm&quot; if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid &quot;G\u00fcn\u0259\u015fli&quot; yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. &quot;Brent&quot; markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.&quot;Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r&quot; - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"www.YUSIF.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-08-11T12:18:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"696\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"452\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"auto61\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"auto61\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"109 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485\"},\"author\":{\"name\":\"auto61\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"headline\":\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0\",\"datePublished\":\"2020-08-11T12:18:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485\"},\"wordCount\":24759,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485\",\"name\":\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg\",\"datePublished\":\"2020-08-11T12:18:45+00:00\",\"description\":\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: \\\"\u018fkin\u00e7i\\\"\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \\\"Rus-m\u00fcs\u0259lman\\\" m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \\\"M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\\\"n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun \\\"Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!\\\" ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda \\\"M\u00fcs\u0259lman demokratik \\\"M\u00fcsavat\\\" c\u0259miyy\u0259ti\\\"nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 \\\"M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat\\\"H\u00fcmm\u0259t\\\" t\u0259\u015fkilat\u0131\\\" yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \\\"elektron h\u00f6kum\u0259t\\\"in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \\\"elektron h\u00f6kum\u0259t\\\" f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0\\\"elektron h\u00f6kum\u0259t\\\" layih\u0259si \\\"Elektron Az\u0259rbaycan\\\" d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: \\\"Avesta\\\"da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), \\\"D\u0259d\u0259 Qorqud\\\"da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), \\\"\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\\\"d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\\\/RES\\\/48\\\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 K\\\\T iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. \\\"M\u00fcsavat\\\" fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri \\\"Kaspi\\\" metbeesini, \\\" Aciq soz\\\" qezetinin redaksiyasini, \\\" Ismailiyye\\\" binasini yandirmi\u015f, \\\"Tezepir\\\" mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament \\\"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda\\\" Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f \\\"Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131\\\" Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \\\"\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\\\" Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.\\\"\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\\\" proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\" v\u0259 \\\"Trumen doktorinas\u0131\\\"n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \\\"ail\u0259si\\\" a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin \\\"m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131\\\", onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 \\\"\u015eahd\u0259niz\\\" Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, \\\"\u015eahd\u0259niz-2\\\" yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in \\\"Axpo\\\" \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de \\\"Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi\\\" haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile \\\"Sulh ve dostluq\\\" muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla \\\"Dostluq haqqinda\\\" muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda \\\"tutulmu\u015f eraziler\\\" ifadesi \\\"i\u015fgal olunmu\u015f\\\" eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin \\\"beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi\\\"olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\\\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti \\\"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\\\" qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \\\"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\\\" qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf \\\"xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131\\\" il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli \\\"Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda\\\" beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\\\/DOS, OS\\\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\\\" adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 \\\"b\u0430z\u0430r\\\" iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 \\\"b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm\\\" if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid \\\"G\u00fcn\u0259\u015fli\\\" yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. \\\"Brent\\\" markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.\\\"Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r\\\" - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg\",\"width\":696,\"height\":452},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?p=5485#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/\",\"name\":\"www.YUSIF.az\",\"description\":\"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/yusif.az\\\/main\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146\",\"name\":\"auto61\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"auto61\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan","description":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: \"\u018fkin\u00e7i\"\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \"Rus-m\u00fcs\u0259lman\" m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\"n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun \"Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!\" ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda \"M\u00fcs\u0259lman demokratik \"M\u00fcsavat\" c\u0259miyy\u0259ti\"nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat\"H\u00fcmm\u0259t\" t\u0259\u015fkilat\u0131\" yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \"elektron h\u00f6kum\u0259t\"in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \"elektron h\u00f6kum\u0259t\" f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0\"elektron h\u00f6kum\u0259t\" layih\u0259si \"Elektron Az\u0259rbaycan\" d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: \"Avesta\"da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), \"D\u0259d\u0259 Qorqud\"da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), \"\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\"d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 KT iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. \"M\u00fcsavat\" fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri \"Kaspi\" metbeesini, \" Aciq soz\" qezetinin redaksiyasini, \" Ismailiyye\" binasini yandirmi\u015f, \"Tezepir\" mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament \"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda\" Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f \"Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131\" Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \"\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.\"\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \"Mar\u015fal plan\u0131\" v\u0259 \"Trumen doktorinas\u0131\"n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \"ail\u0259si\" a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin \"m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131\", onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 \"\u015eahd\u0259niz\" Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, \"\u015eahd\u0259niz-2\" yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in \"Axpo\" \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de \"Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi\" haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile \"Sulh ve dostluq\" muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla \"Dostluq haqqinda\" muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda \"tutulmu\u015f eraziler\" ifadesi \"i\u015fgal olunmu\u015f\" eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin \"beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi\"olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf \"xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131\" il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli \"Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda\" beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \"d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\" adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 \"b\u0430z\u0430r\" iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 \"b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm\" if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid \"G\u00fcn\u0259\u015fli\" yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. \"Brent\" markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.\"Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r\" - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan","og_description":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: \"\u018fkin\u00e7i\"\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \"Rus-m\u00fcs\u0259lman\" m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\"n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun \"Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!\" ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda \"M\u00fcs\u0259lman demokratik \"M\u00fcsavat\" c\u0259miyy\u0259ti\"nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat\"H\u00fcmm\u0259t\" t\u0259\u015fkilat\u0131\" yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \"elektron h\u00f6kum\u0259t\"in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \"elektron h\u00f6kum\u0259t\" f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0\"elektron h\u00f6kum\u0259t\" layih\u0259si \"Elektron Az\u0259rbaycan\" d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: \"Avesta\"da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), \"D\u0259d\u0259 Qorqud\"da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), \"\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\"d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 KT iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. \"M\u00fcsavat\" fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri \"Kaspi\" metbeesini, \" Aciq soz\" qezetinin redaksiyasini, \" Ismailiyye\" binasini yandirmi\u015f, \"Tezepir\" mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament \"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda\" Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f \"Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131\" Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \"\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.\"\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \"Mar\u015fal plan\u0131\" v\u0259 \"Trumen doktorinas\u0131\"n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \"ail\u0259si\" a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin \"m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131\", onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 \"\u015eahd\u0259niz\" Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, \"\u015eahd\u0259niz-2\" yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in \"Axpo\" \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de \"Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi\" haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile \"Sulh ve dostluq\" muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla \"Dostluq haqqinda\" muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda \"tutulmu\u015f eraziler\" ifadesi \"i\u015fgal olunmu\u015f\" eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin \"beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi\"olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf \"xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131\" il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli \"Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda\" beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \"d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\" adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 \"b\u0430z\u0430r\" iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 \"b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm\" if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid \"G\u00fcn\u0259\u015fli\" yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. \"Brent\" markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.\"Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r\" - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0","og_url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485","og_site_name":"www.YUSIF.az","article_published_time":"2020-08-11T12:18:45+00:00","og_image":[{"width":696,"height":452,"url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"auto61","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"auto61","Est. reading time":"109 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485"},"author":{"name":"auto61","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"headline":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0","datePublished":"2020-08-11T12:18:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485"},"wordCount":24759,"publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg","articleSection":["D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485","name":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0 - www.YUSIF.az D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 Az\u0259rbycan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg","datePublished":"2020-08-11T12:18:45+00:00","description":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0Sual:1. Prezidentin aktlar\u0131.Cavab: \u00dcmumi qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti f\u0259rmanlar, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259sind\u0259 is\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar q\u0259bul edir.Sual:2. 20-ci \u0259srin yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri.Cavab: C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad, H\u00fcseyn Cavid, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m v\u0259 s.Sual:3. \u018fkin\u00e7i q\u0259zeti haqq\u0131nda.Cavab: \"\u018fkin\u00e7i\"\u00a0\u2014\u00a0Az\u0259rbaycan dilind\u0259\u00a0i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n ilk milli q\u0259zetdi. \u00a01875-ci ilin\u00a022 iyulundan\u00a01877-ci ilin\u00a029 sentyabr\u0131na\u00a0q\u0259d\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259n\u00a0\u018fkin\u00e7i q\u0259zetinin \u00fcmumilikd\u0259 56 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Q\u0259zet ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunurdu; ba\u015f redaktoru\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u00a0idi.Sual:4. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk ba\u015f nazir v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n qalan bayramlar.Cavab: F\u0259t\u0259li xan Xoyski. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fc, Respublika g\u00fcn\u00fc, Bayraq bayram\u0131.Sual: 5. M\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tarixi v\u0259 niy\u0259 o g\u00fcn?Cavab: XX \u0259rin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranan tarixi \u015f\u0259rait n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edib. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Ali Sovetin sessiyas\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259d - D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edilib.Sual:6. Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 satirik, populyar jurnal. \u0130lk say\u0131 1906-c\u0131 il\u00a0aprelin 7-d\u0259 (k\u00f6hn\u0259 t\u0259qviml\u0259 20-d\u0259)\u00a0Tiflisd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.Ba\u015f redaktoru C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 idi.Sual: 7. 1918-ci il 29 may tarixi haqq\u0131nda.Cavab: Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na g\u00fcz\u0259\u015ft edildi v\u0259 onun paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nd\u0131.Sual:8. TANAP n\u0259dir?.Cavab: Trans Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri\u00a0- t\u0259bii qaz\u0131\u00a0T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dind\u0259n Q\u0259rb s\u0259rh\u0259din\u0259 da\u015f\u0131yacaq, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 sabit tranziti t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259\u00a0Az\u0259rbaycandan\u00a0ba\u015flayan geni\u015fl\u0259nmi\u015f\u00a0C\u0259nubi Qafqaz boru k\u0259m\u0259rini\u00a0Avropa Birliyind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259c\u0259k. 5 il \u0259rzind\u0259 realla\u015fmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin d\u0259y\u0259ri 7 mlrd. AB\u015e dollar\u0131d\u0131r. D\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 2018-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atacaq. 2020-ci ild\u0259 k\u0259m\u0259rin burax\u0131l\u0131\u015f qabiliyy\u0259ti ild\u0259 16 mlrd., 2023-c\u00fc ild\u0259 23 mlrd., 2026-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 31 mlrd. kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 TANAP k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunacaq 16 mlrd. kubmetr Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n 10 mlrd. kubmetri Avropaya, 6 mlrd. kubmetri is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 sat\u0131lacaq. Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaz T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan v\u0259 ya T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259 t\u0259hvil veril\u0259c\u0259k. TANAP layih\u0259sind\u0259\u00a0ARDN\u015e\u00a080%, T\u00fcrkiy\u0259nin\u00a0BOTA\u015e\u00a0v\u0259\u00a0TPAO\u00a0\u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 birlikd\u0259 20% paya malikdir.\u00a0[1]\u00a0TANAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 sazi\u015f 2012-ci il iyunun 26-da\u00a0\u0130stanbulda\u00a0imzalan\u0131b. TANAP layih\u0259sinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\u00a0\u015eahd\u0259niz-II\u00a0layih\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2017-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.Sual:9. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 haqq\u0131nda.Cavab: M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Din xadimi olan atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \"Rus-m\u00fcs\u0259lman\" m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015f, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131texniki m\u0259kt\u0259bind\u0259, rus dilind\u0259 davam etdirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 deyil,b\u00fct\u00fcn islam al\u0259mind\u0259 ilk respublika \u00fcsul-idar\u0259si olan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259rid\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\"n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisisti, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259tinin liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olub, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Onun \"Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq, bir daha enm\u0259z!\" ifad\u0259si XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Axund Hac\u0131 Molla \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu R\u0259sulzad\u0259\u00a0 6 mart 1955 ci ild\u0259 Ankara vefat etmi\u015fdir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Siyasi f\u0259aliyy\u0259ti.1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda \"M\u00fcs\u0259lman demokratik \"M\u00fcsavat\" c\u0259miyy\u0259ti\"nin \u0259sas\u0131nda RSDFP- nin Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 \"M\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat\"H\u00fcmm\u0259t\" t\u0259\u015fkilat\u0131\" yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n banil\u0259ri Mir H\u0259s\u0259n M\u00f6vs\u00fcmov, M\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 olmu\u015flar.Sual: 10.Bayraq bayram\u0131 n\u0259 vaxtd\u0131r?Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayra\u011f\u0131 1918-ci il 9 noyabr tarixind\u0259, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (1918-1920) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Sovet Sosialist Resublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (SSR\u0130) da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259smi atributu elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il 12 noyabrda q\u0259bul edilmi\u015f konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, gerbi v\u0259 himni milli atributlar hesab edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 18 noyabr 2009-cu il tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra, 9 noyabr tarixi \u201cMilli bayraq g\u00fcn\u00fc\u201d kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur v\u0259 bu g\u00fcn i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131lm\u0131r.Sual:11. 1918-ci il 28 may g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda.Cavab: Respublika g\u00fcn\u00fc\u00a0v\u0259 ya\u00a028 May \u2013 Respublika G\u00fcn\u00fc \u2014 1918-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi demokratik d\u00f6vl\u0259t olan\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin\u00a0yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.\u00a01990-c\u0131 ild\u0259n Respublika g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilir.\u00a0Sual:12. Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda.Cavab: Qo\u015fulmamaq H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 118 \u00f6lk\u0259sini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi bloklara qo\u015fulmamaq prinsipi \u00fczr\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat 1961-ci ilin sentyabr\u0131nda 25 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Belqradda yarad\u0131l\u0131b.2011 de Azerbaycan da uzvu olub.Sual:13. Madrid prinsipi haqq\u0131nda.Cavab: Madrid prinsipl\u0259ri\u00a0-\u00a0Az\u0259rbaycanla\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0aras\u0131nda\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0AT\u018fT-in Minsk qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 t\u0259klif olunan, s\u00fclh modelidir. Madrid prinsipl\u0259ri m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 \u0259n ideal s\u00fclh plan\u0131 hesab olunur. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f v\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon,\u00a0Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmal\u0131, daha sonra is\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin\u00a0statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r.Geri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar. Madrid prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tin\u0259 daxil olmayan 6 rayon qeri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qeri qaytar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan rayonlar, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralanm\u0131\u015fd\u0131r:A\u011fdamF\u00fczuliC\u0259bray\u0131lZ\u0259ngilanQubadl\u0131La\u00e7\u0131nrayonunun 13 k\u0259ndi.Bundan sonra regionda b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lacaq, azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 donor konfrans\u0131 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Regionda s\u00fclhm\u0259raml\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131dan k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259k. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonlar\u0131 tamamil\u0259 azad edilir, az\u0259rbaycanl\u0131 icma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131r, bundan sonra\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bu zaman Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0Tatar\u0131stan\u00a0v\u0259\u00a0Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u00a0modeli \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k muxtariyy\u0259t statusu verilir.Sual:14. Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015finin tarixi v\u0259 yeri haqq\u0131nda.Cavab: H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insan h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Sual:15. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yadda qalan hadis\u0259l\u0259r.Cavab:\u00a0 2012-ci il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201c\u0130dman ili\u201d elan edilib\u0130stanbul v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin 20 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259siSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan \u0259man\u0259tl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncamBak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cEurovision\u201d musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259siTANAP m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n London olimpiadas\u0131nda 10 medal qazanmalar\u0131Ramil S\u0259f\u0259rovun azad edilm\u0259siBak\u0131da II Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00e7irilm\u0259siXalq Artisti Ya\u015far Nurinin v\u0259fat\u0131Az\u0259rbaycana 2015-ci ild\u0259 ilk Avropa Olimpiya Oyunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si.Sual:16. 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k Avropa Olimpiada oyunlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri oldu?Cavab: Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha da tan\u0131nd\u0131 (turist ax\u0131n\u0131na, xarici investisiyalar\u0131n qoyulmas\u0131na v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259\u00a0 v\u0259 idar\u0259 etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.Sual:17. Elektron imza, elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259dir?Cavab: Elektron imza Elektron d\u00fcnyada \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sidir. Elektron imza anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fcmumi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259l imzalar\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259mli \u00e7eviricil\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, barmaq izl\u0259ri, s\u0259s kimi bioloji \u0259lam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 s. elektron halda kimlikl\u0259rinin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vasit\u0259dir. Elektron imza elektron sistemd\u0259 imzan\u0131n malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n, elektron sertifikat vasit\u0259sil\u0259 bir elektron m\u0259lumata \u0259lav\u0259 edil\u0259n v\u0259 m\u0259lumat\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259ni t\u0259yin ed\u0259n bir \u0259d\u0259di koddur.\u00a0\u00a0 Elektron h\u00f6kum\u0259t\u00a0\u00a0\u2014 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olan\u00a0\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259r hans\u0131 bir nazirlik v\u0259 komit\u0259d\u0259n tutmu\u015f,\u00a0m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat idar\u0259si\u00a0il\u0259\u00a0m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259r olan idar\u0259nin m\u00f6vcud durumu, bu qurumlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259nin qaydalar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n vaxt \u0259ld\u0259 ed\u0259 v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara el\u0259 elektron rabit\u0259 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \"elektron h\u00f6kum\u0259t\"in qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0hakimiyy\u0259t\u00a0strukturlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffaf f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \"elektron h\u00f6kum\u0259t\" f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0\"elektron h\u00f6kum\u0259t\" layih\u0259si \"Elektron Az\u0259rbaycan\" d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda elektron h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qurulmas\u0131nda elektron se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259tbiq olunmaqdad\u0131r.Sual:18. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?Cavab: Din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Dinin d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 t\u0259siri v\u0259 ya rolu yoxdur.Sual:19. 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131nlar\u0131.Cavab: Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n f\u0259al rolu m\u00fcxt\u0259lif \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: \"Avesta\"da ilah\u0259 Anahit (e.\u0259. III minillik), \"D\u0259d\u0259 Qorqud\"da Burla Xatun, Selcan xatun, Banu \u00c7i\u00e7\u0259k (e.\u0259.VI-VIII \u0259sr), \"\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\"d\u0259 N\u00fc\u015fab\u0259; Koro\u011flunun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131m; M\u0259sh\u0259ti G\u0259nc\u0259vi, Heyran xan\u0131m, A\u015f\u0131q P\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi \u015fairl\u0259r, xalq q\u0259hraman\u0131.Qa\u00e7aq N\u0259binin \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 H\u0259c\u0259r xan\u0131m; ilk az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u015e\u0259fiq\u0259 \u018ff\u0259ndizad\u0259, general A. \u015eixlinskinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk tibbi yard\u0131ma ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Nigar \u015e\u0131xlinskaya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.Sual:20. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ixtiralar\u0131.Cavab: D\u00fcnya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z pay\u0131 var.\u00a0 K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin ilk be\u015fliyini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar te\u015fkil edir:\u00a0Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\u00a0:Az\u0259rbaycan SSR EA yarand\u0131qdan (1945) sonra onun ilk prezidentl\u0259rind\u0259n biri, 1954-1958-ci ill\u0259rd\u0259 ADU-nun (indiki BDU) rektoru olub. K\u0259\u015ffl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya kimya elmin\u0259 yenilikl\u0259r g\u0259tir\u0259n akademikin ad\u0131na h\u0259tta ixtiras\u0131 oldu\u011fu reaksiya da var. \u201cMolotov kokteytli\u201dnd\u0259n tutmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal\u0131nad\u0259k bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u0259m\u0259yi var.\u00a0L\u00fctfi Zad\u0259:S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiqin banisi olan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli alim Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professorudur. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min universitetin \u00f6m\u00fcrl\u00fck professoru se\u00e7ilmi\u015f yegan\u0259 \u015f\u0259xsdir. S\u00fcni intellekt n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi kimi tan\u0131nsa da onun dig\u0259r 5 k\u0259\u015ffi modern d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sil inqilab olub. H\u0259min k\u0259\u015ffl\u0259r bunlard\u0131r:\u00a0 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si, sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, s\u00f6zl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komp\u00fcter n\u0259z\u0259riyy\u0259si, optimal s\u00fczg\u0259cl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 \u201csoft kompyutinq\u201d.\u00a0 K\u0259rim K\u0259rimov:D\u00fcnyan\u0131n raket texnikas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n t\u0259k-t\u00fck aliml\u0259rind\u0259n biri. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259n\u0259d ver\u0259r\u0259k\u0259n savad\u0131 yoxlan\u0131laraq bird\u0259n-bir\u0259 be\u015finci kursa q\u0259bul edil\u0259n K\u0259rimov m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 h\u0259rbi sursatlar\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259rmil\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa da, sonradan \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 elm\u0259 h\u0259sr edib. O ballistik raketl\u0259rin radio\u00f6l\u00e7m\u0259 sah\u0259sind\u0259, kosmik parametrl\u0259rin v\u0259 aparatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cBaykonur\u201c kosmodromu v\u0259 NASA b\u0259zi i\u015fl\u0259rind\u0259 akademik, general-leytenant K\u0259rim K\u0259rimova \u00e7ox minn\u0259tdard\u0131r.\u00a0Xudu M\u0259mm\u0259dov:D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli Az\u0259rbaycanl\u0131 kristalloqraf, geologiya-mineralogiya elml\u0259ri doktoru, professor Xudu M\u0259mm\u0259dovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n Amerika , b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istifad\u0259 olunur. M\u0259rhum alim b\u0259zi \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259tta \u00f6z\u00fc ingilis dilind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi h\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r kristalloqrafiya elmi sah\u0259sind\u0259 \u0259sas mayak rolunu oynay\u0131r.\u00a0Rafiq \u018fliyev\u00a0:Haz\u0131rda h\u0259yatda olan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u00fcnyada \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun ali riyaziyyat , s\u00fcni intellekt, kibernetika, sinergetika elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 fundamental ara\u015fd\u0131rmalar modern d\u00fcnya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u0259sasl\u0131 rol oynay\u0131b.Sual:22. BMT-nin q\u0259tnam\u0259l\u0259ri.\u00a0 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur. M\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1993-c\u00fc il 30 aprel tarixli 822 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 29 iyul tarixli 853 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 14 oktyabr tarixli 874 n\u00f6mr\u0259li, 1993-c\u00fc il 11 noyabr tarixli 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 S\u0259drinin 7 b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycana m\u0259nsublu\u011fu t\u0259sdiq edilmi\u015f, \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc t\u0259tbiqinin yolverilm\u0259zliyi qeyd edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rdsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma y\u00fcrd-yuvalar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenid\u0259n t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmas\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoyulmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259lum q\u0259tnam\u0259l\u0259rin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 indiy\u0259 kimi yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda humanitar v\u0259ziyy\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1 milyondan ke\u00e7diyind\u0259n d\u0259rin narahatl\u0131q hissi ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7irdiyi 85 -ci plenar iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycanda olan qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 beyn\u0259lxalq yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Q\u0259tnam\u0259 (A\/RES\/48\/114) q\u0259bul etmi\u015fdir.Sual:23.Xocal\u0131 aeroportu.Cavab: Xocali aeroportu Azerbaycan Respublikasi terefinden Beynelxalq M\u00fclki Aviasiya Te\u015fkilati (\u0130CAO) nezdinde Azerbaycana aid bir hava limani kimi qeyde alinib. ICAO-nun siyahisinda Xocali aeroportu \u201cUBES\u201d kodu ile ke\u00e7ir ki, \u201cUB\u201d\u00a0ile ba\u015flayan b\u00fct\u00fcn aeroport kodlari onun Azerbaycana aid oldugunu g\u00f6sterir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn Baki hava limani UBBB olaraq qeyd olunub.Ona g\u00f6re huquq normalarina g\u00f6re bura Azerbaycan aeroportu sayilir ve diger teyyareleri xeberdarliq etdikden sonra xeberdarliga ehemiyyet verilmezse vura biler. \u00a025.02.1992-ci ild\u0259 Xocal\u0131 i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bu aeroportun ill\u0259r sonra a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u00c7ikaqo Konvensiyas\u0131na da ziddir.Sual:24. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131Cavab:\u00a0\u015eimali Azerbaycan torpaqlar (i$gal alt\u00ecnda olan torpaqlar(Qarabag torpag\u00ec),Daha \u00f6nce i$gal olunan torpaqlar Zengezur,G\u00f6y\u00e7e ve s),Qerbi Azerbaycan (indiki Ermenistan),Dag\u00ecstan\u00ecn cenub rayonlar\u00ec (Zencandan Derbende qeder),G\u00fcrc\u00fcstan\u00ecn Alazan (Qan\u00ecx) vadisi,K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u00ec aras\u00ecndak\u00ec torpaqlar,Azerbaycan\u00ecn cenub torpaqlar\u00ec,Erdebil, T\u0259briz v\u0259 s.Sual:25. 2013-c\u00fc il, 2012-ci ill\u0259r n\u0259 ill\u0259ri elan olunmu\u015fdur?Cavab: 2011 Turuzim ili, 2012-ci il \u0130dman, 2013-c\u00fc il \u0130KT,\u00a0 2014 s\u0259naye ili, 2015 K\\T iliSual:26. AXC-d\u0259 ilk parlament v\u0259 onun s\u0259driCavab: 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 saat 13-d\u0259\u00a0Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin\u00a0q\u0131zlar m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda (haz\u0131rda F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun yerl\u0259\u015fdiyi bina)\u00a0Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Bu, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n demokratik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ilk parlament idi. \"M\u00fcsavat\" fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259\u00a0\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov\u00a0parlamentin s\u0259dri,\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev\u00a0is\u0259 onun birinci m\u00fcavini se\u00e7ildi.Sual: 27.2-ci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si n\u0259 vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b?Cavab: 1939-45Sual:28. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n \u0259n son hadis\u0259l\u0259r?Cavab: \u0130\u015e\u0130D, Neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131,Paris hadis\u0259l\u0259ri.Sual: 29. 31 mart soyqr\u0131m\u0131.\u00a0 Cavab: 1918-ci il 30 mart ve 3 aprel tarixleri arasinda Baki soveti ve da\u015fnaq ermeni silahli desteleri azerbaycanlilara qar\u015fi qirgin toretmi\u015fler. bol\u015fevik-da\u015fnaq birle\u015fmeleri \"Kaspi\" metbeesini, \" Aciq soz\" qezetinin redaksiyasini, \" Ismailiyye\" binasini yandirmi\u015f, \"Tezepir\" mescidinin minarelerini top ate\u015fi ile zedelemi\u015fler. mart soyqirimi neticesinde tekce Bakida 12 minden cox azerbaycanli oldurulmu\u015fdu. soyqirim tek Bakida deyil, Samaxi, Quba, Kurdemir, Salyan ve Lenkeranda da davam etdirilmi\u015fdi. umumilikde soyqirim zamani 50 mine yaxin azerbaycanli olduruldu. Soyqirim Azerbaycanin musteqilliyi ideyalarina zerbe vurmaq meqsedile te\u015fkil olunmu\u015fdur. lakin soyqirim akti Azerbaycan xalqi arasinda milli birlik ve musteqil dovletcilik ideyasini guclendirdi. Umumilli lider Heyder Eliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli serencami ile 31 mart Azerbaycanlilarin soyqirim gunu elan olunmu\u015fdur.\u00a0 H\u0259r bir mill\u0259tin tarixind\u0259 faci\u0259l\u0259r, q\u0131r\u011f\u0131nlarla dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur, lakin xalq o zaman g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259yir, o zaman q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc olur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 yana\u015fmas\u0131n, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 c\u0131xarma\u011f\u0131 bacars\u0131n.Sual:30. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n son u\u011furumuz?Cavab:Sual:31. D\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u0259nalar\u0131Cavab: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himnidir.\u00a0Az\u0259rbaycanda \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bayraq suverenliyin r\u0259mzidir.1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdikd\u0259n v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycanda bu bayraqdan imtina edilmi\u015fdir.1991-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00a0 bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir.Bayraq h\u0259r biri dig\u0259rin\u0259 b\u0259rab\u0259r end\u0259 v\u0259 \u00fcf\u00fcqi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u00fc\u00e7 r\u0259ngli zolaqdan ibar\u0259tdir. Yuxar\u0131 zolaq mavi, orta zolaq q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 zolaq is\u0259 ya\u015f\u0131l\u00a0 r\u0259ngd\u0259dir. Mavi\u00a0 r\u0259ng t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) xalq\u0131na, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng azadl\u0131q, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, ya\u015f\u0131l r\u0259ng is\u0259 \u0130slam sivilizasiyas\u0131na m\u0259xsuslu\u011fun r\u0259mzi m\u0259nalar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli zola\u011f\u0131n ortas\u0131nda bayra\u011f\u0131n h\u0259r iki \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011f r\u0259ngli aypara v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u0259svir olunmu\u015fdur. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. Bayra\u011f\u0131n eni v\u0259 uzunlu\u011fu 1:2 nisb\u0259tind\u0259dir.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t gerbi -Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti 1993-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da q\u0259bul etdiyi Konstitusiya Qanunu il\u0259 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t gerbi layih\u0259l\u0259rind\u0259n birini m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t gerbi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyi r\u0259mzidir. D\u00f6vl\u0259t gerbi pal\u0131d budaqlar\u0131ndan v\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259rq qalxan\u0131n\u0131n t\u0259svirind\u0259n ibar\u0259tdir. Qalxan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259ri fonunda s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz,ulduzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 alov t\u0259sviri vard\u0131r.Gerbd\u0259ki ulduz bayraqda oldu\u011fu kimi eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n - t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n s\u0259kkiz m\u00fcxt\u0259lif qolunun r\u0259mzi \u0259ksidir. K\u0259narlar\u0131 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli zolaqla h\u00fcdudlanan s\u0259kkiz gu\u015f\u0259li ulduz \u00fc\u00e7 r\u0259ngli: ya\u015f\u0131l (a\u015fa\u011f\u0131), q\u0131rm\u0131z\u0131 (orta) v\u0259 mavi (yuxar\u0131) dair\u0259vi zolaqlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur. Bu r\u0259ngl\u0259r bayraqdak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eyni r\u0259mzi m\u0259nan\u0131n ifad\u0259sidir. Ulduzun b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mavi dair\u0259vi zola\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngd\u0259 s\u0259kkiz ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. M\u0259rk\u0259zd\u0259ki iri ulduzun ortas\u0131nda alov \u015f\u0259kli t\u0259svir olunmu\u015fdur. Alov \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r r\u0259mzi ad\u0131n\u0131n - Odlar Yurdunun ifad\u0259sidir. Alov h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi ifad\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngli dair\u0259 s\u00fcnb\u00fcll\u0259rin v\u0259 pal\u0131d budaqlar\u0131n\u0131n t\u0259svirl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t q\u00f6vs\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni. 1920-ci il yanvar\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin milli himninin haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Xalq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsabiq\u0259 elan edildi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu Az\u0259rbaycan\u0131n milli himnini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di.1992-ci il may\u0131n 27-d\u0259 parlament \"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni haqq\u0131nda\" Qanun q\u0259bul etdi. Qanuna \u0259sas\u0259n, 1919-cu ild\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f \"Az\u0259rbaycan mar\u015f\u0131\" Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t himni kimi t\u0259sdiq edildi.D\u00f6vl\u0259t hmini AZE d\u00f6vl\u0259tinin, onun m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 milli birliyinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzidir.Sual:32. Hans\u0131 bayramlar var?Cavab: \u018fm\u0259k m\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni il, 8 mart, 9 may (q\u0259l\u0259b\u0259), 15 iyun (milli qurtulu\u015f), 26 iyun (silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r), 18 oktyabr (m\u00fcst\u0259qillik), 12 noyabr (konstitusiya), 18 noyabr (dir\u00e7\u0259li\u015f), 31 dekabr (h\u0259mr\u0259ylik), qurban, ramazan, novruz.Sual:33. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar haqq\u0131nda.Cavab:QAN YADDA\u015eI.20 YANVAR \u00dcmumxalq h\u00fczn g\u00fcn\u00fc31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyqr\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc26 fevral Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcERM\u018fN\u0130STAN T\u018fR\u018fF\u0130ND\u018fN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130L\u0130B.1.Xocal\u0131 26.02.1992 \u00a02.\u015eu\u015fa 08.05.19923.La\u00e7\u0131n 18.05.19924.Xocav\u0259nd \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 02.10.19925.K\u0259lb\u0259c\u0259r 02.04.1993\u00a06.A\u011fd\u0259r\u0259 17.06.19937.A\u011fdam 23.07.19938.C\u0259bray\u0131l 23.08.19939.F\u00fczuli 23.08.199310.Qubadl\u0131 31.08.199311.Z\u0259ngilan 29.10.1993 \u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f daxil olan rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiXocav\u0259nd 02.10.1992Xocal\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 26.02.1992\u015eu\u015fa \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a009.05.1992A\u011fd\u0259r\u0259 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a017.06.1993 Xank\u0259ndi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a026.12.1991\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u0259traf\u0131ndak\u0131 dig\u0259r rayonlar v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal tarixiLa\u00e7\u0131n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a018 may 1992K\u0259lb\u0259c\u0259r\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a02 aprel 1993A\u011fdam \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 iyul 1993F\u00fczuli \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993C\u0259bray\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23 avqust 1993Qubadl\u0131\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 31 avqust 1993Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a029 oktyabr 1993.\u00a0Sual:34. Lissabon samiti v\u0259 Az\u0259rbaycan.\u00a0 Cavab: 3 dekabr, 1996-c\u0131 ild\u0259 zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. AT\u018fT-in Lissabon sammitind\u0259 54 i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Avropada XXI \u0259srd\u0259 \u00fcmumi v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli adl\u0131 B\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259hdidl\u0259r qeyd edilmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hdidl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n vacibliyi x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llin\u0259 dair AT\u018fT-in i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n (Erm\u0259nistandan ba\u015fqa) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r\u0259 raz\u0131l\u0131q verilmi\u015fdir:Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 statusun verilm\u0259si;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131.Sual:35. Avropa Birliyinin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan.Cavab: \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0-\u00a0Pol\u015fa\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7in\u00a0Avropa Birliyin\u0131n qon\u015fuluq siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259\u00a0MDB\u00a0\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rlmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \"\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n alt\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259sini \u0259hat\u0259 edir:\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Moldova,Belorusiya\u00a0v\u0259\u00a0Ukrayna.\"\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\" proqram\u0131 r\u0259smi olaraq may\u0131n 7-d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n\u00a0Praqadak\u0131 sammitind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.Sual:36. TASIS proqram\u0131 haqq\u0131nda.\u00a0 Cavab: Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praoqram. Proqram\u00a0nou-haular\u0131n (\u00a0kommersiya sirri\u00a0il\u0259 qorunan bil\u0259n ist\u0259nil\u0259n xarakterli\u00a0m\u0259lumat \u00a0) MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrantlar verir.Sual:37. G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b?\u00a0 Cavab: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00a0yarad\u0131ld\u0131qda G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 kimi onun t\u0259rkibind\u0259 olub.\u00a01918-1920-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi 114 min kv. km. olmu\u015fdur.\u00a01920-ci ild\u0259n ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259n yeni rus bol\u015fevik imperiyas\u0131\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi olan Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259,\u00a0\u015e\u0259rur,\u00a0D\u0259r\u0259y\u0259l\u0259z,\u00a0Dilican\u00a0\u0259razisini qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259\u00a0Erm\u0259nistana\u00a0vermi\u015fdir.Sual:38. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri.\u00a0Cavab: Minsk Qrupu \u2014\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0AT\u018fT-in\u00a0prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u00fclh yolu il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qurumdur. AT\u018fT-in\u00a0Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n\u00a01992-ci ilin\u00a024 mart\u0131nda\u00a0Helsinkid\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0Erm\u0259nistan,\u00a0Rusiya Federasiyas\u0131,\u00a0Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131,\u00a0Fransa,\u00a0Pol\u015fa,Almaniya,\u00a0T\u00fcrkiy\u0259,\u00a0Belarus,\u00a0Finlandiya,\u0130taliya\u00a0v\u0259\u00a0\u0130sve\u00e7\u00a0qrupun \u00fczvl\u0259ridir. 1996-c\u0131 ilin dekabr\u0131ndan onun \u00fc\u00e7 \u2013 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa h\u0259ms\u0259drl\u0259ri var. Qrupun \u0259sas v\u0259zif\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir. Bu g\u00fcn\u0259 kimi AT\u018fT-in Minsk Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. 1 yanvar 1997-ci ild\u0259n AT\u018fT-in Minsk Prosesin\u0259 H\u0259ms\u0259drl\u0259r qismind\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Fransa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r.Haz\u0131rda Minsk qrupunun H\u0259ms\u0259drl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:1.Ceyms Urolik (AB\u015e); 2.Piyer Andre (Fransa); 3.\u0130qor Papov (Rusiya).39.Beynelxalq huququn 10 esas normasi.\u00a0 M\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcququn 10 \u0259sas prinsipi\u2013normas\u0131 vard\u0131r.Bunlardan 7-si BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 (2-ci madd\u0259d\u0259) \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r:1)G\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259m\u0259k v\u0259 ya g\u00fccl\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259m\u0259k prinsipi;2)Beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri dinc yolla h\u0259ll etm\u0259k prinsipi;3) D\u00f6vl\u0259tin daxili yurisdiksiyas\u0131nda olan i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipi;4) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq bir-biri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k prinsipi;5) Xalqlar\u0131n h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k prinsipi;6)D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren b\u0259rab\u0259rlik prinsipi;7) D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri \u00f6hd\u0259likl\u0259ri vicdanla yerin\u0259 yetirm\u0259k prinsipi.Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Helsinki M\u00fc\u015favir\u0259sinin 1975-ci il 1 avqust tarixli Yekun akt\u0131 il\u0259 bura daha 3 prinsip \u0259lav\u0259 olunmu\u015fdur:1)S\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipi;2) D\u00f6v\u0131l\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi;3)\u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipi.Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn qeyd olunan prinsipl\u0259ri:I.Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm normalar\u0131d\u0131r;II.\u00d6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n \u00fcmumi normalar\u0131d\u0131r;III. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131yan normalard\u0131r.\u018fn y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan imperative jus cognes normalar\u0131d\u0131r.40.Soyuq muharibe ne vaxt basladi? Kimler arasinda idi?\u00a0Soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill 1946-c\u0131 ild\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etmi\u015fdir. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-nda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \"Mar\u015fal plan\u0131\" v\u0259 \"Trumen doktorinas\u0131\"n\u0131 q\u0259bul etdi. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131-n\u0131n bu add\u0131m\u0131 Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131m oldu. H\u0259r iki q\u00fctb tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratd\u0131. Kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259r, ba\u015fda Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 olmaqla NATO, Sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259r SSR\u0130 ba\u015fda olmaqla Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131. Mar\u015fal Plan\u0131 v\u0259 Trumen doktrinas\u0131na cavab olaraq SSR\u0130 sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 yaratd\u0131.\u00a0 Soyuq m\u00fcharib\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Almaniyan\u0131n \u0259razisind\u0259 ADR (SSR\u0130) v\u0259 AFR (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131), Koreya \u0259razisind\u0259 Koreya Respublikas\u0131 (Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131) v\u0259 KXDR (SSR\u0130) yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcharib\u0259 1946 c\u0131 ild\u0259n 1991 ci il\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna kimi davam etni\u015fdir.41.Qars muqavilesi.Moskva muqavilesini tamamlamaq meqsedile 1921 ci il oktyabrin 13 de Qarsda muqavile imzalandi.muqavileyle Naxcivanin Azerbaycanin erazisi olmasi bir daha tesdiqlendi, onun serhedleri ve gelecek statusu qeti olaraq mueyyenle\u015fdirildi. Bununla da Naxcivani Ermenistana birle\u015fdirmek plani iflas etdi.Lakin 1929-1931 ci illerde Ordubad ve Zengilan rayonlarinin bir sira kendleri Ermenistana verildi ve bu erazide Mehri rayonu yaradildi. Neticede Naxcivanla Azerbaycanin diger torpaqlari arasinda olan serhed baglandi.Hesen bey Agayev kimdir?\u00a0A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn b\u0259y o\u011flu \u2014 ictimai- siyasi xadim, jurnalist, h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim, Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin s\u0259dr m\u00fcavinidir.H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev 1875-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur.1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131niclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fcavini olmu\u015fdur v\u0259 bu tarixi hadis\u0259d\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259sini ilk olaraq H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev imzalam\u0131\u015fd\u0131r. 1918-\u0441i il, iyunun 16-da Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 v\u0259 H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130yunun 17-d\u0259 burada ke\u00e7iril\u0259n ilk iclas\u0131nda Milli \u015eura yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131rm\u0131\u015f,b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u00f6kum\u0259t\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycanParlamentinin 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u0259s\u0259n b\u0259y Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yolu \u0130dar\u0259sinin ba\u015f h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Dekabrda Parlament s\u0259drinin m\u00fcavini se\u00e7ilmi\u015f, s\u0259dr \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 2 fevral 1920-ci il\u0259d\u0259k s\u0259dr v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir.C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Tiflis\u0259 getmi\u015fdir. 19 iyul 1920-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyskini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n erm\u0259ni muzdlu qatilin g\u00fcll\u0259siyl\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.43.Ixtisas derecesinden ne zaman mehrum edilir.Vetenda\u015fl\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131qda.44.Elde olunmasi mehdudlasdirilan melumatin novleri.\u00a0 Al\u0131nmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259lumatlara \u2014 d\u00f6vl\u0259t, pe\u015f\u0259 (v\u0259kil, notariat, h\u0259kim), qulluq, bank, kommersiya, istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sirl\u0259ri, \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na, terror aksiyalar\u0131na\u00a0aid olan m\u0259lumatlar aiddirl\u0259r.45.Etik davranis qaydalarinin prinsipleri.\u00a0 \u00a0 \u00a0 1.Vicdanl\u0131 davran\u0131\u015f.\u00a0 \u00a0 \u00a0 2.Pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0 \u00a0 \u00a0 3.Loyall\u0131q.\u0130ctimai etimad.\u0130nsanlar\u0131n h\u00fcquq, azadl\u0131q v\u0259 qanuni maraqlar\u0131na, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fg\u00fczar n\u00fcfuzuna h\u00f6rm\u0259t.M\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f\u00a0 \u00a0 \u00a0 7.\u018fmr, s\u0259r\u0259ncam v\u0259 ya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259siQ\u0259r\u0259zsizlikMaddi v\u0259 qeyri-maddi nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259siKorrupsiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131H\u0259diyy\u0259 alma il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rMaraqlar toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u018fmlakdan istifad\u0259M\u0259lumatlardan istifad\u0259\u0130ctimai v\u0259 ya siyasi f\u0259aliyy\u0259t.46.BMT, onun orqanlari,ixtisaslasmis qurumlari.Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131, BMT (ing. United Nations Organization, UNO) \u2014 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdir. Hal- haz\u0131rda 193 \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr[1]. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z Vatikan BMT-nin \u00fczv\u00fc deyil. BMT-nin q\u0259rargah\u0131 Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. \u018fsas v\u0259zif\u0259si beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qorumaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qiyy\u0259 yard\u0131m, insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin Nizamnam\u0259si 1945-ci il iyunun 26-da San-Fransisko konfrans\u0131nda 50 d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131 v\u0259 1945-ci il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.\u00a0BMT-nin \u0259sas orqanlar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisi, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 \u0130ctimai \u015eura, Q\u0259yyumluq \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblikdir. 1992- ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 BMT-nin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u00dczv-\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda BMT- nin Nizamnam\u0259sinin - onlar\u0131n d\u00fcnya birliyinin \u00fczvl\u0259ri kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259nin prinsipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259nirl\u0259r.\u00a0 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 \"ail\u0259si\" a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlardan ibar\u0259tdir: Alt\u0131 \u0259sas orqandan ibar\u0259t olan BMT-nin \u00f6z\u00fc: Ba\u015f Assambleya, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015eura, Hamilik \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 Katiblik. Niderland\u0131n Haaqa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Beyn\u0259lxalq M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r qurumlar Nyu- Yorkda, BMT-nin M\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (UNESCO), BMT-nin U\u015faq Fondu (UNICEF), BMT-nin \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (BMT\u0130P) v\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131 (BMTQAK) kimi inki\u015faf, humanitar yard\u0131m v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar. 14 iyul 2011-ci il tarixin\u0259, C\u0259nubi Sudan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 193-\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a0BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131\u00a0 bunlard\u0131r:Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 (B\u018fT), BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO), BMT- nin T\u0259hsil, Elm v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131(YUNESKO), \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), D\u00fcnya Bank\u0131 (DB), Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (BVF), Beyn\u0259lxaiq M\u00fclki Aviasiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (ICAO), Narkotikl\u0259r v\u0259 Cinay\u0259tkarl\u0131q \u00fczr\u0259 \u0130dar\u0259 (UNODC), \u00dcmumd\u00fcnya Po\u00e7t \u0130ttifaq\u0131 (\u00dcP\u0130), Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131 (BT\u0130), \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcMT), Beyn\u0259lxaq D\u0259niz\u00e7ilik T\u0259\u015fkilat\u0131 (BDT) Beyn\u0259lxalq \u0130ntellektual M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015eIPO) Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu (IFAD), S\u0259naye inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin T\u0259\u015fkilat\u0131 (YUN\u0130DO), Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131q (UNHCR), Atom Enerjisi \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentlik (MAQATE).\u00a0 Katibliy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 be\u015f il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Ba\u015f Assambleya t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7il\u0259n Ba\u015f Katib r\u0259hb\u0259rlik edir. Onun 2 d\u0259f\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r.7.Kofi Annan (Kofi Annan) Qana (Afrika) 1 yanvar 1997 1 yanvar 2007; 8. Pan Gi Mun Koreya Respublikas\u0131 (Asiya) 1 yanvar 2007 hal-haz\u0131rda v\u0259zif\u0259d\u0259dir.47.Mehriban Eliyeve hansi saheler uzre Yunesconun xosmeramli sefiridir?2004-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Mehriban \u018fliyeva \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, musiqi t\u0259hsili v\u0259 d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 YUNESKO-nun ideyalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi sadiqliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bu T\u0259\u015fkilat\u0131n \u015fifahi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259 Xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0\u00a0 Sivilizasiyalararas\u0131 dialoq daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara diqq\u0259tin\u0259, onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, t\u0259hsil\u0259, h\u0259m\u00e7inin islam al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 xan\u0131m M. \u018fliyeva 2006-c\u0131 il noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130SESKO-nun Xo\u015fm\u0259raml\u0131 S\u0259firi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr48.SSRI dagildiqdan sonar yaranmis olkeler nece adlanir.M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi\u00a0\u2013 \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 3 d\u00f6vl\u0259t-\u00a0Rusiya,\u00a0Ukrayna,\u00a0Belorusiya\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. MDB-nin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ilkin raz\u0131l\u0131q\u00a01991-ci il\u00a0dekabr\u0131n 8-d\u0259\u00a0q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00a0SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n (SSR\u0130\u00a0faktiki olaraq\u00a025 dekabr1991-ci il\u00a0Qorba\u00e7ovun\u00a0istefas\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131) lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc anlay\u0131r v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda sonralar siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu qurumu t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin MDB\u00a0SSR\u0130-nin \"m\u0259d\u0259ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131\", onun m\u00fclkl\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda payla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil\u00a0 edilmi\u015fdi.Daha sonralar \u00a0Az\u0259rbaycan,\u00a0\u00a0 Erm\u0259nistan,\u00a0\u00a0 Qazax\u0131stan,\u00a0 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00a0Moldaviya,\u00a0 Tacikistan,\u00a0 T\u00fcrkm\u0259nistan,\u00a0\u00d6zb\u0259ki stan\u00a0 21 dekabr\u00a01991-ci ild\u0259\u00a0Alma-Atada\u00a0 Rusiya,\u00a0 Ukrayna\u00a0v\u0259\u00a0Belarusiya\u00a0il\u0259 birlikd\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmaq haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.Az\u0259rbaycan\u00a0Parlamenti bu q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z\u00a01993-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda ratifikasiya etdi v\u0259 MDB-nin tam h\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda MDB-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edil\u0259n\u00a0G\u00fcrc\u00fcstan\u00a02008-ci ilin avgust ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0G\u00fcrc\u00fcstana\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. T\u00fcrkm\u0259nistan\u00a02005-ci ild\u0259n MDB-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. MDB-y\u0259 daxil olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259halisinin say\u0131\u00a02006-c\u0131 ild\u0259 280 mln. n\u0259f\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r olmu\u015fdur.Ukrayna\u00a02014-ci ilin mart ay\u0131nda Rus ordusunun\u00a0Kr\u0131ma\u00a0daxil olmas\u0131ndan sonra h\u0259min qurumun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.49.Azerbaycan dunyevi,unitar,demokratik,respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0Demokratiya m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyasi-h\u00fcquqi fikir tarixinin \u0259n \u0259sas ideyalar\u0131ndan biridir. \u0130lk d\u0259f\u0259\u00a0 F i k i d i d\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 xalq hakimiyy\u0259tini ifad\u0259 edirdi. Bu g\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc demokratiyan\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 art\u0131q onun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respub-likas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u0259hz bu fundamental prinsipl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.-H\u00fcquqilik. \u2013H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t dedikd\u0259, respublikada qanunun aliliyi, d\u00f6vl\u0259tin, hakimiyy\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda yaln\u0131z qanuna \u0259saslanmaqla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.\u00a0\u00a0 D\u00fcny\u0259vilik hal-haz\u0131rda demokratik d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259-rind\u0259n biridir. D\u00fcny\u0259vilik din il\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u00a0 ifad\u0259\u00a0 edir. H\u00fcquqi aspekd\u0259n dinl\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmas\u0131 \u2013 d\u00fcny\u0259vilik onu ifad\u0259 edir ki, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f dini ideologiyas\u0131 olmur, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n i\u015find\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda din i\u015ftirak etmir, t\u0259sil din il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmur. AR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 18-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Konstitusiya \u0130nsanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dini c\u0259ryanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir.\u00a0 Unitarizm:M\u0259lumdur ki, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin maddi \u0259sas\u0131 onun \u0259razisidir. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 yaran\u0131r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259razisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131 olan inzibati - \u0259razi vahidl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu \u0259razi qurumlar\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ya m\u0259rk\u0259zin daimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olur. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyi, xususi orqanlar\u0131 yoxdur. Unitar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir, onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259\u00a0 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 yoxdur.50.Prezidentin seferleri 2013,2014, 2015- de.2013-d\u0259: Litva, Ukrayna, Avstriya, T\u00fcrkiy\u0259, Belarus, Bel\u00e7ika, Xorvatiya, \u0130sve\u00e7r\u0259.2014-d\u0259: \u0130sve\u00e7r\u0259, Rusiya, Niderlant krall\u0131\u011f\u0131, \u0130ran, \u00c7exiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Vyetnam, \u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Fransa, \u0130taliya,\u00a0 B\u00f6y\u00fck Birtaniya, \u015eimal\u0131 \u0130rlandiya,\u00a0 Minsk, Tacikistan,\u00a0 Macar\u0131stan.2015-d\u0259: T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya,olke prezidentinin noyabr ayinda sefer etdiyi olkeleri ardicilligi\u00a0 Gurcustan,turkiye,fransa,mahiyyet ise:gursuatan is gorusu ,dovletlerarasi munasibet,Turkiye-g20 samiitinde istirak,fransa ise yuneskonun konfarnsinda istirak51.2014cu il senaye ili.\u00a0Olkemizde demek olarki esas senaye sahesi neft-qaz senayesidir.oldugca da ugurludur. diger senaye sahelerinin de inki\u015fafini suretlendirmek, Azerbaycanin guclu senaye merkezime cevrilmesi ucun movcud potensialindan daha semereli istifade etmek meqsedile 2014cu il senaye ili elan olunmu\u015fdur.Senaye ili ile bagli heyata kecirilen tedbirler..Qusarda Sahdag qi\u015f-yay turizm kompleksi, Rixos Quba Azerbaycan oteli acilib.Suraxanida Gune\u015f Elektrik Stansiyasi acilib.qtisadiyyat ve Senaye Nazirliyinde xususi bolme- Senaye \u015fobesi yaradilib. Azerbaycan Polad Istehsali QSC yaradilib, Sumqayit Kimya senaye parkinin erazisi geni\u015flendirilib, olkenin diger regionlarinda da xususen iri \u015feherlerde- Gence, Sirvan ve Mingecevirde de senaye parklarinin yaradilmasi ile bagli i\u015fler gorulur. senaye mehelleerinin yaradilmasi nezerde tutulub.noyabr ayinda da senaye ile bagli beynelxalq forum kecirileceyi gozlenilir52.Sahdeniz 2.2013 cu il dekabrin 17 de Bakida Sahdeniz-2 layihesi uzre yekun investisiya qerari qebul edildi ve muvafiq senedler imzalandi. Dovlet ba\u015fcimiz cenab Ilham Eliyev bu hadiseni 1994cu il 20 sentyabr hadisesi ile muqayise ederek bildirmi\u015fdirki eyer 1994-cu ilde esrin muqavilesi imzalanmi\u015fdirsa biz bugun 21ci esrin muqavilesini imzalayiriq. bununla da Azerbaycan qazinin 2018 den Turkiyeye, 2019 dan Avropa bazarina catdirilacagi gozlenilir. layiheye gore 16 milyard kub metr qazin ixraci nezerde tutulur.53.Tap layihesi.\u00a0M\u0259lum oldu\u011fu kimi,\u00a0 \"\u015eahd\u0259niz\" Konsorsiumu Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 Avropaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k layih\u0259 kimi Trans-Adriatik Qaz K\u0259m\u0259rini (Trans-Adriatik Pipeline (TAP)) se\u00e7ib. Qeyd ed\u0259k ki, TAP layih\u0259si C\u0259nubi Qafqaz Qaz K\u0259m\u0259rinin (Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum) v\u0259 Trans-Anadolu Qaz K\u0259m\u0259rinin (TANAP) davam\u0131 olub, \"\u015eahd\u0259niz-2\" yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya vasit\u0259sil\u0259, Adriatik d\u0259nizi il\u0259 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna, oradan da Q\u0259rbi Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ild\u0259 10 milyard, daha sonra is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n qaz\u0131n n\u0259ql edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n bu k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 2019-cu ild\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, X\u0259z\u0259r qaz\u0131n\u0131 Avropaya Adriatik d\u0259nizinin dibi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ideyas\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7in \"Axpo\" \u015firk\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, 10 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideya reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Layihe barede sazi\u015f 30 iyun 2013 c\u00fc ild\u0259 \u00a0imzalanib. Hazirda TAP-\u0131n 3 sehmdari var- Almaniya, Isvec, Norvec.54.Nabukki- vest qaz kemeriNabukko-vest qaz kemeri Xezer bolgesi ve Orta Serq tebii qaz ehtiyyatlarininAvropa bazarlarina catdirmagi nezerde tutan qaz kemeri layihesidir . kemerin Turkiye-Bolqaristan serheddinden Avstriyaya kimi cekilmesi nezerde tutulub. kemerin cekilmesinde meqsed Avropanin Rusiyadan qaz asililigini azaltmaqdir. layihenin esas xammal tedarukcusunun Azerbaycan, Turkiye ve Misirin de hemcinin layihenin techizatcisi olmasi ehtimal edilir. xettin minimum 10 maksimum 23 milyard barrel illik da\u015fima hecmine malik olmasi ve 2018den istismara verilmesi nezerde tutulur.55.Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti.1918ci il mayin 28de Memmedemin Resulzadenin ba\u015fciligi ile Azerbaycanin dovlet musteqilliyi elan olundu.1ci hokumet - 1918ci il mayin 28de Feteli xan Xoyskinin basciligi ile terkibi tesdiq olundu.2ci hokumet- 1918ci il iyunun 17de. F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile3cu hokumet- 1918ci il 26 dekabr.F.Xoyskinin ba\u015fciligi ile4cu hokumet- 1919cu il martinda Nesib bey Yusifbeylinin ba\u015fciligi ile.5ci hokumet- 1920ci il martin 30da istefa etdi. 5ci hokumete de Nesib bey Yusifbeyli ba\u015fciliq edirdi.56.AXC dovrunde parlament.1918ci il noyabrin 20de \"Azerbaycan Parlamentinin yaradilmasi\" haqqinda qanun qebul edildi.qanyna esasen parlament 120 neferden ibaret olmali, 80 yer azerbaycanlilara, 21 yer ermenilere, 10 yer ruslara, yehudi,alman,gurcu,polyak xalqlarinin her birine 1 yer, hemkarlar ittifaqlari te\u015fkilatlarina ise 5 yer verilmeli idi. qanunla her iki cinsin beraber secki huququ tesbit edilirdi.bununla da Azerbaycan Serqde qadinlara secki huququ veren ilk olke oldu.1918ci il dekabrin 7de parlament fealiyyete ba\u015fladi.Elimerdan bey Topcuba\u015fov sedr, Hesen bey Agayev ise sedrin muavini secildi. fealiyyetinin ilk dovrunde parlament 97 deputatdan ibaret idi.parlamentin qerarina esasen onun resmi dili Azerbaycan dili elan olundu.diger milletlerin rus dilimde cixi\u015fi meqbul hesab edildi.56.AXC-nin xarici siyaseti.AXC-nin xarici siyasetinde ilk ugurlu addim 1918ci il iyunun 4de Batumda Osmanli dovletile \"Sulh ve dostluq\" muqavilesinin imzalanmasi oldu.muqavile ile Azerbaycanin musteqilliyini taniyan ilk dovlet Osmanli oldu.muqavileye esasen ehtiyac olarsa Osmanli Dovleti Azerbaycana herbi yardim gostermesini oz uzerine goturdu.1919cu il iyunundq Gurcustanla Azerbaycan arasinda herbi-mudafie muqavilesi baglandi (Denikin tehlukesine qar\u015fi). Gurcustanda Azerbaycan sefirliyi acildi.1920ci il martin 21de Iranla \"Dostluq haqqinda\" muqavile imzalandi. Tehranda Azerbaycan sefirliyi, Tebrizde ba\u015f konsulluq yaradildi.1920ci ilin yanvarinda B.Britaniyanin Xarici i\u015fler numayendesinin teklifi ile AXC de-fakto seviyyede tanindi.1918ci il noyabrin 1de herbi nazirlik yaradildi.Xoyski herbi nazir, Semed bey Mehmandarov onun muavini teyin edildi.1918ci il dekabrin 25de S.Mehmandarov herbi nazir,Eliaga Sixlinski onun muavini, Suleyman bey Sulkevic ba\u015f qerergah reisi teyin olundu.Xoyski-Nazirler Surasinin sedri, xarici i\u015fler naziri olmu\u015fdur.portfelsiz nazir-- her hansi nazirliye rehberlik etmeyen yalniz ba\u015f nazirin tap\u015firiqlarini yerine yetiren ve hokumetin iclaslarinda helledici sese malik hokumet uzvudur. Xelil bey Xasmemmediv,Musa bey Refiyev, Elimerdan bey Topcuba\u015fov portfelsiz nazir olublar.1920ci aprelin 28d\u015f AXC legv olundu ve Azerbaycan SSR yaradildi.57.Gumru muqavilesi.1920ci ilin dekabrinda Turkiye ile Ermenistan arasinda Gumru sulhu imzalamdi. sulh muqavilesi hem de Aleksandropol sulhu kimi de taninir.sulhe gore Irevan ve Goyce golu istisna olmaqla butun Ermenistan erazisi texminen 10 min kvadrat km hududlarinda mueyyenle\u015fdirildi.58.Bi\u015fkek protokolu.Qarabag muharibesi zamani cebhe bolgesinde ate\u015fkesi nezerde tutan seneddir. 1994cu il mayin 8de imzalanmi\u015f,mayin 12de quvveye minmi\u015fdir. Azerbaycan terefi senedin metnine 2 elave ile imza atmi\u015fdir. protokolun 5ci abzasinda \"tutulmu\u015f eraziler\" ifadesi \"i\u015fgal olunmu\u015f\" eraziler ifadesile evezlenmi\u015fdir.ate\u015fkesden sonra cebhe xettinde yerle\u015fdirilecek mu\u015fahidecilerin \"beynelxalq mu\u015fahideciler missiyasi\"olmasi xususi qeyd olunmu\u015fdur. protokola esasen en.yaxin gunlerde i\u015fgal oluunmu\u015f erazilerin bo\u015faldilmasi,kockunlerin geri qaytarilmasinj nezerde tutan sulh sazi\u015fi imzalanmali idi.lakin buna hele de emel olunmur.59.Tasis\/ Traseka.Avropa birliyinin MDB olkelerinde iqtisadi islahatlarin suretlenmesine yardim meqsedile 1991ci ilde TASIS proqramini tertib edib. TASIS proqrami cercivesinde TRASEKA layihesi ise 1993cu ilin mayinda tertib olunmu\u015fdur.layihr dovletler arasinda iqtisadi,ticaret elaqelerini geni\u015flendirmeyi ve proqramin mar\u015futunun Avropa-Qafqaz-Asiya istiqametinde birle\u015fdirmeyi nezerde tutur.layihenin heyata kecirilmesi sahesinde 1996ci ilin mayinda Serexsde Iran ve Merkezi Asiyanin demiryolu magistrallarinin birle\u015fdirilmesi muhum addim oldu.1998ci il sentyabrin 7-8de Bakida umumilli lider Heyder Eliyevin te\u015febbusu ile tarixi Boyuk Ipek yolunun berpasi uzre TRASEKA proqrami cercivesinde beynelxalq konfrans kecirilmi\u015fdir.Tarixi ipek yolunun berpasi uzre aparilan i\u015fler Azerbaycanin dunya olkeleri ile inteqrasiyasinin daha da guclenmesine xidmet edir.60.Mayndorf beyannamesi.2008ci il noyabrin 2de Azerbaycan,Rusiya ve Ermenistan prezidentlerinin goru\u015flerinin neticelerine esasen qebul edilen Mayndorf beyannamesine\u00a0 gore Dagliq Qarabag munaqi\u015fesi hellini merheleli \u015fekilde tapmalidir ve ba\u015fga olkenin erazisinin i\u015fgali yolverilmez oldugundan Azerbaycanin torpaqlari azad edilmelidir.Beyannamede xususen qeyd edilibki munaqi\u015fenin nizamlanmasi beynelxalq huququn prinsipleri,elece de bu cercivede qebul edilmi\u015f qerar ve senedler esasinda regionda iqtisadi inki\u015faf ve herterefli emekda\u015fliq ucun elveri\u015fli \u015ferait\u00a0 yaradacaq.61.Normativ huquqi akt.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NHA- Dovlet orqani terefinden ve ya referendum yolu ile qebul edilmi\u015f,hami ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren, defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f resmi seneddir.1.Konstitusiya2.referendumla qebul olunmu\u015f aktlar3.qanunlar4.AR-nin Prezidentinin fermanlari5.NK-nin qerarlari6.muvafiq icra hakimiyyeti orqani terefinden qebul edilmi\u015f normativ huquqi aktlarQeyri-normativ aktlar- konkret te\u015fkilati,nezaret ve ya serencamverici tedbirlerin heyata kecirilmesi meqsedile qebul edilen, birdefelik tetbiq hallari ucun nezerde tutulan huquqi aktlar:1.AR Milli Meclisin qerarlari2.AR Prezidentinin serencamlari3.AR Nazirler Kabinetinin serencamlari4.Vetenda\u015fliq veziyyeti aktlarinin dovlet qeydiyyatini heyata keciren orqanlarin aktlari.Normativ xarakterli akt- dovlet ve ya yerli ozunuidare orqani terefinden qebul edilmi\u015f,mehddud subyektler dairesi ucun mecburi davrani\u015f qaydalarini eks etdiren ve defelerle tetbiq olunmaq ucun nezerde tutulmu\u015f sened:1.AR Merkezi Secki Komissiyasinin qerarlari, telimatlari ve izahlari2.AR Merkezi Bankinin qerarlari3.Mehkeme -Huquq Surasinin qerarlari4.Milli televiziya ve Radio Surasinin qerarlari5.Yerli ozunuidare orqanlarinin qerarlari7.Yerli icra hakimiyyeti orqanlarinin qerarlari.62.Referendum.\u00a0\u00a0Latin sozu olub melumat verirem,meruze edirem demekdir ve ilk defe 1739-cu ilde isvecrede kecirilmisdir. Azerbaycanda referendum ilk defe 1991-ci il martin 17-de ssri-nin saxlanmasi ile elaqedar kecirilib. 1991-ci ilde dekabrin 29-da AR-sinin dovlet musteqilliyi ile elaqedar; 1993-cu ilde avqustun 29-da prezident Elcibeye etimad gosterilmesi ile bagli; 1995-ci il noyabrin 12-de AR-sinin Konstitutsiyanin qebulu ile bagli; 2002-ci avqustun 24-de ve 2009-cu ilin martin 18-de AR-nin Konstitutsiyasinda deyisikliklerle bagli.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti .\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan SSR-in da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 1923-1991-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f inzibati \u0259razi vahididir. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin dekreti il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131l\u0131r. 1981-ci il iyunun 16-da is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u0259bul edib v\u0259 muxtariyy\u0259tin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yenilikl\u0259r edilib. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 muxtariyy\u0259tin sonuncu r\u0259smi statusu da bu qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib.1991-ci il noyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti inzibati \u0259razi vahidi l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259m 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Sovetl\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekret, h\u0259m d\u0259 1981-ci il iyunun 16-da Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti haqq\u0131nda\" qanun q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131n\u0131b. Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda 1987-ci ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1991-ci ilin sonuna tam miqyasl\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 26 noyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Parlamenti DQMV-nin muxtariyy\u0259t statusu l\u0259\u011fv edir v\u0259 onun \u0259razisini qon\u015fu Xocav\u0259nd, T\u0259rt\u0259r, Goranboy, \u015eu\u015fa v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r inzibati rayonlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, \u015eu\u015fa rayonu v\u0259 vilay\u0259t tabeli Stepanakert \u015f\u0259h\u0259ri daxil idi.64.Milli Qehremanlarimiz.\u00a0 211 Milli Qehremanimiz var. sonuncu Milli Qehremanlarimiz- Elton Xal\u0259ddin o\u011flu \u0130sg\u0259nd\u0259rov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 25.06.2009; \u0130brahimov M\u00fcbariz A\u011fak\u0259rim o\u011flu (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u2014 2010 . Milli Qadin Qehremanlarimiz- Salat\u0131n \u018fsg\u0259rova(1992) ve G\u00fclt\u0259kin \u018fsg\u0259rovadir. Elman H\u00fcseynov ( \u00f6.s.1995),R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0 Abdullayev ( \u00f6.s.1995), \u018ffqan H\u00fcseynov (\u00f6.s. 1995),Eldar M\u0259m\u0259dov (\u00f6.s. 1994), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fbk\u0259rov(1994), Rasim \u0130brahimov (\u00f6.s. 1994), M\u0259zahir R\u00fcst\u0259mov (\u00f6.s. 1993), Aqil M\u0259m\u0259ddov (\u00f6.s. 1993), Asif M\u0259h\u0259rr\u0259mov (\u00f6.s. 1992), R\u00f6v\u015f\u0259n \u018fliyev (\u00f6.s. 1992), \u018fl\u0259kb\u0259r \u018fliyev(\u00f6.s. 1992).65.AR KONSTITUSIYASI.M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin Konstitusiyas\u0131 1995-ci il 12 noyabr tarixli referendumda q\u0259bul olunub v\u0259 1995 il noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 preambula, 5 b\u00f6lm\u0259 ( \u00dcmumi m\u00fcdd\u0259alar; \u018fsas h\u00fcquqlar, azadl\u0131qlar v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r; D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti; Yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259; H\u00fcquq v\u0259 qanun), 12 f\u0259sil (Xalq hakimiyy\u0259ti; D\u00f6vl\u0259tin \u0259saslar\u0131; \u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131; V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri; Qanunvericilik hakimiyy\u0259ti; \u0130cra hakimiyy\u0259ti; M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131; B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r; Qanunvericilik sistemi; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r; Az\u0259rbaycan Respubl\u0131kas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r), 158 madd\u0259 \u00a0v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u018fsas\u00a0 Qanunudur. Konstitusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u00a0\u0259saslar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi bir d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetini v\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7ib.\u00a0\u00a0 Hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq Konstitusiya qanunvericilik hakimiyy\u0259tinin respublikan\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259, icra hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u0259nsublu\u011funu, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin is\u0259 \u00a0m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sbit edir. Qanunvericilik hakimiyy\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n Milli M\u0259clis bir palatal\u0131 parlamentdir. B\u00fct\u00fcn xalq\u0131n t\u0259msil\u00e7isi qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clis qanunvericilik orqan\u0131 oldu\u011fundan onun \u00a0\u0259sas funksiyas\u0131 qanun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259n ba\u015fqa, he\u00e7 bir orqan v\u0259 ya \u015f\u0259xs qanunlar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik deyildir. Az\u0259rbaycanda parlamentin dig\u0259r bir funksiyas\u0131 da icra hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bu funksiya Nazirl\u0259r Kabinetinin parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tinin v\u0259 Milli M\u0259clisin ona etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u00fcququnun olmas\u0131nda, respublika Prezidentinin v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin icras\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259td\u0259 \u00a0v\u0259 bel\u0259 \u00a0n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ratifikasiya etm\u0259k h\u00fcququnda ifad\u0259 olunur. Milli M\u0259clis h\u0259r il iki - n\u00f6vb\u0259ti yaz v\u0259 pay\u0131z sessiyalar\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r. Onun iclaslar\u0131 83 deputat i\u015ftirak etdikd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli hesab olunur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyalar Milli M\u0259clisin s\u0259dri, Prezident v\u0259 ya Milli M\u0259clisin 42 deputat\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bi \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquqa o, yaln\u0131z cinay\u0259t ba\u015f\u0131nda yaxaland\u0131qda Ba\u015f Prokurorun t\u0259qdimat\u0131na \u0259sas\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xitam veril\u0259 bil\u0259r. \u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycanda Prezident t\u0259sisat\u0131\u00a0 ikili h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259t\u0259 malikdir, y\u0259ni icra hakimiyy\u0259tini t\u0259msil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, o h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Prezident b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki korpusu t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa se\u00e7ildiyind\u0259n, o, Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259msil edir v\u0259 xalq\u0131n vahidliyinin r\u0259mzidir. Eyni zamanda, Prezident d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r onun Ali Ba\u015f Komandan qismind\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u00a0Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00a0\u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u00fcmumi s\u0259rh\u0259dinin olmamas\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muxtar idar\u0259etm\u0259 sisteminin t\u0259sis olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 muxtar d\u00f6vl\u0259t statusu vermi\u015fdir.\u00a0 Konstitusiyaya ilk \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u00a0 24 avqust 2002-ci ild\u0259, son \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 18 mart 2009-cu ild\u0259 referendum yolu il\u0259 edilib. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131na \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r is\u0259 2009-cu il iyulun 30-da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin yeddinci sessiyas\u0131 zaman\u0131 \u00a0q\u0259bul olunub, Konstitusiyan\u0131n 10 madd\u0259sin\u0259 20 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.\u00a0\u00a02002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendumla Konstitusiyaya edilmi\u015f d\u0259yi\u015fikliy\u0259 g\u00f6r\u0259 majoritar v\u0259 proporsional se\u00e7ki sisteminin birlikd\u0259 t\u0259tbiqi l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 \u00fcmumi majoritar se\u00e7ki sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallarda Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Ba\u015f nazir\u0259 ke\u00e7m\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sad\u0259 s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu (50+1 faiz) prinsipi il\u0259 hesablanmas\u0131n\u0131, h\u00f6kum\u0259tin Milli M\u0259clis qar\u015f\u0131s\u0131nda illik hesabatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini, siyasi partiyalar\u0131n l\u0259\u011fvi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259n al\u0131naraq \u00fcmumi yurisdiksiyal\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259sini, alternativ h\u0259rbi xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, Respublika Prokurorlu\u011funa v\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qanunvericilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tinin verilm\u0259sini, v\u0259t\u0259nda\u015flara Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\u00a02009-cu ilin mart\u0131n 18-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendumla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilib.66.R\u00fc\u015fv\u0259t.\u00a0R\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsin s\u0131rf \"xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131\" il\u0259 \u0259laq\u0259dar ald\u011f\u0131 v\u0259 yaxud da ist\u0259diyi, yaxud ona veril\u0259n v\u0259 ya t\u0259klif olunan maddi v\u0259 ya sair nem\u0259t, imtiyaz v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftdir.. y\u0259ni v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs yaln\u0131z d\u0131rnaqaras\u0131 \u00f6z xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirir. korrupsiya is\u0259 daha geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r.. bu zaman v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs h\u0259m \u00f6z statusundan, h\u0259m t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan,h\u0259m v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259m d\u0259 h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n h\u0259r hans\u0131 imkandan istifad\u0259 edir.67.Konstitusiya nedir ve ne demekdir?\u00a0Latin sozu olub qurmag tesis etmek demekdir.68.O hansi olkedir ki yazili Konstitusiaya malik deyil?\u00a0Boyuk Britaniya.69.Konstitusiyada hansi \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r?\u00a0- c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas prinsipl\u0259ri t\u0259sbit olunur.\u00a0- D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin m\u0259xsuslu\u011fu v\u0259 onu h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.\u00a0 - Insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf v\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunan h\u00fcquqlar\u0131, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri t\u0259sbit olunur.70.AR Konstitusiyasina nevaxt elave ve deyisiklikler edilmisdir?\u00a0 2002-ci ilin 24 avqustunda v\u0259 19 mart 2009-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n referendum n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona b\u0259zi \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir.AR Konstitusiyan\u0131n h\u00fcquqi xass\u0259l\u0259rin\u0259 neler daxildir?\u00a0- alilik\u00a0- \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131\u00a0- h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259si\u00a0- x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fchafiz\u0259si\u00a0- q\u0259bul edilm\u0259si, \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259sinin x\u00fcsusi qaydas\u0131.72.Konstitusiyanin esas subyetktleri kimdir?\u00a0 dovlet ve xalq73.Konstitusiyan\u0131n 7-ci mad-nin 3-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n.\u00a01) qanunvericilik hakimiyy\u0259tini Milli M\u0259clis\u00a02) icra hakimiyy\u0259ti AR prezidentin\u00a03) m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tini AR m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0 Bu c\u00fcr b\u00f6lg\u00fc onunla \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t 3 \u0259sas funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidir.Bu funksiyalar hansilardir?\u00a0 \u00a0 1) qanunlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2) Qanunlar\u0131n icra edilm\u0259si.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3) \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.74.10 iyun 1997-ci il tarixli qanuna \u0259sas\u0259n AR m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 hansi mehkemeler daxildir?1) rayon( \u015f\u0259h\u0259r ) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri.\u00a02) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR m\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a03) H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u00a04) A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 dair i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 AR H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a05) Yerli iqtisad m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri\u00a06) Beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 dair AR \u0130qtisad M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a07) NMR-n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a08) AR Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259si\u00a09) AR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si.75.Konstitusiyada s\u0259lahiyy\u0259ti, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yegan\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqan hansidir? Mehz hemin orqan vasitesile Konstitusiyaya n\u0259zar\u0259t t\u0259nziml\u0259nir.\u00a0\u00a0 konstitusiya mehkemesi76.Vetendasliq dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q d\u00f6vl\u0259t il\u0259 insan aras\u0131nda davaml\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259dir.77.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, h\u0259r bir k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 vard\u0131r (24-c\u00fc madd\u0259).Sualim beledir.Toxunulmaz,pozulmaz ve ayrilmaz dedikde ne basa dusursuz?\u00a0 \u00abToxunulmaz\u00bb dedikd\u0259 demokratik, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 arxalanan, Konstitusiya il\u0259 v\u0259t\u0259ndaslara b\u0259xs edil\u0259n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n insanl\u0131q v\u0259 xalq\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259r\u0259fini qoruyan amill\u0259r basa d\u00fcs\u00fcl\u00fcr.\u00a0\u00abAyr\u0131lmaz\u00bb anlay\u0131s\u0131na g\u0259linc\u0259 Konstitusiya h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndasa ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlardan onun t\u0259crid edilm\u0259sinin qeyri m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi basa d\u00fcs\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni h\u0259r bir v\u0259t\u0259ndas\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus ona veril\u0259n h\u00fcququn qanuni \u0259saslar olmadan \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131na he\u00e7 c\u00fcr yol verilmir.\u00a0 H\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n \u00abpozulmaz\u00bbl\u0131\u011f\u0131 dedikd\u0259 qanunlar v\u0259 Konstitusiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis normalarla nizama sal\u0131nan h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanuni \u0259saslar olmadan h\u0259r hans\u0131 s\u0259xs v\u0259 yaxud t\u0259skilat t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131na yol veril\u0259 bilm\u0259m\u0259si anlas\u0131lmal\u0131d\u0131r.78.Konstitusiyanin muddealarina esasen qanunvericilik,icra ve mehkeme hakimiyyeti orqanlari qarsiliqli fealiyyet gosterirler ve oz selahiyyetleri cercivesinde musteqildir.Hakmiyyetin her 3 qolu ucun esas teleb nedir???\u00ad\u00adCavab: hakimiyyetin her uc qolu ucun esas teleb qanunlara donmeden emel edilmesidir.79.Konstiusiyada gosterilir ki,AR basqa dovletlerle munasibetlerini hamimiliqla qebul edilmis beynelxalq huquq normalarinda nezerde tutulan prinsipler esasinda qurur.SUAL:Respublika beynelxalq munasibetlerin duzgun qurulmasi ucun hanisi orqani ve onun strukturlarini yaradib?(asan sualdir)\u00a0 Cavab Xarici ilser Nazirliyini ve onun muvafiq strukturlaini yaradir.80.Dovlet ve Respublika deyende ne basa dusursuz?\u00a0\u00a0 Respublika hakimiyyet orqanlarinin xalq terefinden secildiyi idareetme formasidir. Dovlet mueyyen erazide ya\u015fayan ali hakimiyyet orqanlarinda temsil olunan insanlarin birliyidir.81.BMT Nizamnamesinde ve 1970 ci il tarixli \"Beynelxalq huququn prinsipleri haqqinda\" beyannamde xalqlarin huquq beraberliyi ve oz muqqedderatini helle etmek prinsipi oz eksini tapmsidir.Sualim beledir: Bu prinsip Dagliq Qarabaga da aid edilirmi? edilise niye edilmirse niye? izah edin:\u00a0 Cavab beledir:qetiyyen Daglig Qarabaga tetbiq oluna bilmez.Evvela ona gore ki, Dagliq Qrabagda yasayan ermenilere xalq statusu verile bilmez. Onlar etnik cehetden ermeni etnik menseyine mensub Azerbaycan erazisinde mueyyen bir icmaya aid Az\u0259rbaycan \u0259halisinin bir hiss\u0259sidir.Ermeniler bir xalq kimi, beyn\u0259lxalq huququn qeyd olunan prinsipine uygun olaraq, oz muqedderatini teyin ederek musteqil dovletleri olan Ermenistani yaradiblar.Dagliq Qarabagda yasayan ermeniler ise oz muqedderatni serbest teyin ederek musteqil dovlet yaratmag hququqna malik deyiller.82.Prezidentliye namizedliye yasi 35 den asagi olmayan ve 10 ilden artig Azerbaycan erazisinde yasayan sexs secile biler.niye mehz yas 35, 10 ilden artig yasamag izah edin?\u00a0\u00a0 CAVAB: ona gore 35 yasdir ki prezidentliye secilecek sexsin mueyen qeder heyat tecrubesi olmalidir.Azerbaycan erzisinde 10 il yasamlidir telebi ise ona goredir ki,prezidentliye namized verilmis sexs xalq\u0131n adetlerinii, enenelerinii bilmeli, ictimai-siyasi heyatdan bas acmal\u0131d\u0131r.83.Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti umumi,beraber ve birbasa secki huququ esasinda serbest,gizli ve sexsi sesverme yolu ile secilir.umumi,beraber,birbasa,serbest,gizli ve sexsi deyende ne basa dusursuz?\u00a0 CAVAB: Umumi secki \u2013 secki sistemidir v\u0259 secki huququ prinsipdir. Bu prinsiple olkenin butun secmek huququ verilen vetendaslar\u0131na f\u0259al se\u00e7ki huququ verilmisdir.\u00a0Beraber secki huquq \u2013 secicilere verilen huquqdur. Seciciler aras\u0131nda hec bir ayr\u0131-seckilik qoyulmur.Birbasa secki h\u00fcququ ile seciciler prezidentliye namizedleri birbasa secirler. Bu secki sistemi de en demokratik usuldur. Birbasa seckinin neticeleri secicilerin verdiyi seslerin sayind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq q\u0259bul edilmis secki sistemine uygun mueyyen edilir.Serbest secmek o demekdir ki, yeni se\u00e7ici istediyi namizede ses vermekd\u0259 azadd\u0131r.\u00a0 Sexsi ve gizli ses verme ise o demekdir ki, secici sexsin namizede ozu s\u0259s vermelidir. Secicinin evezine kiminse ses vermesine yol verilmir.84.H\u0259diyy\u0259 nedir?Ve neler hediyye hesab edilir?Hediyye bir \u015fexsin digerine verdiyi nemetdir.Bele nemetler evezsiz olaraq verildikde, ya da heqiqi deyerinden a\u015fagi qiymete satildiqda hediyye hesab edilir.85.Rezident v\u0259 qeyri-rezident.13.2.5. Rezident:13.2.5.1. a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rin birin\u0259 cavab ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n fiziki \u015f\u0259xs:t\u0259qvim ilind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q vaxtda h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 olan; t\u0259qvim ili i\u00e7\u0259risind\u0259, yaxud bir t\u0259qvim ili \u0259rzind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tind\u0259 olan;.bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.5.1-ci madd\u0259sinin ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc abzaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 (h\u0259r hans\u0131 birind\u0259) fiziki \u015f\u0259xsin olma m\u00fcdd\u0259ti 182 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmad\u0131qda, h\u0259min fiziki \u015f\u0259xs a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla g\u00f6st\u0259ril\u0259n meyarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n rezidenti say\u0131l\u0131r:daimi ya\u015fay\u0131\u015f yeri;h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi;ad\u0259t\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131.13.2.5.2. Fiziki \u015f\u0259xs vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 son g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n bu vergi ilinin sonunad\u0259k olan d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti say\u0131l\u0131r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259min \u015f\u0259xs bilavasit\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vergi ilind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qeyri-rezidenti olsun;13.2.5.3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda idar\u0259etm\u0259 yeri olan ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xs. Bu madd\u0259d\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsin idar\u0259etm\u0259 yeri dedikd\u0259, \u0259sas n\u0259zar\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan kommersiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n q\u0259bul olundu\u011fu v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik praktiki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t yeri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.13.2.6. Qeyri-rezident:13.2.6.1. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 diplomatik v\u0259 ya konsulluq statusu olan \u015f\u0259xs v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.2. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 v\u0259 ya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri;13.2.6.3. m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n bir xarici d\u00f6vl\u0259td\u0259n dig\u0259r xarici d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259k olan \u015f\u0259xs;13.2.6.4. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 13.2.6.1-ci v\u0259 13.2.6.2-ci madd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edilmir;13.2.6.5. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n diplomatik imtiyazlar\u0131 v\u0259 immunitetl\u0259ri olan diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r, konsulluq idar\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin dig\u0259r r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, habel\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayan xarici t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 firmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri;13.2.6.6. rezident anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 edilm\u0259y\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r.86.Prezdentin 2015 ci ild\u0259 verdiyi s\u0259r\u0259ncam v\u0259 f\u0259rmanlar.1.Polat B\u00fclb\u00fclo\u011flunun \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda;2.D\u00f6vl\u0259t \u00fcm\u00fcmt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n dioqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin h\u0259ft\u0259lik d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn normas\u0131 1.5 d\u0259f\u0259, ayl\u0131q v\u0259zif\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131n 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda;3.AR SHXDX-nin h\u0259rbi quluq\u00e7ular\u0131na \u201cgeneral-mayor\u201dali h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si haqq\u0131nda;87.C\u00fcmhurriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa bayraq olubmu olbsa hans\u0131 r\u0259ngd\u0259 olub?\u00a0\u00a0 AXC-in ilk bayragi qirmizi a\u011f olub 1918 21 iyun dan 9 noyabr tarixinedek.9 noyabrdan bu gunedek indiki formada olub.Y\u0259ni ilk bayraq indiki t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 formas\u0131nda olub,ama 8 ulduzlu olub.88.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik, demokratiklik \u015fur\u0131yla ilk d\u0259f\u0259 kim \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib?\u018fli B\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259.89.\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 hans\u0131 jurnal\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub?F\u00fcyuzat. 1 noyabr 1906 c\u0131 il. \u0130ctimai jurnal.90.Celil Memmedquluzade hansi jurnalin rehberi idi?Molla n\u0259sr\u0259ddin.91.Molla n\u0259sr\u0259din\u00e7il\u0259rl\u0259 fuyuzat\u00e7ilar arasinda ferq nedi?Ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259d\u0259bi-ictimai probleml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259,x\u00fcsus\u0259n d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rql\u0259nir.1-ci l\u0259r realizimi, 2-ci l\u0259r is\u0259 neoromantizimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.Molla N\u0259sr\u0259ddin\u00e7il\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t xalq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 \u0259sas idi,sad\u0259 xalq dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.F\u00fcyuzat\u00e7\u0131lar is\u0259 romantik idil\u0259r q\u0259liz dild\u0259,\u0259r\u0259b-fars a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar,s\u0259n\u0259t s\u0259n\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.92.20 ci esrin bestekarlari?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov; Fikr\u0259t \u018fmirov; Tofiq Quluyev; \u018fl\u0259kb\u0259r Ta\u011f\u0131yev.93.Azerbaycanda operanin banisi kim olub?\u00dczeyr Hac\u0131b\u0259yov.94Postsovet olkelerinin hansinda bizdeki Qarabag problem kimi problem var? hansi olkede hansi erazi?Ukrayna-Kr\u0131m; G\u00fcr\u00fcstan-Abxaziya; Moldova-Dnestryani.95.Azerbaycanin sulhmeramli quvveleri hansi olkelerde olub?\u00a0\u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Kossovo.2008 ci ild\u0259 Kossovo m\u00fcst\u0259qil olub v\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b.\u0130raqdak\u0131larda qay\u0131d\u0131b.96.Azerbaycan Kosovonun musteqilliyini taniyirmi?niye?Tan\u0131m\u0131r.\u00c7\u00fcnki AZ -da da eyni problem var, y\u0259ni Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.97.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu beyn\u0259lxalq te\u015fkilatlar?BMT-1992.03.02; \u0130KT-1991 dekabr; AT\u018fT-1992.01.30; A\u015e-2000.01.17; MDB-1993.\u00dczv oldu\u011fu beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar:\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131(\u0130\u018fT), AY\u0130B, BVF, \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130\u018fT (1992), Qara D\u0259niz \u0130\u018fT(1993), D\u00fcnya Bank\u0131(1992), \u00dcTT m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda(1993), GUAM(1997).98..Cumhuriyyet dovrunde yaradilan general qubernatorluglar hansilardi? Ne zaman yaradilib? General qubernatorlari kim olub?\u00a0Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 15 yanvarda Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.Cavan\u015fir,\u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.Nax\u00e7\u0131van general-qubernatorlu\u011fu 1919 cu il 28 fevralda S\u0259m\u0259d b\u0259y C\u0259milinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u0259 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b.99.2008 ci ilde Rusiya ile Gurcustan hansi erazi uzerinde muharibe edirdi?C\u0259nubi Osetiya, Abxaziya.100.Azerbaycan-Ermenistan munasibetlerinin tarixi kokleri.\u00a0Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u2014 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi \u00fcst\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli h\u0259rbi ixtilaf. M\u00fcharib\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan SSR-in Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razi iddialar\u0131na \u0259saslanan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin davam\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar 1994-c\u00fc ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xtilaf\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 30.000 yax\u0131n insane h\u0259lak olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisi v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 7 inzibati rayonu Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruzqalm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 1988-ci ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan 20% \u0259razisi \u2013 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti v\u0259 ona yax\u0131n 7 inzibati rayon Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s imzalan\u0131b v\u0259 Rusiya, Fransa v\u0259 AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ms\u0259drlik etdiyi AT\u018fT-in Minsk qrupunun vasit\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda ba\u015flan\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259d\u0259 u\u011fursuz \u015f\u0259kild\u0259 davam edir. \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz bo\u015fald\u0131lmas\u0131 haqda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n icra edilm\u0259mi\u015f olaraq qal\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015f, \u00e7oxu g\u00fcnahs\u0131z dinc sakin olan 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl edilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n insane qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 600 m\u0259kt\u0259b, 65 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bi v\u0259 700 s\u0259hiyy\u0259 obyekti Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 1988-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n, SSR\u0130-nin ali r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. Erm\u0259nistandan qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilk dal\u011fas\u0131 1988-ci yanvar\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycana yeti\u015fir. 1988-ci il fevral\u0131n 19-dan etibar\u0259n \u0130r\u0259vanda k\u00fctl\u0259vi mitinql\u0259r ba\u015flan\u0131r.Bu proses 1989-cu ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 220 000-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.101.Hansi emeliyyat sistemlerini taniyirsan?PC\/DOS, OS\/2, MS DOS, UN\u0130X, Windows.102.Office proqramlarina hansilar daxildir?Word, Excell, Access, Power Point.103.Korrupsiya nedir?Korrupsiya - v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z statusundan, t\u0259msil etdiyi orqan\u0131n statusundan, v\u0259zif\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya h\u0259min status v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qanunsuz olaraq maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si, habel\u0259 fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edil\u0259n maddi v\u0259 sair nem\u0259tl\u0259rin, imtiyazlar\u0131n v\u0259 ya g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin qanunsuz olaraq v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klif v\u0259 ya v\u0259d olunmas\u0131 v\u0259 yaxud verilm\u0259si yolu il\u0259 h\u0259min v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r.104.Az\u0259rbaycan dili n\u0259 vaxtdan r\u0259smi elan olunub?27 iyun 1918 ci ild\u0259.105.D\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa icaz\u0259 verilirmi?Verilmir.106.Davos \u0130qtisadi Forumu.Davos \u0130qtisadi Forumunun tarixi: Davos \u0130qtisadi Forumu (D\u0130F) isve\u00e7r\u0259li professor Klaus \u015evebsin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1971-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Klaus \u015evebs 1971-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropan\u0131n apar\u0131c\u0131 450 \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00fcmumi strategiya haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 birinci simpoziumu ke\u00e7irib. 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan forumun iclaslar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n liderl\u0259ri olan sahibkarlar d\u0259v\u0259t edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu adland\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131b. Davos forumu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 illik ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r xarakterikdir. D\u0130F-in h\u0259r il ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elm adamlar\u0131n\u0131, n\u00fcfuzlu siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, iqtisad\u00e7\u0131lar\u0131, biznesmenl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yeni beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir. 1979-cu ild\u0259n etibar\u0259n D\u0130F-in m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \"d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qlobal r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\" adl\u0131 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti iki \u0259sas g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda \u2013 potensial inki\u015faf v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131l\u0131q indeksi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir.\u00a0 27-31 yanvar 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130sve\u00e7r\u0259nin Davos \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u0130F-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259sr olunan g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilib v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda, onun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial- m\u0259d\u0259ni inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na geni\u015f m\u0259lumat verib.\u00a0 Sonuncu d\u0259f\u0259 2015 ci il 22 yanvar tarixind\u0259 \u0130lham \u018fliyev D\u0130F \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cD\u00fcnya iqtisadi liderl\u0259rinin qeyri-formal toplant\u0131s\u0131: Enerji geosiyas\u0259ti \u00fczr\u0259 yeni qlobal kontekst\u201d m\u00f6vzusunda sessiyada i\u015fyirak edib. Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sessiyada d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lhan \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n energetika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n,enerji sektorunda \u0259ld\u0259 olununan g\u0259lirl\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 u\u011furla y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sind\u0259n,\u00f6lk\u0259mizin qlobal enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131ndan,Avropan\u0131n enerji t\u0259hlek\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda Az\u0259rbayacan\u0131n \u00f6n\u0259mli rolundan, \u201cC\u0259nub\u201dqaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.107.Charlie Hebdo q\u0259zeti.\u00a0 Parisd\u0259 Fransan\u0131n satirik Charlie Hebdo q\u0259zetin\u0259 h\u00fccum M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0259z\u0259b do\u011furan karikatular\u0131n\u0131 d\u0259rc ed\u0259n Q\u0259rb m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f alan h\u00fccumlar silsil\u0259sind\u0259 sonuncusudur. Qar\u015f\u0131durma on il bundan \u0259vv\u0259l Danimarkan\u0131nYullands-Posten q\u0259zeti M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin 12 karikaturas\u0131n\u0131 d\u0259rc etdiyi vaxt ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 karikaturalar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131 haqda x\u0259b\u0259rl\u0259r zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox insan\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Parisin h\u0259ft\u0259lik Charlie Hebdo q\u0259zeti v\u0259 onun q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f redaktoru Stefani \u015earbonniyer ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n karikatura v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 gedirdi. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin karikaturalar\u0131 v\u0259 islama aid h\u0259cvl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bli reaksiyalar verilmi\u015fdir. Va\u015finqtonda AB\u015e prezidenti Barak Obama Parisd\u0259 h\u00fccumu k\u0259skin q\u0131nay\u0131b. Lakin 2012-ci ild\u0259 A\u011f Ev M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7\u0131lpaq t\u0259svir edildiyi karikaturaya toxunmu\u015fdu. A\u011f Evin o zaman m\u0259tbuat katibi Cey Karni demi\u015fdi ki, AB\u015e karikaturan\u0131n d\u0259rc edilm\u0259si h\u00fcququnu sual etmir, lakin onun d\u0259rc edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual qald\u0131r\u0131r.\u00a0 Charlie Hebdo\u00a0 Fransada (Parisd\u0259) 2011-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.v.s) karikaturas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015f m\u0259tbuat orqan\u0131di. Bu hadis\u0259d\u0259n sonar h\u0259min m\u0259tb\u0259\u0259 etiraz olaraq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2012-ci ild\u0259 yenid\u0259n bu karikaturalar \u00e7\u0259kilir. 2015 \u2013ci il ba\u015flar-ba\u015flamaz revan\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259min metb\u0259\u0259 orqan\u0131nda terror akt\u0131 t\u00f6r\u0259dilir.Hadiseden 3 gun sonar is\u0259 4 milyon tirajla yenid\u0259n bu karikaturalari \u00e7\u0259kirl\u0259r v\u0259 Amerika ba\u015fda olmaqla Avropa da bunu mehdudla\u015fdira bilm\u0259rik, azadl\u0131\u011fdir deyib d\u0259st\u0259k oldular.Buna etiraz olaraq \u00c7e\u00e7enistanda k\u00fctl\u0259vi mitinq olmu\u015fdur.108.Fedarativ d\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0Fedarativ d\u00f6vl\u0259t-vahid qanunverici v\u0259 icraedici hakimiyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 izibati \u0259razi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (respublika, \u0259yal\u0259t, \u015ftat) \u00f6zl\u0259rinin konstitusiyas\u0131,qanunverici, icraedici v\u0259 s. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.AB\u015e, Kanada, Meksiksa,Argentina, Bel\u00e7ika, Avstrya,\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya v\u0259 s.109.Normand d\u00f6rtl\u00fcy\u00fc?Ukrayna, Rusiya, Fransa prezdentl\u0259ri v\u0259 Almaniya kansleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. 12.02.2015 ci ild\u0259 olub. Ukrayna v\u0259 Rusiya aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalan\u0131b.110.Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259si haqq\u0131nda?\u00a0MB-\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin 21 fevral 2015 ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 1 AB\u015e dollar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259z\u0259nn\u0259si 1.05 AZN m\u00fc\u0259\u0259y\u0259n edilib.MB-\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu q\u0259rar milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, bu \u0259sasda t\u0259diyy\u0259 balans\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tinin strateji dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259bul edilib.Bu valyutan\u0131n devalivasiyas\u0131 adlan\u0131r.Devalivasiya- pul vahidinin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sidir.Daha izahl\u0131 des\u0259k,pul dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyutas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini itirirs\u0259, o zaman pulumuz devalivasiya olunur.Bu zaman \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal olunan mallar\u0131n qiym\u0259ti qalx\u0131r, yerli mallar\u0131n is\u0259 qiym\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcr.111.Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daxil olan rayonlar?\u00a0\u00a0\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259.\u00a0Erm\u0259nistan\u00a0silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada \u018frazisi 4,4min kv.km yaxud Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fcmumi \u0259razisinin 5,1 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti \u00a0yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f siyah\u0131ya almaya \u0259sas\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u00a0150.313 n\u0259f\u0259r \u0259halisi olmu\u015fdur.[1]\u00a0Vilay\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 \u00a0Xank\u0259ndi \u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, \u00a0\u00a0\u00a0Xocav\u0259nd,Xocal\u0131\u00a0v\u0259\u00a0\u015eu\u015fa\u00a0inzibati rayonlar\u0131 daxildir.112.D\u00f6vl\u0259t n\u0259dir?\u00a0 D\u00f6vl\u0259t-siyasi hakimiyy\u0259t t\u0259sisatlar\u0131 sistemidir, \u00f6lk\u0259 \u0259rzisi h\u00fcdudlar\u0131nda ictimai h\u0259yat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nizamlay\u0131r.Bir siyasi birlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n struktura malikdir,siyas\u0131 h\u0131yat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razid\u0259 sosial prosesl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini t\u0259min edir.113.Genosid n\u0259dir?\u201cN\u0259sli, tayfan\u0131 m\u0259hv etm\u0259\u201d dem\u0259kdir.\u0130rqi, milli v\u0259 ya dini s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259halinin ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sidir.Genosid b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdi.114.Xoal\u0131 soyqr\u0131m\u0131.1992 ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26 \u2013na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366 c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdi.M\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qlm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r xocal\u0131l\u0131 A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcm\u00fcdi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdi.Amma bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n 2500 xocal\u0131 sakinind\u0259n 613-\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fcl\u0259sin\u0259 tu\u015f g\u0259lib q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 oldu.Bu soyqr\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 63-\u00fc u\u015faq, 106-\u0131 qad\u0131n, 70-i qoca v\u0259 qar\u0131 olmaqla- 613 n\u0259f\u0259r xocal\u0131 sakini qtl\u0259 yetirildi, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valdeyinini, 130 u\u015faq valdeyinl\u0259rind\u0259n birini itirdi.Yaralanan 487 n\u0259f\u0259rd\u0259n 76-s\u0131 u\u015faq idi.1275 xocal\u0131l\u0131 \u0259sir, 150-si \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Haz\u0131rda bu soyqr\u0131m\u0131n\u00a0 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 AZE xarici siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.\u00a0 Meksika 2 fevral 2012 ci ild\u0259 Senat\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda DQ-n\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 soyqr\u0131m adland\u0131r\u0131l\u0131b.Pakistan (2012) Senat\u0131n\u0131n Xarici \u018flaq\u0259l\u0259r Komit\u0259si Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Soyqr\u0131m\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib.Kolumbiya parlamenti 2012 ci ilin 24 aprel tarxind\u0259 102 deputat\u0131n lehin\u0259 s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7exiya parlamenti 2013 c\u00fc ilin 19 fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.Bosniya v\u0259 Herseqovina \u00a0parlamenti 2013 c\u00fc ilin 26 fevral\u0131nda bu soyqr\u0131m\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Peru 2013, Honduras 2014 d\u0259. Texas v\u0259 Nuyucersi(2011), Corciya(2012.02.28),\u00a0 Nyu-Meksiko(2013.01.28), Missisipi(2013.02.25), Florida( 2013.08.21) kimi AB\u015e \u015ftatlar\u0131 da\u00a0 Xocal\u0131 soyqr\u0131m\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fdir.115.Bayraq meydani.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131\u00a0\u2014\u00a0Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin\u00a0Bay\u0131l sah\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n memorial abid\u0259-istirah\u0259t park\u0131. Meydan\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131\u00a02010-cu ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir.Bak\u0131da D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a02007-ci il\u00a0noyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0imzalan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Prezident\u00a02009-cu ilnoyabr\u0131n 17-d\u0259\u00a0is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. H\u0259r il\u00a0noyabr\u0131n 9-u\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur.D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Meydan\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li\u00a02007-ci il\u00a0dekabr\u0131n 30-da\u00a0Bak\u0131n\u0131n\u00a0Bay\u0131l q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 - H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bazas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur.Bayraq dir\u0259yinin h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 162 metrdir.\u00a0116.\u018fhmed Cavad ve \u00dczeyir Hacib\u0259yov.\u00a0Axundzad\u0259 Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu (\u018fhm\u0259d Cavad)\u00a0\u2014 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov\u00a0v\u0259 ya\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli\u00a0\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0b\u0259st\u0259kar,\u00a0musiqi\u015f\u00fcnas-alim,\u00a0publisist,\u00a0dramaturq,\u00a0pedaqoq\u00a0v\u0259\u00a0ictimai xadim, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259tinin v\u0259 milli operas\u0131n\u0131n banisi.117.Avropa ittifaqi ile Avropa birliyinin ferqi.Avropa Birliyi\u00a0v\u0259 ya\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 (ing.\u00a0European Union) \u2014 28 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u00fcst\u00fc v\u0259 eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatd\u0131r.A\u0130 23 iyul 1952 ci ild\u0259 yarad\u0131lan regional t\u0259\u015fkilatd\u0131r.M\u0259rk\u0259zi B\u00fcr\u00fcssel,L\u00fcksemburqdur.\u0130lk \u0259vv\u0259l ad\u0131 Avropa Birliyi olmu\u015fdur.1 noyabr 1993 c\u00fc il Maastirix saz\u0131\u015f\u0131nd\u0259n sonara A\u0130 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.118.Maliyy\u0259 n\u0259dir?\u00a0 Maliyy\u0259 -- \u00a0\u0130qtisad elminin bir qolu say\u0131l\u0131r v\u0259 elmi fondlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Maliyy\u0259 biznes maliyy\u0259si, f\u0259rdi maliyy\u0259 v\u0259 ictimai maliyy\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Maliyy\u0259y\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 ad\u0259t\u0259n, pulun borc verilm\u0259si d\u0259 daxildir. \u018fsas\u0259n, zaman, pul v\u0259 risk anlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Eyni zamanda, pulun x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u00fcdc\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.119.Kredit n\u0259dir?\u00a0Kredit\u00a0\u2014 (lat.\u00a0creditum) - ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq qaytar\u0131lmaq, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 (m\u00fcdd\u0259tin uzad\u0131lmas\u0131 h\u00fcququ il\u0259) v\u0259 faizl\u0259r (komisyon haqqlar) \u00f6d\u0259nilm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259, t\u0259minatla v\u0259 ya t\u0259minats\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borc veril\u0259n\u00a0pul\u00a0v\u0259saitidir. H\u0259min \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 pul v\u0259saitinin verilm\u0259si haqq\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f h\u0259r hans\u0131 \u00f6hd\u0259lik, qarantiya, z\u0259man\u0259t, borc qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n diskontla v\u0259 ya\u00a0faizl\u0259r al\u0131nmaqla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 formada verilmi\u015f v\u0259saitin qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r h\u00fcquq da kredit anlay\u0131\u015f\u0131na aiddir.Bu anlay\u0131\u015fa\u00a0Bank\u00a0f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yol il\u0259 Bank t\u0259r\u0259find\u0259n na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 veril\u0259n ssudalar, yaxud Bank t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n overdraftlar, akkreditivl\u0259r, qarantiyalar v\u0259 sair g\u00f6zl\u0259nil\u0259n v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r aiddir.120.Qrant n\u0259dir?Qrant\u00a0(ing.\u00a0grant) \u2014 humanitar, sosial v\u0259 ekoloji layih\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 ziyan \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f istehsal, sosial t\u0259yinatl\u0131 obyektl\u0259rin v\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, informasiya, n\u0259\u015friyyat v\u0259 idman sah\u0259l\u0259rind\u0259 proqramlar\u0131, elm, t\u0259dqiqat v\u0259 layih\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n dig\u0259r proqramlar\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131md\u0131r.Qrant yaln\u0131z konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn verilir. Qrant maliyy\u0259 v\u0259saiti \u015f\u0259klind\u0259 v\u0259 ya ba\u015fqa maddi formada verilir. Qrant t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilir, onun \u0259v\u0259zi h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 geri ist\u0259nil\u0259 bilm\u0259z. Birba\u015fa m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant predmeti olan layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra qrant alan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda h\u0259r hans\u0131 maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 ya ba\u015fqa maddi v\u0259sait qalarsa, qrant haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 v\u0259 ya q\u0259rara \u0259sas\u0259n ba\u015fqa hal n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131rsa, bu v\u0259sait, qrant alan\u0131n m\u00fclahiz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, qrant predmeti ola bil\u0259n layih\u0259 v\u0259 proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilm\u0259lidir. Bilavasit\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, qanunlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, siyasi reklam, h\u0259r hans\u0131 siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya siyasi xadimin se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n maddi yard\u0131m qrant say\u0131lm\u0131r. Qrant alanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant ver\u0259n donor say\u0131l\u0131r. Donorla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qrant alan resipiyent say\u0131l\u0131r.121.2014-c\u00fc il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 18\u00a0384\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 20\u00a0063\u00a0000,0 min manat122.2015-ci il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259ri?G\u0259lirl\u0259r: 19\u00a0438\u00a0000,0 min manatX\u0259rcl\u0259r: 21\u00a0100\u00a0000,0 min manat123.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Q\u0131z\u0131l ehtiyyat\u0131-791 kiloqramValyuta ehtiyyat\u0131-53 mlrd dollar124.Az\u0259rbaycan\u0131n enerji lahiy\u0259l\u0259ri?\u015eahd\u0259niz-2\u00a0 \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 v\u0259 ya Yata\u011f\u0131n Tammiqyasl\u0131 \u0130\u015fl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131\u00a0Avropaya\u00a0v\u0259\u00a0T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131racaq n\u0259h\u0259ng bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 yeni c\u0259nub qaz d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131racaq. Layih\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eD M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259sind\u0259n haz\u0131rda hasil olunan illik 9 milyard kub metr qazdan \u0259lav\u0259 16 milyard kub metr qaz\u0131n hasil edil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, dunyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sind\u0259n biridir. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlara k\u00f6rp\u00fc il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n iki d\u0259niz platformas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, iki yar\u0131mdalma qur\u011fusu il\u0259 26 sualt\u0131 quyunun qaz\u0131lmas\u0131, 550 m suyun d\u0259rinliyind\u0259 500 km uzunlu\u011fu olan sualt\u0131 k\u0259m\u0259rin tikilm\u0259si, Az\u0259rbaycanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259lav\u0259 ixrac g\u00fcc\u00fc v\u0259\u00a0S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid olan bu i\u015fl\u0259rin \u00fcmumi qiym\u0259tinin \u0259n az\u0131 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu, haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri v\u0259 BP-nin \u0259n iri layih\u0259sidir.\u00a0Quruda tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda v\u0259 Terminalda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 boru k\u0259m\u0259rinin v\u0259 platforman\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri 2014-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq 2017-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k. Hal-haz\u0131rda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilkin qaz M\u00fcqavil\u0259 Sah\u0259sinin \u015fimal cinah\u0131nda (\u015eC) qura\u015fd\u0131rma v\u0259 i\u015f\u0259salma i\u015fl\u0259ri tamamland\u0131qdan sonra 2018-ci ild\u0259 t\u0259min olunacaq. Bundan sonra 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rb, c\u0259nub-\u015f\u0259rq, c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq cinahlar\u0131nda olan quyular (QC, C\u015e, CQ v\u0259 \u015e\u015e) m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 tamamlanacaq v\u0259 istismara veril\u0259c\u0259k.\u00a0\u00a0\u015eahd\u0259niz konsorsiumu 28 iyun 2013-c\u00fc ild\u0259 etdi ki, \u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259 2 layih\u0259sind\u0259n hasil edil\u0259c\u0259k qaz h\u0259cml\u0259rini Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 c\u0259nub\u015f\u0259rqi Avropadak\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Trans Adriatik Boru K\u0259m\u0259rini\u00a0(TAP) se\u00e7mi\u015fdir. 13 fevral 2013-d\u0259 Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Albaniya h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) \u00fczr\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imazalay\u0131b. \u015eahd\u0259niz qaz\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k 4000km m\u0259saf\u0259 boyunca n\u0259ql edilib Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi m\u00f6vcud infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bir s\u0131ra yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur.C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri (CQBK) Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi boyunca yeni parallel boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u015eahd\u0259niz qaz\u0131 yeni Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunacaq.Avropada qaz\u0131 Yunan\u0131stan v\u0259 Albaniya \u0259razisind\u0259n \u0130taliyaya n\u0259ql ed\u0259c\u0259k Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) tikil\u0259c\u0259k.125.BMT-nin t\u0259rkibind\u0259 olan maliyy\u0259 qurumlar\u0131?Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0(BVF)\u00a0\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu\u00a0-\u00a0Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan\u00a0biri. \u018fsas\u0131\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0AB\u015e-\u0131n\u00a0Hemp\u015fir \u015ftat\u0131n\u0131n\u00a0Bretton-Vuds\u00a0ayal\u0259tind\u0259\u00a0BMT-nin valyuta konfrans\u0131nda qoyulan, valyuta-maliyy\u0259 sferas\u0131nda beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k, beyn\u0259lxalq ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 tarazl\u0131 inki\u015fafa \u015f\u0259rait yaratmaq, bunula da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin valyuta stabilliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259diyy\u0259 balans\u0131ndak\u0131 qeyri-tarzal\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 onlara kreditl\u0259r verm\u0259k, bununla da beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259n valyuta idxal\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yarad\u0131lan beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 inistitutudur.\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(DB)\u00a0D\u00fcnya Bank\u0131\u00a0(ing.\u00a0World Bank)\u2013 d\u00fcnyada qlobal iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck donor t\u0259\u015fkilatlardan biri. 1 iyul\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Bretton-Vuds\u00a0konfrans\u0131nda t\u0259sis olunmu\u015fdur. D\u00fcnya Bank\u0131 he\u00e7 d\u0259 klassik m\u0259nada\u00a0bank\u00a0deyil, ixtisasla\u015fm\u0131\u015f agentlikdir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131ndan biridir. BMT t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bu agentliyin haz\u0131rda 184 \u00fczv\u00fc var.\u00a0\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r bu qurumun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. D\u00fcnya Bank\u0131 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 v\u0259 ya faizsiz uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r v\u0259 qrantlar verir. D\u00fcnya Bank\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 d\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.126.Maliyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar?Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Beyn\u0259lxalq Pul Fondu ;Beyn\u0259lxalq finans Qurumu;Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Birliyi;Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r \u0130nki\u015faf problemi;\u00c7oxt\u0259r\u0259fli investisiya z\u0259man\u0259ti agentliyi;\u0130nvestisiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxlq m\u0259rk\u0259z;Dig\u0259r regional maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131:Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 ;Afrika \u0130nki\u015faf Bank\u0131;\u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Karibl\u0259r \u0130nki\u015faf Bank\u0131;Orta Amerika \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya Bank\u0131;\u018fr\u0259b Pul Fondu;Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131.127.Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131?Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf v\u0259 Yenid\u0259nqurma Bank\u0131, (B\u0130YB\u00a0ing.\u00a0International Bank for Reconstruction and Development )\u00a0- beyn\u0259lxalq maliyy\u0259nin daha bir m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015fkilat\u0131. B\u0130YB\u00a01944-c\u00fc ild\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu il\u0259 bir vaxtda yard\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0B\u0130YB-n\u0131n r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131 ali r\u0259hb\u0259r orqan\u0131 \u0130dar\u0259edicil\u0259r \u015euras\u0131d\u0131r v\u0259 onun Direktorlu\u011fudur. Bura \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r BVF-nun \u00fczv\u00fc olmal\u0131d\u0131rlar. Bu \u015furada h\u0259r bir \u00fczv \u00f6lk\u0259 idar\u0259edici v\u0259 onun m\u00fcavini qismind\u0259 t\u0259msil olunur. Bunlar ad\u0259t\u0259n maliyy\u0259 naziri v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n s\u0259drind\u0259n t\u0259yin olunur. Bundan sonrak\u0131 orqan \u0130dar\u0259edici \u015eurad\u0131r. Bu bank D\u00fcnya Bank\u0131 da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bank\u0131n \u00fcm\u00fcmu kapital\u0131n\u0131n 20%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si AB\u015e-\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Va\u015finqtonda yerl\u0259\u015fir. \u018fsas\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir:\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi maliyy\u0259 islahatlar\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaq;xarici maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131ndan daxilolan investisiya v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259ri t\u0259min etm\u0259k;\u00f6lk\u0259l\u0259rin xarici d\u00f6vl\u0259t borcu mexanizmni normal hala g\u0259tirm\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan \u0259sasl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq;\u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259li investisiya m\u0259nb\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq iqtisadi tarazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k;\u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerli \u015firk\u0259tl\u0259rinin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 yaranan ehtiyac\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.Bu maliyy\u0259 qrumu \u00f6z t\u0259rkibind\u0259\u00a0Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131\u00a0(B\u0130A);\u00a0Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korparasiyas\u0131\u00a0(BMK);\u00a0\u0130nvestisiya Z\u0259man\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik\u00a0(\u0130Z\u00c7A)-yi birl\u0259\u015fdirir.128.Az\u0259rbaycan\u0131n daxil oldu\u011fu maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131?Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra onun xarici iqtisadi siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini beyn\u0259lxalq maliyy\u0259-kredit v\u0259 iqtisadi qurumlarla \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.Az\u0259rbaycan, dem\u0259k olarki, b\u00fct\u00fcn n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1992-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna, D\u00fcnya Bank\u0131na, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131na, 1999-cu ild\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015fdur.Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti beyn\u0259lxalq, regional v\u0259 yerli xarakterli iqtisadi t\u0259\u015fkilatlara daxil olmaq v\u0259 bununlada ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlara inteqrasiya olunmaqd\u0131r. \u00a0M\u00fcst\u0259qillik b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra (1991-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 18-ind\u0259) Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259ld\u0259 etdiyi beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:\u00a0\u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130KT) \u2013 8 dekabr 1991-ci il;\u00a0\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (EKO) \u2013 fevral 1992-ci il;\u00a0Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun v\u0259 Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259n qurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u2013 1992 \u2013 ci il;\u00a0Qara d\u0259niz \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (Q\u0130\u018fT) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0\u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (ke\u00e7mi\u015f QATT) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusunda 1993-c\u00fc il;\u00a0M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyi (MDB) \u2013 1993-c\u00fc il;\u00a0Avropa \u015euras\u0131 \u2013 25 yanvar 2001-ci il. \u00a0129.D\u00fcnya bank\u0131n\u0131n strukturu?Beyn\u0259lxalq Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (BY\u0130B)Beyn\u0259lxalq \u0130nki\u015faf Assosiasiyas\u0131 (B\u0130A)Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 (BMK)\u0130nvestisiya T\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli Agentlik (\u0130T\u00c7A)\u0130nvestisiya M\u00fcbahis\u0259l\u0259rinin H\u0259lli \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259z (\u0130MHBM)130.Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu n\u0259dir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?Ya\u015fay\u0131\u015f minimumu - minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259ri v\u0259 icbari \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin c\u0259mind\u0259n ibar\u0259t sosial normad\u0131r.1.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 136 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 103 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f minimumu \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 131 manat, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn 140 manat, pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 108 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.2014-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 100 \u00a0manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.\u00a02015-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac meyar\u0131n\u0131n h\u0259ddi 105 manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u0259sdiq edilib.131.Yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik.Az\u0259rbaycanda s\u0259viyy\u0259si?Yoxsulluq- Yoxsul hal, yoxsul v\u0259ziyy\u0259t,kas\u0131bl\u0131q, ehtiyac. 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si\u00a0 5 faiz olmu\u015fdur.\u00a0 \u0130\u015fsizlik\u00a0(ing.\u00a0unemployment) \u2014 iqtisadi f\u0259al \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin \u00f6z i\u015f q\u00fcvv\u0259sini t\u0259tbiq ed\u0259 bilm\u0259diyini \u0259ks etdir\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259dir.\u00a0\u0130\u015fsizlik\u00a0insanlara birba\u015fa v\u0259 \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259n\u00a0makroiqtisadiproblemdir. \u0130\u015fsizliyin tez-tez siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmas\u0131 da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyildir. \u0130\u015fsizliyin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si i\u015f q\u00fcvv\u0259si resursundan d\u00f6vl\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015fsizliyi do\u011furan amill\u0259r: iqtisadi b\u00f6hran, y\u00fcks\u0259k inflyasiya, iqtisadiyyat\u0131n struktur yenid\u0259nqurulmas\u0131, texniki t\u0259r\u0259qqi, d\u00f6vl\u0259tin demoqrafik siyas\u0259ti v\u0259 s. \u00d6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin xarakteristikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur; i\u015fsizl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131, iqtisadi f\u0259al \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131nda i\u015fsizl\u0259rin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi, i\u015fsizliyin orta davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fsizl\u0259rin iqtisadi f\u0259al \u0259halid\u0259 pay\u0131 v\u0259 s. \u0130\u015fsizliyin real miqyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 gizli i\u015fsizlik amili c\u0259tinlik yarad\u0131r 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 4,9 faiz olmu\u015fdur.132.\u00dcDM n\u0259dir?\u00dcmumi Daxili M\u0259hsul\u00a0(eng. Gross Domestic Product) (\u00dcDM)\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259\u00a0\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259\u00a0istehsal olunan\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0son\u00a0\u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u00a0bazar d\u0259y\u0259ridir. Bu t\u0259rifin izah\u0131 is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:\u201c\u00dcDM,\u00a0verilmi\u015f zaman m\u00fcdd\u0259tind\u0259....istehsal olunan...\u201d\u00dcDM, x\u00fcsusi zaman interval\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal olunan mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r daxildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsullara aid s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunmur. Ad\u0259t\u0259n bu interval il v\u0259 ya r\u00fcbl\u0259rdir.\u201c...\u00f6lk\u0259 daxilind\u0259...\u201d\u00dcDM\u00a0istehsal\u0131n h\u0259cmini \u00f6lk\u0259nin co\u011frafi h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0Rusiya\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0Az\u0259rbaycanda\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 \u0259ksin\u0259Az\u0259rbaycan\u00a0\u015firk\u0259ti\u00a0T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirs\u0259, onun istehsal etdiyi m\u0259hsul v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ridiyi xidm\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 \u0259ks olunacaq.\u201c...b\u00fct\u00fcn...\u201d\u00dcDM \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan v\u0259 qanuni yolla sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u00dcDM bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas m\u0259hsulun deyil, istehsal olunan h\u0259r m\u0259hsulun d\u0259y\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.133.Bazar iqtisadiyyat\u0131?B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131\u00a0\u2014 d\u00fcny\u0430d\u0430 m\u00f6vcud \u043el\u0430n\u00a0iqtisadi sisteml\u0259rd\u0259n \u0259n g\u0435ni\u015f y\u0430y\u0131lm\u0131\u015f\u0131. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 m\u0259fhumund\u0430k\u0131 \"b\u0430z\u0430r\" iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n sif\u0259tini, n\u0435c\u0259liyini, \u043enun b\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430s\u0131n\u0131 bildirir. B\u0430z\u0430r t\u0259bi\u0259tli \u043elm\u0430q \u043e d\u0435m\u0259kdir ki, iqtis\u0430diyy\u0430t b\u0430z\u0430r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259yir, b\u0430z\u0430r m\u0435\u0445\u0430nizmi v\u0259 b\u0430z\u0430r q\u0430nunl\u0430r\u0131 il\u0259 t\u0259nzim \u043elunur. T\u0430ri\u0445\u0259n b\u0430z\u0430r b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131nd\u0430n \u0259vv\u0259l m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lmi\u015fdi. \u0410nc\u0430q \u043e b\u0430z\u0430r iqtis\u0430di sist\u0435mind\u0259 f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259l b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n m\u0430hiyy\u0259ti, \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n k\u0435\u00e7irm\u0259k l\u0430z\u0131md\u0131r.B\u0430z\u0430r ist\u0435hs\u0430l\u00e7\u0131 v\u0259 ist\u0435hl\u0430k\u00e7\u0131l\u0430r\u0131n q\u0430r\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259\u0430liyy\u0259tini t\u0259min \u0435d\u0259n m\u0435\u0445\u0430nizmdir, \u043enl\u0430r\u0131n m\u00f6vcudluq \u00fcsuludur. B\u0430z\u0430r \u0259s\u0430s\u0259n t\u0259d\u0430v\u00fcl sf\u0435r\u0430s\u0131, \u0430lq\u0131-s\u0430tq\u0131 il\u0259 b\u0430\u011fl\u0131d\u0131r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 d\u0430h\u0430 g\u0435ni\u015f, \u0259h\u0430t\u0259lidir. \u041e, ist\u0435hs\u0430l\u0131, b\u00f6lg\u00fcn\u00fc, m\u00fcb\u0430dil\u0259ni v\u0259 ist\u0435hl\u0430k s\u0430h\u0259l\u0259rinin h\u0430m\u0131s\u0131n\u0131 \u0259h\u0430t\u0259 \u0435dir, \u043enl\u0430r\u0131n t\u0430m h\u0430l\u0131nd\u0430 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min \u0435dir.\u0130qtis\u0430di bir sist\u0435m kimi b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n t\u0430m f\u043erm\u0430l\u0430\u015fm\u0430s\u0131 k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u0430\u015f v\u0435rmi\u015fdir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 il\u0259 k\u0430pit\u0430lizm iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 \u0435yni m\u0259n\u0430l\u0131d\u0131r. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 k\u0430pit\u0430lizmin iqtis\u0430di \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0410B\u015e iqtis\u0430d\u00e7\u0131l\u0430r\u0131 \"b\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 -\u00a0k\u0430pit\u0430lizm\" if\u0430d\u0259sini i\u015fl\u0259dirl\u0259r.B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtis\u0430di m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 c\u0259r\u0259y\u0430nl\u0430r t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f v\u0259 indi d\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. B\u0430z\u0430r iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0445\u0430s \u043el\u0430n g\u0435n\u0435tik \u0259s\u0430sl\u0430r\u0131 v\u0430rd\u0131r. Bu iqtis\u0430di sist\u0435min \u0259s\u0430s\u0131n\u0131 \u0259mt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131 t\u0259\u015fkil \u0435dir. \u018fmt\u0259\u0259 ist\u0435hs\u0430l\u0131n\u0131n m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lm\u0259sil\u0259 pul m\u0435yd\u0430n\u0430 g\u0259lir. \u018fmt\u0259\u0259-pul m\u00fcn\u0430sib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0430s\u0131nd\u0430 b\u0430z\u0430r y\u0430r\u0430n\u0131r v\u0259 iqtis\u0430diyy\u0430t\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0430h\u0259l\u0259rini \u0259l\u0430q\u0259l\u0259ndirir. \u041e, k\u0430pit\u0430lizm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7\u0430t\u0131r v\u0259 m\u00fcst\u0259qil iqtis\u0430di sist\u0435m kimi f\u0259\u0430liyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.134.\u00dcDM-nin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri?Resurslar\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u015f\u0259raitind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v x\u0259rcl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00dcDM-un t\u0259rkibini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259hlil edirl\u0259r. \u00dcDM-un h\u0259cmi (Y\u00a0kimi i\u015far\u0259 olunur) d\u00f6rd \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 ayr\u0131l\u0131r: istehlak (C),\u00a0 investisiyalar (I), d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fl\u0259ri (G) v\u0259 xalis ixrac (NX): Y=C+I+G+NXBu t\u0259nlik \u0259slind\u0259 ona daxil olan d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n qiym\u0259tind\u0259 do\u011fru olan b\u0259rab\u0259rlikdir, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00dcDM-da hesablanan h\u0259r dollar \u00f6z \u0259ksini d\u00f6rd n\u00f6v x\u0259rcl\u0259rd\u0259n birind\u0259 tap\u0131r.\u00a0\u00dcDM-un h\u0259r t\u0259rkib hiss\u0259sini ayr\u0131l\u0131qda bir sad\u0259 misalla n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k.\u00a0Istehlak\u00a0-ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rcl\u0259r.Investisiyalar\u00a0\u2013 avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 da\u015f\u0131nmaz \u0259mla\u00adk\u0131n al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r.Buraya \u0259slind\u0259 investisiya olan, lakin formal olaraq ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259sr\u0259fl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni evl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r d\u0259 aiddir.\u00a0\u00a0D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri\u00a0\u2013 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn \u0259mt\u0259\u0259 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin al\u0131nmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r buraya aiddir.Xalis ixrac\u00a0\u2013 yerli mallar\u0131n xarici bazarlarda sat\u0131\u015f\u0131ndan (ixrac) \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi il\u0259 xarici mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131na (idxal) \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi aras\u0131nda f\u0259rqi \u0259ks etdirir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0135.YUNESKO n\u0259dir v\u0259 n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr?\u00a0 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat\u0131 olan YUNESKO d\u00fcnyan\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 forumudur. Onun Nizamnam\u0259si 16 noyabr 1945-ci ild\u0259 Londonda imzalanm\u0131\u015f, 4 noyabr 1946-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 20 \u00fczv-d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259t t\u0259\u015fkilat \u00f6z r\u0259smi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. BMT-nin bu ixtisasla\u015fm\u0131\u015f orqan\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sinif otaqlar\u0131 tikm\u0259k, yaxud elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259\u015fr etm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. YUNESKO-nun f\u0259aliyy\u0259ti daha ali m\u0259qs\u0259d\u0259 - t\u0259hsil, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 kommunikasiya vasit\u0259sil\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda s\u00fclh\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. YUNESKO-nun Nizamnam\u0259sinin 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir: \u201cT\u0259\u015fkilat irqind\u0259n, cinsind\u0259n, dilind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn BMT-nin Nizamnam\u0259sind\u0259 elan edilmi\u015f \u0259dal\u0259t\u0259, qanun\u00e7ulu\u011fa v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, habel\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlara ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si namin\u0259 xalqlar\u0131n t\u0259hsil, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na v\u0259zif\u0259 qoyur\u201d.\u00a0\u00a0 Hal-haz\u0131rda 193 d\u00f6vl\u0259t YUNESKO-nun \u00fczv\u00fcd\u00fcr. YUNESKO \u00fc\u00e7 \u0259sas i\u015f\u00e7i orqandan ibar\u0259tdir: Ba\u015f Konfrans, \u0130craiyy\u0259 \u015euras\u0131 v\u0259 Katiblik.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan 1992-ci il 3 iyul tarixind\u0259n bu qurumun \u00fczv\u00fcd\u00fcr.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0136.20 Yanvar faci\u0259si.\u00a0 Sovet Ordusunun b\u00f6y\u00fck kontingentinin, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131ya yeridilm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edildi. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Mixail Qorba\u00e7ov yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131.Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq var idi. G\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmayan 133 dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu.137.Az\u0259rbaycanda Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc .\u00a01988-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015fland\u0131. Moskvan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun buna bigan\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 qovdular. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n qovmay\u0131rd\u0131lar, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 cism\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, diri-diri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bu vandalizmin\u0259 M.Qorba\u00e7ov v\u0259 onun \u0259traf\u0131 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259dil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r bununla da kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 1988-ci ilin fevral\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ixti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpa\u011f\u0131 olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131lar.\u00a0 Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 aya\u011fa qalxd\u0131. 1988-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan Azadl\u0131q meydan\u0131nda Sovet d\u00f6vl\u0259tinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin sonu bilinm\u0259y\u0259n mitinqi ba\u015fland\u0131. O, vaxt b\u00fct\u00fcn xalq bir yumruq kimi d\u00fcy\u00fcnl\u0259nmi\u015fdi. Bu, \u0259sl xalq h\u0259r\u0259kat\u0131, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 idi. Dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumxalq mitinqi da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycanda bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 V\u0259t\u0259nizmin istiqlaliyy\u0259t qazanmas\u0131nda \u0259sas amil say\u0131l\u0131r.1992-ci ild\u0259n 17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.17 noyabr Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f g\u00fcn\u00fc 2006-c\u0131 il d\u0259n r\u0259smi bayram kimi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda qanunvericiliy\u0259 edilmi\u015f m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n sonra 17 noyabr tarixi i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.138.G-20 sammiti haqqinda15-16 nyabr 2015 Antaliya \u015f\u0259h\u0259ri. Toplanti hans\u0131 \u00f6lkede kecirilirse o olke 2 olkeni qonaq olke kimi istirak etmeye devet edir azerbaycan ve sinqapur turkiyenin qonagi kimi devet olunub.139.Multikulturalizm nedir?Eyni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131yan humanist d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 ona uy\u011fun olan siyas\u0259t.140.G20 sammitinde ishtirak etmeyen G20 lideri kim idi?Fransua Olland141.G8 olkeleri hansilardi?Kanada, Fransa, Almanya, Italya, Yaponiya, Birlesmis Kralliq, ABS, Rusiya142.Miqrantlari en cox qebul eden olke hansi Avropa olkesidir?Yunanistan143.Fermanla serencamin ferqi?Ferman huquqi normativ akt hesab olunur. Huquqi quvvesi qanunlardan sonra ucuncudur. Milli meclis tesdiq etmese quvveye minmir. Nazirler kabinetinin qerar ve serencamlari fermana uygun olmalidir ve yalniz preizdent terefinden verilir. Serencam ise qeyri normativdir. Bu hem nazirler kabineti hem NMR-nin NK i terefinden verile biler. Her bir halda bunlar Prezidentin ferman ve serencamina zidd olmamalidir. Ferman umumi qaydalarla bagli, serencam ise konkret meselelere aid edilir. Meselen dovlet mukafatlari konkret shexslere shamil olundugu ucun prezident serencam imzalayir. Ancaq ferman o halda imzalanir ki, orda nezerde tutulan mesele butun sosiuma, ve ya cemiyyetin her hansi bir seqmentine meselen pensiyacilara , ishsizlere ve s shamil edilir144.2015 ci il ucun ugurumuz ?Avropa oyunlarinin kecirilm\u0259si145.2015 ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r ?MTN l\u0259\u011fv edildi \u0259v\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici K\u0259\u015ffiyyat Xidm\u0259ti yaradildi146.2015-ci il h\u0259yat\u0131m\u0131zda hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda qald\u0131?Manat\u0131n birinci devalvasiyas\u0131 21 fevral 2015-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. M\u0259rk\u0259zi bank manat\u0131n 1 dollara g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rini 1.05 AZN t\u0259yin etdi v\u0259 manat\u0131n ilkin olaraq 33.8% ucuzla\u015fmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131.\u00a019 may 2015-ci il - Bak\u0131da penoplastla \u00fczl\u0259nmi\u015f bina k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u00fc; R\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 16 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi; \u00f6l\u0259nl\u0259rin daha \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddialar s\u0259sl\u0259ndirilir; h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u00a0da var idi.\u00a0Bu ilin \u0259n yadda qalan hadis\u0259si kimi Birinci Avropa Oyunlar\u0131 (ing. 2015 European Games) Bak\u0131da ba\u015f tutdu. 12 iyun - 28 iyun 2015-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox innovativ idman n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n sayca 1-ci d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa oyunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan \u0259n b\u00f6y\u00fck idman yar\u0131\u015f\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0\u0130yulun 6-da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin (MSN) \u015eirvan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki (Bak\u0131dan 127 kilometr c\u0259nub-q\u0259rb) Telemexanika Zavodunda istehsalat q\u0259zas\u0131 ba\u015f verdi. M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur ki, \u015eirvan T\u0259cili v\u0259 T\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz Tibbi Yard\u0131m Stansiyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib.\u00a0\u0130yulun 31-d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla Yunus bar\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t v\u0259 ba\u015fqa 5 ittihamla 3 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ildi. Onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusa da h\u0259min ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a07 oktyabr 2015-ci il tarixind\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm\u0259n dayand\u0131rd\u0131. Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) Az\u0259rbaycanda insan haqlar\u0131na dair birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupundan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi.\u00a017 oktyabr 2015-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Eldar Mahmudovun milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olundu ki, Eldar \u018fhm\u0259d o\u011flu Mahmudov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik naziri v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilsin. Daha sonra is\u0259 ona qar\u015f\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259si il\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a018 oktyabr tarixind\u0259 ad\u0131 m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 maxinasiyalar\u0131nda hallanan Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131n\u0131n idar\u0259 hey\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f s\u0259dri Cahangir Hac\u0131yev h\u0259bs edildi.\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 V \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259ri - 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 125 Se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f parlament\u0259 se\u00e7ki ba\u015f tutdu. Se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130lham \u018fliyevin s\u0259dri oldu\u011fu Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 \u0259ks\u0259r se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131 v\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u00e7oxlu\u011fu qoruya bildi.\u00a013 noyabr 2015-ci ild\u0259 prezidentin f\u0259rman\u0131 il\u0259 rabit\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar naziri \u018fli Abbasov tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edildi. Onun Eldar Mahmudovun i\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getdiyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131.\u00a024 Noyabr, 2015-ci il. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259nin hava s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmu\u015f rus h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259sini vurdu. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rginlik az qala m\u00fcharib\u0259 h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131.\u00a028 Noyabr 2015-ci il Putinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Rusiya T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etdi. Ankara v\u0259 Moskva aras\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r k\u0259sildi. Az\u0259rbaycan r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini normalla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar.\u00a04 dekabr 2015-ci il tarixind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 SOCAR-a aid \"G\u00fcn\u0259\u015fli\" yata\u011f\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n ba\u015f verdi. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 30 n\u0259f\u0259r d\u0259nizd\u0259 bataraq h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi.\u00a08 dekabr 2015-ci il Rusiyan\u0131n t\u00fcrk\u00a0y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fckl\u0259rinin da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarifl\u0259r\u0259 40% g\u00fcz\u0259\u015ft etdi.\u00a013 dekabr 2015-ci il \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan yan ke\u00e7\u0259n yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizini b\u0259rpa etdil\u0259r. \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ged\u0259n ilk qatar Tiflisd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131.\u00a017 dekabr 2015-ci il. AB\u015e Konqresin\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st konqressmen Smit t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d t\u0259qdim olundu. S\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 onun \u00fczvl\u0259rin\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259 % n tutmu\u015f bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na b\u0259han\u0259l\u0259r verir. S\u0259n\u0259d 2016-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda son m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.\u00a021 dekabr 2015-ci il - Neftin qiym\u0259tl\u0259ri 2004-c\u00fc ild\u0259n bu yana tarixi minimuma endi. \"Brent\" markal\u0131 neftin bir barelinin qiym\u0259ti d\u00fcnya bazarlar\u0131nda 36,17 dollara sat\u0131ld\u0131.\u00a021 dekabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi bank\u0131 manat\u0131n kursunu \u00fcz\u0259n valyuta rejimin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti devalvasiyaya getdi. Milli valyutam\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259ri bir g\u00fcnd\u0259 50% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k 1 dollara nisb\u0259td\u0259 1,55 manat t\u0259\u015fkil etdi.Prezident \u0259fv f\u0259rman\u0131n\u0131 imzalad\u0131 v\u0259 210 n\u0259f\u0259r\u00a0azad edildi 28 dekabr 2015Bernd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub 18-19 dekabrBu fikirl\u0259r is\u0259 iki \u00f6lk\u0259 prezidentl\u0259rinin \u0130sve\u00e7r\u0259nin Bern \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununa dair AT\u018fT-in Minsk Qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 birg\u0259 b\u0259yanatda yer al\u0131b.B\u0259yanatda bildirilir ki, g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 prezidentl\u0259r bu yax\u0131nlarda t\u0259mas x\u0259ttind\u0259ki g\u0259rginliyin artmas\u0131ndan, a\u011f\u0131r h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n narahat olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi olaraq qeyd edibl\u0259r.\"Prezidentl\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259in t\u0259mas x\u0259ttind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dind\u0259 g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 cari t\u0259klifl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 mexanizmini d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r. Prezidentl\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin davam etdirlm\u0259sini t\u0259sdqil\u0259y\u0259r\u0259k, Minsk Qrupu format\u0131na sadiq olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r\" - s\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir.M\u00fc\u0259llifi:\u00a0","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#primaryimage","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg","contentUrl":"https:\/\/yusif.az\/main\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/azedu.az_doevlet_qullugu1547620303_228.jpg","width":696,"height":452},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/?p=5485#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/yusif.az\/main"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011funa q\u0259bul \u00fczr\u0259 M\u00fcsahib\u0259 Suallar\u0131 v\u0259 Cavablar\u0131.\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#website","url":"https:\/\/yusif.az\/main\/","name":"www.YUSIF.az","description":"Birlikd\u0259 Y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 Do\u011fru!!!","publisher":{"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/yusif.az\/main\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/yusif.az\/main\/#\/schema\/person\/904da2c1a1bbe7e501df95c2bc38d146","name":"auto61","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"auto61"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/206904355e04c426b5ca443938aabf7f3ee8e177abeb155e7567388fa9c208a3?s=96&d=wavatar&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5485"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5488,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5485\/revisions\/5488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yusif.az\/main\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}